Chương 77: Bản Án Của Lục Vãn

Mảnh giấy Thẩm Dao gửi ra khỏi Hầu phủ chỉ có một câu mới. Cha ta nói Lục Vãn từng mang tới cửa tây một mảnh giấy có nhiều tên và dấu chép hộ tịch. Mẹ ta gọi đó là “một nửa danh sách”. Dưới câu ấy, Dao thêm một hàng nhỏ: lời cha nói trong từ đường, chưa có biên bản, chưa đối chất.

Lục Thanh đọc xong, đặt giấy xuống mép bàn. Vai trái đau âm ỉ, nhưng cái tên Lục Vãn giữa hàng chữ khiến nàng tỉnh hơn bất kỳ cơn đau nào. Đỗ Mạnh hỏi: “Lần này đủ chưa?” Thanh đáp: “Đủ để hỏi đúng người. Chưa đủ để viết thành sự thật.”

Quan chủ thẩm đã tới từ sớm. Cuốn sổ tang nguyên bản vẫn dưới niêm; trên bàn chỉ có bản chép những trang đã mở, lời chứng Chu Hoài Sinh, bản nháp nghiệm trạng Lục Vãn và phần hồ sơ phục tra còn lại. Thanh vẫn bị đình chức, nên nàng đứng ngoài mép bàn. Người lật giấy là văn lại. Nàng chỉ nói thứ cần tìm.

“Trước hết tách cái chết khỏi động cơ.” Thanh nhìn bản nháp của Chu Hoài Sinh. Văn lại đọc phần đã được xác minh: hai cổ tay Lục Vãn có dấu siết; nút dây và vị trí dấu không thuận với việc một mình nàng tự buộc rồi tự treo; trong bản đầu, Chu từng yêu cầu tra người đã giữ hoặc trói nàng trước khi chết. Phần ấy bị ông bỏ khỏi kết luận chính thức, nhưng sau khi án được phục tra, ông đã công khai nhận chính tay mình viết và chính tay mình xóa vì bị đe dọa.

Đỗ Mạnh hỏi: “Vậy ghi bị giết?” Thanh lắc đầu. “Ghi rằng kết luận tự vẫn không đứng được. Muốn viết ai giết, còn thiếu.” Nàng không nhắc mảnh dây cũ mình từng giữ trái phép. Nó giúp nàng nhận ra thủ pháp, nhưng chuỗi bảo quản đã hỏng từ nhiều năm trước; không thể làm cọc chính cho một bản án mới.

Sau đó họ chuyển sang việc Lục Vãn làm trước khi chết. Lời chứng của Chu có một câu: Lục Vãn từng hỏi vì sao một người “đã chết trong nghiệm trạng” lại xuất hiện trong “sổ sống”. Thư Thẩm phu nhân, bản gốc vẫn ở Hầu phủ, được Dao chép lại trước đó: Lục Vãn là “người làm chứng”, từng báo hai sổ cùng ghi một người theo hai trạng thái sống và chết, cùng chuyện nữ tử bị đưa đi bằng tên người đã chết. Hai nguồn không cùng người viết, nhưng chạm vào một điểm giống nhau: Lục Vãn đã nhìn thấy sự mâu thuẫn giữa giấy chết và người sống.

“Còn ‘một nửa danh sách’?” quan chủ thẩm hỏi.

Thanh nhìn mảnh giấy Dao gửi. “Là đầu mối. Muốn dùng, phải để người đã nói câu đó tự nhận.”

Một tờ hỏi được viết ngay tại bàn, chỉ có ba câu: cố Thẩm phu nhân có từng đưa cho Vĩnh An Hầu xem mảnh giấy do Lục Vãn mang tới hay không; trên giấy có nhiều tên và dấu chép hộ tịch hay không; ông có biết ai lập giấy, bản chính ở đâu hoặc Lục Vãn lấy từ đâu không. Quan chủ thẩm đóng dấu rồi sai người mang tới Hầu phủ. Thanh không yêu cầu thêm. Ba câu hẹp buộc người trả lời đứng đúng nơi ký ức của mình.

