Chương 79: Sổ Tang Mở Ra

Đầu giờ Thìn, dấu sáp trên cuốn sổ tang được đặt cạnh bản vẽ dấu niêm từ tối hôm trước. Người giữ kho đọc từng vết nứt nhỏ trên mép sáp, văn lại đối chiếu, hai người chứng kiến lần lượt ký tên. Lục Thanh đứng ngoài đầu bàn, đúng vị trí đã ghi trong lệnh. Vai trái của nàng đau nhói khi trời sáng lạnh hơn dự tính, nhưng nàng không đưa tay xoa. Trước mặt nàng, cuốn sổ chỉ cách chưa đầy một cánh tay, còn xa hơn bất kỳ vật chứng nào nàng từng không được phép chạm tới.

Quan chủ thẩm hỏi lần cuối: “Phạm vi?” Văn lại đọc từ tờ lệnh: “Tìm các dòng có ngày kỵ lệch ngày chết, hoặc có chữ ghi trạng thái bên cạnh tên. Chỉ sau khi đối chiếu tử tịch hồi đối và hộ tịch mới lập danh sách phục tra.” Thanh nói thêm: “Không đọc tên theo nghi phạm. Không gom những dòng chỉ vì cùng phủ, cùng họ hay cùng người chủ lễ. Mỗi dòng tự đứng bằng chứng của nó.” Quan chủ thẩm gật đầu. Lưỡi dao mở niêm đi qua dây buộc. Tiếng sợi gai đứt rất nhỏ, nhưng căn phòng im đến mức ai cũng nghe thấy.

Người đọc sổ là một văn lại lớn tuổi, hai tay khô và chậm. Ông lật trang đầu dưới mắt người giữ niêm. Sổ nhìn bên ngoài giống bất kỳ sổ tang lễ nào: tên người chết, ngày phát tang, ngày kỵ, nhà chủ lễ, đôi chỗ ghi tiền hương hỏa. Nhưng đến trang thứ tư, giọng ông khựng lại. Bên cạnh một cái tên có một chữ nhỏ viết bằng mực nhạt: “thu”. Ba dòng sau là “chuyển”. Cuối trang có “hoàn”. Những chữ ấy không thuộc cách ghi tang lễ thông thường.

Đỗ Mạnh đứng phía sau Thanh, hạ giọng: “Ba chữ hôm trước.” Thanh không quay lại. “Chép nguyên dạng. Chưa giải nghĩa.” Văn lại đối chiếu lập tức ghi ba chữ vào cột riêng, không thêm chú thích. Thanh nhìn mực xuống giấy, trong lòng có một cảm giác gần giống lúc thấy vết bầm đầu tiên hiện dưới ánh đèn: dấu đã có, nhưng nếu đặt tên cho nó quá sớm, chính người khám sẽ làm bẩn nó.

Tên thứ mười hai là Tống Nguyệt Nương. Tử tịch hồi đối ghi chết ngày mười một tháng Ba, sổ tang ghi ngày kỵ mười ba tháng Ba. Bên cạnh tên có chữ “chuyển”. Hộ tịch cũ ghi nàng đã xuất khỏi phường Nam Khê đúng một tháng trước ngày chết, nhưng không ghi nhập sang phường nào. Quan chủ thẩm cho đánh dấu phục tra. Tên thứ mười chín là Lương Cảnh Du. Ngày kỵ lệch một ngày, chữ bên cạnh là “thu”, còn bản hộ tịch mới được chép lại bằng thứ mực trẻ hơn hẳn phần còn lại. Không ai nói đó là giả. Họ chỉ ghi: cần lấy bản gốc hộ tịch để so.

Rồi người đọc sổ đến tên Lục Vãn. Cả căn phòng dường như chậm đi một nhịp. Thanh không nhìn Đỗ Mạnh, cũng không nhìn quan chủ thẩm. Nàng nhìn thẳng vào bàn tay đang giữ trang giấy. Ngày kỵ trong sổ lệch khỏi ngày chết đã xác nhận trong bản phục tra. Bên mép tên Lục Vãn cũng có chữ “chuyển”. Không có tên Từ Kính. Không có lời thú tội. Không có dòng nào viết rằng ai đã giết chị nàng. Chỉ có một sai lệch nhỏ, lạnh lẽo, nằm cùng cấu trúc với những người khác.

