Chương 76: Gia Tộc Và Dao

Chiếc trâm bạc nằm trên án thờ tổ tiên, ngay trước bài vị của Thẩm phu nhân. Thẩm Dao vừa bước qua ngạch cửa từ đường đã nhìn thấy đầu trâm hải đường hắt một vệt sáng lạnh dưới hai ngọn nến. Phần khớp rỗng đã được Thẩm Hoài Cẩn vặn kín lại, như thể khép đúng đường bạc ấy thì những chữ từng nằm bên trong cũng có thể trở về chỗ chưa ai đọc. Cửa sau lưng Dao đóng. Không khóa, nhưng bốn gia nhân đứng ngoài khiến cái không khóa ấy chẳng khác gì một then cửa.

Thẩm Hoài Cẩn đứng trước hàng bài vị. “Quỳ đi.” Dao nhìn tấm đệm nơi nàng từng quỳ ngày mẹ mất, rồi chỉ cúi đầu trước bài vị của bà một lần. “Con đã hành lễ.” Ông quay lại. “Ta bảo con quỳ trước tổ tiên.” “Con đến để hỏi người sống.” Ánh mắt ông lạnh đi. “Lục Thanh dạy con nói như thế?” Dao nhớ bàn tay Thanh đã tự hạ dao trong kho giấy. “Không. Nàng ấy chỉ nhắc con thấy gì nói nấy, không biết thì để trống.”

Ông cầm chiếc trâm lên. “Trong này có gì?” Dao nhìn ngón tay ông dừng đúng dưới cánh hải đường. “Cha biết cơ cấu mở trâm.” “Ta hỏi trong đó có gì.” “Con hỏi trước. Mẹ từng đưa cha ba cái tên và hai dấu hộ tịch. Cha đã thừa nhận cha ngăn không cho đưa ra ngoài. Lục Vãn được mẹ ghi là người làm chứng. Cha đã biết đến đâu?” Thẩm Hoài Cẩn đặt trâm xuống. “Con đang hỏi với tư cách gì?” “Con gái của mẹ.” “Con cũng là con gái của ta.”

Ông nhắc họ Thẩm, tước vị, bổng điền, những chi họ sống nhờ Hầu phủ và mấy trăm gia nhân sẽ chịu liên lụy nếu phủ sụp. Dao nghe hết. Cha nàng vẫn luôn giỏi biến một bức tường thành sinh mạng: đặt sau mỗi viên gạch một người, rồi bảo kẻ muốn mở cửa phải chịu trách nhiệm nếu tường đổ. Nàng chỉ hỏi: “Vậy năm ấy cha đã chọn gia tộc hay mạng người?” Thẩm Hoài Cẩn đáp: “Gia tộc cũng là mạng người.” “Không phải những mạng người đang nằm trên giấy của mẹ.”

Sự im lặng kéo dài đến khi sáp nến rơi xuống chân đèn. Cuối cùng ông nói: “Một việc thay thân trong nội viện đã xảy ra trước khi mẹ con tìm thấy những tờ chép kia. Không phải do ta dựng cả đường dây. Nhưng ta đã cho phép người trong nhà dùng một nữ tử thay tên để che một chuyện của chi họ. Ta nghĩ chỉ cần đưa nàng ấy khỏi kinh, cấp bạc và một thân phận khác là xong.” Cái lạnh đi từ lòng bàn tay Dao lên cổ. Nàng đã biết Hầu phủ không sạch; điều đau là nghe cha đặt một đời người vào hai chữ “là xong”.

“Nữ tử đó tên gì?” Dao hỏi. Thẩm Hoài Cẩn quay mặt. “Tên nàng ấy đổi hai lần. Ta không còn chắc tên đầu.” “Vậy cha nhớ người trong tộc mà cha muốn bảo vệ chứ?” Ông không trả lời. Dao gật rất khẽ. “Người cần giữ thì có họ. Người bị đưa đi thì tên cũng không cần nhớ.” Giọng ông nặng xuống: “Dao nhi, ta làm thế để giữ nhà này. Sau đó mẹ con phát hiện việc tráo tên không dừng ở một người. Nàng ấy muốn đưa chuyện ra nha môn, rồi lên Hình bộ nếu nha môn không nhận. Ta ngăn.”