Trong lúc chờ, văn lại đọc dòng Lục Vãn trong bản chép sổ tang. Ngày kỵ không phải ngày nàng chết mà trùng ngày ghi “đã thu” trong mục tử tịch hồi đối. Cạnh tên là ba chữ “thu — chuyển — hoàn”, chữ “hoàn” bị gạch một nét mảnh. Thanh không giải thích ba chữ ấy. Nàng chỉ đặt cạnh hai trường hợp đã đối chiếu trước đó: Tống Nguyệt Nương và Lương Cảnh Du cũng có ngày kỵ lệch khỏi ngày chết nhưng trùng mốc xử lý tên trong sổ Hình bộ. Ba lần lệch theo cùng một cách, không đủ để biết “thu” thứ gì, nhưng quá đều để gọi là viết nhầm.

Đỗ Mạnh chống tay lên bàn. “Một người biết sổ sống, mang nửa danh sách đi tìm Hầu phu nhân, rồi chết. Sau khi chết, tên nàng lại bị ‘thu’. Thầy cô vừa định nói vết tay không phải tự vẫn thì bị dọa bằng mạng cô. Chừng ấy còn chưa gọi là bịt miệng?”

Thanh im lặng. Câu của hắn gần với điều nàng muốn tin đến mức nguy hiểm. Nàng đã từng ở kho giấy với một lưỡi dao trong tay, từng muốn ép một người nói ra đúng cái tên nàng cần. Bây giờ trên bàn là giấy, nhưng cám dỗ vẫn giống nhau: chỉ cần thêm một chữ “Từ Kính” vào khoảng trống, nỗi đau nhiều năm sẽ có một khuôn mặt để ghét.

“Gọi là bịt miệng được,” nàng nói. “Nếu chỉ nói mục đích. Không gọi tên người ra lệnh.”

Nha sai trở về từ Hầu phủ khi nắng vừa qua mép hiên, mang theo phong đáp đóng ấn Vĩnh An Hầu. Tờ giấy bên trong ngắn lạnh lùng. Thẩm Hoài Cẩn xác nhận cố phu nhân từng đưa ông xem một mảnh giấy có nhiều tên và dấu chép hộ tịch, nói rằng Lục Vãn mang tới cửa phụ phía tây. Ông không biết người lập, không giữ bản ấy và không biết nó đi đâu sau đó. Cuối thư, ông thêm: không xác nhận nội dung trên giấy là thật.

Thanh đọc xong không thấy thất vọng. Câu cuối ấy cần thiết. Hầu gia đã nhận phần ông trực tiếp thấy và từ chối nhận phần ông không biết. Lời xác nhận không biến thành một bản thú tội tiện lợi, nhưng nó đặt một vật cụ thể vào tay Lục Vãn trước khi nàng chết: mảnh giấy có nhiều tên và dấu hộ tịch, đủ gần với cách Thẩm phu nhân gọi là “một nửa danh sách”.

Quan chủ thẩm hỏi: “Bây giờ có thể viết đến đâu?”

Thanh nhìn bốn phần trên bàn. Bản nháp nói Lục Vãn bị giữ tay trước khi chết. Lời chứng Chu nói nàng truy hỏi về người chết trên giấy nhưng còn sống trong sổ khác. Thư Thẩm phu nhân ghi nàng là người làm chứng của việc tráo tên. Lời xác nhận có ấn Hầu phủ đặt nửa danh sách vào tay nàng. Sau khi nàng chết, tên nàng đi vào một quy trình “thu — chuyển — hoàn” chưa giải nghĩa, còn hồ sơ chính của án bị rút mất khỏi bó lưu. Khi Chu định giữ lại dấu trái với tự vẫn, một kẻ không rõ danh tính dùng mạng Thanh để buộc ông im lặng.

Không ai biết toàn bộ. Chu không biết danh sách. Hầu gia không biết người lập. Thẩm phu nhân không để lại tên hung thủ. Sổ tang không ghi ai ra lệnh. Nhưng các phần cùng dựng một đường đi: Lục Vãn chạm vào cơ chế biến người sống thành người chết trên giấy; nàng giữ một phần tên và dấu đủ để lần ngược cơ chế ấy; rồi nàng bị khống chế, cái chết bị viết thành tự vẫn, và phần sai trong nghiệm trạng được bảo vệ bằng đe dọa.