Ngực Thanh thắt lại, nhưng lần này nàng không bước tới. “Đối chiếu như các dòng trước.” Giọng nàng khàn hơn một chút. Văn lại đọc tử tịch của Lục Vãn, rồi bản phục tra mới lập. Quan chủ thẩm cho ghi: ngày chết đã được xác định lại; ngày kỵ trong sổ tang không khớp; trạng thái “chuyển” cần làm rõ. Chỉ vậy. Tên Lục Vãn được đặt xuống cùng mặt giấy với Tống Nguyệt Nương và Lương Cảnh Du. Thanh từng tưởng minh oan cho chị phải là một khoảnh khắc dữ dội. Hóa ra bước sạch nhất lại là để tên chị mình chịu cùng một phép đối chiếu như tên của người xa lạ.

Sổ càng mở sâu, số dòng bất thường càng nhiều. Không phải tất cả đều là nữ tử, nhưng phần lớn là những người trẻ, xuất thân thấp, từng làm thuê trong phủ, quán rượu, y quán hoặc nhà có người quyền quý lui tới. Có người ngày kỵ lệch hai ngày. Có người lệch cả tháng. Có người tử tịch ghi chết nhưng hộ tịch không có dòng đóng sổ. Có người hộ tịch ghi dời đi sau ngày đã được tuyên chết. Ba chữ “thu”, “chuyển”, “hoàn” lặp lại không theo mùa tang, không theo họ tên, cũng không theo nhà chủ lễ.

Thanh yêu cầu dừng ở giữa quyển. “Lập số đếm trước.” Văn lại đếm lại từ đầu: ba mươi sáu tên có ít nhất một dấu lệch; mười bốn tên có chữ trạng thái; chín tên vừa có chữ trạng thái vừa có bất thường hộ tịch. Con số chưa phải kết luận về nạn nhân, càng không phải số người bị giết. Quan chủ thẩm bắt văn lại chép nguyên câu ấy vào biên bản. Đỗ Mạnh nhìn dãy tên dài đến trang thứ ba của bản đối chiếu, không còn đùa về lưới mắt nhỏ nữa.

Khi họ tiếp tục, một nha sai từ cổng chạy vào nhưng bị chặn ngoài cửa công phòng. Hắn mang một công văn của Hình bộ, yêu cầu mọi vật chứng liên quan các án cũ có dấu Hình bộ phải tạm chuyển sang kho liên bộ để “tránh thất lạc khi phục tra chồng chéo”. Tên người ký ở cuối là Từ Kính. Quan chủ thẩm đọc xong không đổi sắc mặt, chỉ bảo văn lại ghi giờ nhận công văn rồi đặt nó sang một bên. “Sổ đang trong thủ tục mở niêm đã lập biên bản. Chưa hoàn tất thì không chuyển.”

Thanh nhìn dòng giờ vừa được ghi. Công văn đến chưa đầy một canh sau khi cuốn sổ được mở. Việc mở niêm có người chứng kiến, không phải bí mật tuyệt đối; nhưng Hình bộ biết quá nhanh rằng vật chứng này chạm tới án cũ có dấu của họ. Nàng không nói Từ Kính đang sợ. Sợ hãi không nằm trên giấy. Nàng chỉ nói: “Từ bây giờ, mọi bản sao danh sách phải đếm trang, đóng dấu giáp lai và không mang ra khỏi phòng nếu chưa có lệnh.” Quan chủ thẩm lập tức đổi thêm một người canh cửa.

Gần cuối giờ Tỵ, họ gặp dòng đầu tiên khiến Thanh phải yêu cầu đọc lại ba lần. Tên là Hạ Tố Nương, nguyên quán phường Đông Liễu ngoài thành. Sổ tang ghi phát tang ba năm trước, ngày kỵ mồng sáu tháng Chín, bên cạnh là chữ “hoàn”. Tử tịch hồi đối cũng có một người cùng tên, cùng tuổi, ghi chết vì bệnh sốt vào cuối mùa hạ năm ấy. Nếu chỉ dừng ở hai sổ, cái chết hoàn toàn khép kín.

Nhưng hộ tịch mới nhất của phường Đông Liễu lại có một dòng bổ sung sau đó tám tháng: Hạ Tố Nương nhận lại ruộng hương hỏa của mẹ và điểm chỉ trước lý trưởng. Văn lại tưởng mình lấy nhầm quyển, đổi sang bản thuế điền. Tên ấy vẫn còn. Năm kế tiếp có ghi nộp hai đấu thóc. Mùa đông năm ngoái, hộ tịch còn ghi chuyển chỗ ở từ nhà mẹ sang xóm Bạch Dương, cũng thuộc ngoại thành. Một người chết không thể điểm chỉ để nhận ruộng, nộp thuế rồi dời nhà sau khi đã chết.

Đỗ Mạnh bật ra: “Giả chữ?” Thanh lắc đầu. “Có thể. Cũng có thể tử tịch dùng tên người sống. Cũng có thể người sống đang dùng tên người chết. Chưa biết.” Nàng nhìn dấu điểm chỉ được chép trong sổ thuế. “Muốn biết, phải gặp người.” Câu nói vừa ra, nàng nhớ giọng Dao ở đầu ngõ hôm qua: Tin người sống. Lần này nó không giống lời dỗ dành. Nó là một phương pháp điều tra cụ thể đến mức lạnh người.

Quan chủ thẩm định sai Đỗ Mạnh đi ngay, nhưng Thanh ngăn lại. “Không mang bản sao sổ tang. Chỉ mang lệnh xác minh hộ tịch, hỏi lý trưởng xem Hạ Tố Nương có thật sự còn ở xóm Bạch Dương không. Nếu có, không gọi nàng ấy về nha môn giữa đường. Bảo vệ trước, lấy lời sau.” Sau những gì đã xảy ra với Chu Hoài Sinh và nhân chứng giả, nàng không muốn một cái tên vừa bước ra khỏi trang giấy lại trở thành mục tiêu vì chính cách nha môn đi tìm.

Đỗ Mạnh nhận lệnh, nhưng còn chưa qua sân thì một người từ phường Đông Liễu đã tự tới nha môn. Đó là thư lại thuế, áo còn dính bụi đường. Hắn nói sáng nay có hai người mang thẻ Hình bộ tới hỏi sổ cư trú của xóm Bạch Dương, đặc biệt hỏi một phụ nữ tên Hạ Tố Nương. Lý trưởng thấy lệnh không có dấu phường nên trì hoãn, sai hắn vào thành hỏi lại. Hai người kia không chờ, đã đi về phía xóm.

Trong công phòng không ai nói một lúc lâu. Thanh nhìn công văn của Từ Kính nằm cạnh bản đối chiếu, rồi nhìn cái tên Hạ Tố Nương. Không đủ chứng cứ để nói hai người kia do Từ Kính phái. Cũng không đủ thời gian để coi đó là trùng hợp. Quan chủ thẩm lập tức cho đóng lại phần sổ đã đọc bằng niêm tạm, giao hai người giữ kho cùng ký. Đỗ Mạnh đổi sang ngựa của nha môn và mang theo hai bộ khoái, không phải để bắt người mà để giữ người sống khỏi biến mất.

Thanh vẫn không được đi theo với tư cách ngỗ tác. Nàng đứng ở bậc cửa nhìn họ rời sân, bàn tay phải siết quanh mép tay áo. Cái đau ở vai trái kéo dài xuống cánh tay, nhắc nàng rằng có những việc không thể giải bằng cách tự mình lao tới. Nàng quay lại bàn, yêu cầu văn lại chép riêng dòng đầu tiên cần bảo vệ: Hạ Tố Nương; tử tịch ghi đã chết ba năm; hộ tịch và thuế điền còn dấu sống; hiện cư trú được ghi ở xóm Bạch Dương, ngoại thành.

Dưới ba cái tên cũ, khoảng trống Thanh để lại tối qua cuối cùng đã có dòng đầu tiên. Không phải tên hung thủ. Không phải tên người chết. Là tên một người có thể vẫn đang thở. Và ở ngoài thành, đã có người khác đi tìm nàng trước họ.