Thanh nói chậm: “Ghi kết luận phục tra: căn cứ dấu siết hai cổ tay và bản nháp nghiệm trạng đã xác minh, loại bỏ kết luận tự vẫn. Có căn cứ xác định Lục Vãn bị người khác khống chế trước khi chết. Kết hợp lời chứng về sổ sống, thư của Thẩm phu nhân và xác nhận của Vĩnh An Hầu, có căn cứ cho rằng việc sát hại nhằm bịt miệng nàng về danh sách liên quan tráo hộ tịch và thân phận. Chưa xác định người trực tiếp thực hiện, người sai khiến hoặc nơi bản danh sách được lập.”

Văn lại ngẩng lên. “Dùng chữ ‘sát hại’?”

Thanh nhìn dòng tự vẫn cũ trên bản sao. “Nếu một người bị giữ tay trước khi chết, bị dựng thành tự vẫn, rồi người định ghi sự khác biệt bị đe dọa để xóa dấu, ta không còn đang nói về một cái chết chưa rõ. Nhưng đừng viết tên người chưa chứng minh.”

Quan chủ thẩm im một lát rồi gật. Văn lại đặt bút. Thanh không bước tới. Nàng đã chờ nhiều năm để thấy hai chữ “tự vẫn” bị gạch khỏi đời Lục Vãn, nhưng khi nét mực thật sự kéo qua chúng, lòng bàn tay nàng chỉ lạnh. Một bản án sai được sửa không làm người chết trở lại. Nó chỉ ngừng bắt người chết mang thêm một lời dối.

Khi văn lại đọc lại kết luận, Thanh sửa hai chỗ: đổi “danh sách đường dây” thành “danh sách liên quan tráo hộ tịch và thân phận”, vì họ chưa biết ai lập toàn bộ đường dây; đổi “do Hình bộ che giấu” thành “hồ sơ có dấu hiệu bị rút sau khi từng qua Hình bộ”, vì chuỗi giao nhận chưa cho biết ai rút. Bản phục tra được đóng lại với những khoảng trống còn nguyên.

Đến lúc giấy tờ được thu thành từng bó, Thanh mới nhìn lại bản chép dòng Lục Vãn trong sổ tang. “Một nửa danh sách” là cách Thẩm phu nhân gọi mảnh giấy. Nhưng cuốn sổ của Chu cũng đang làm một việc giống danh sách: chọn một số tên, gắn cho chúng ngày khác ngày chết và ghi trạng thái bằng những chữ nhỏ. Có thể Chu không biết “sổ sống” tên gì, nhưng về sau ông đã âm thầm gom các dấu xử lý tên vào cuốn sổ ít ai muốn mở.

Thanh đưa ngón tay dừng cách bản chép một đốt. “Không mở niêm hôm nay.”

Đỗ Mạnh cau mày. “Lại chờ?”

“Lần này phải mở với mục đích khác. Xin lệnh đối chiếu toàn bộ các dòng có dấu với tử tịch hồi đối, sổ hộ tịch và người còn sống. Có người chứng kiến, có người chép, có thứ tự.”

Quan chủ thẩm nhìn nàng. “Cô cho rằng nửa danh sách còn ở trong sổ tang?”

“Ta cho rằng ít nhất cách ghi của nó còn ở đây.” Thanh đáp. “Muốn biết danh sách còn bao nhiêu người, phải để sổ tự trả lời.”

Mảnh giấy Lục Vãn từng cầm có thể đã bị đốt, giấu hoặc xé làm đôi từ nhiều năm trước. Nhưng thứ nàng chết vì nó chưa biến mất cùng nàng. Nó chỉ đổi chỗ, đổi cách viết, nằm dưới những ngày giỗ sai và những chữ nhỏ không ai muốn đọc.

Bản án của Lục Vãn cuối cùng đã có thể viết lại: nàng không tự chết. Nàng bị giết để một danh sách im tiếng.

Và danh sách ấy, có lẽ, vẫn đang nằm dưới niêm của nha môn.