“Cha đã kiểm ba tên, hai dấu và Lục Vãn chưa?” “Ta không thể đem cả nhà đặt lên bàn chỉ vì mấy tờ giấy chưa biết thật giả.” “Vậy là cha không kiểm.” Dao không nâng giọng. “Cha không cần biết thật giả. Chỉ cần chúng có thể làm Hầu phủ mang tiếng, cha đã chọn khóa cửa.” Thẩm Hoài Cẩn đập tay lên mép án. “Ta đã nuôi con hai mươi bốn năm. Mẹ con bệnh, ta mời y. Con sốt, ta thức ngoài cửa. Hôm nay con dùng lời người ngoài để xét ta như phạm nhân?”

Dao hiểu ông muốn đặt lên tay nàng một món nợ: sinh thành, cơm áo, danh phận. “Con không phủ nhận cha từng thương con. Cho nên con mới hỏi đúng phần cha biết, không đem một lời chưa kiểm ra ngoài rồi gọi nó là tội. Nhưng ơn sinh thành không phải giấy miễn cho mọi lựa chọn sau đó. Cha thương con không làm Lục Vãn sống lại. Cha mời y cho mẹ cũng không xóa việc cha khóa những tờ giấy bà ấy muốn đưa đi.”

Nàng chỉ chiếc trâm. “Cha từng cho phép đổi tên một nữ tử. Cha giữ lại tố cáo. Sau khi mẹ tiếp tục tra, cha đã làm gì?” Thẩm Hoài Cẩn kéo ghế ngồi xuống. “Ta cấm nàng ấy gặp người ngoài về việc đó.” Dao hỏi tiếp: “Còn thuốc? Con chưa nói mẹ bị đầu độc. Trong thư, mẹ chỉ ghi tay tê, ngực nặng, muốn giữ toa thuốc. Cha có biết không?” Một lát sau ông đáp: “Biết.” “Cha có gọi y bên ngoài vào đối chiếu?” “Không.”

“Vì sao?” Dao hỏi. “Vì lúc ấy nàng ấy vừa gây chuyện với người trong nhà về những tờ chép. Gọi y ngoài vào, để họ nghe nàng ấy nói về bị hại, giấy chết, Hình bộ… tin ấy sẽ ra khỏi phủ trước khi ta biết thật giả.” Dao không hỏi mẹ có chết vì thuốc hay không. Nàng không có chứng cứ để biến sự hèn nhát của cha thành nguyên nhân tử vong. Nhưng một điều đã rõ: khi mẹ nói cơ thể mình có gì đó không đúng, cha vẫn đặt cánh cổng Hầu phủ lên trước một cuộc kiểm tra độc lập.

“Mẹ chết, cha vẫn im lặng.” Dao nói. Thẩm Hoài Cẩn đứng bật dậy. “Ta giữ con sống. Sau khi nàng ấy chết, ta chỉ còn con. Ta đã thấy người ta có thể xóa một cái tên khỏi sổ dễ thế nào. Nếu ta mở cửa, ai bảo đảm cái tên tiếp theo không phải Thẩm Dao?” Lần đầu trong giọng ông có thứ không phải danh dự mà là sợ hãi thật. Nó khiến Dao nhớ Chu Hoài Sinh: nỗi sợ có thể giải thích một sự im lặng, nhưng không thể viết lại hậu quả.

“Không ai bảo đảm.” Dao nói. “Thanh cũng không được bảo đảm khi mở án Lục Vãn. Chu tiên sinh đã sợ và ông ấy viết sai một bản nghiệm. Cha cũng sợ, nên cha khóa những cái tên khác sau cổng. Nỗi sợ giải thích được. Nó không sửa được.” Thẩm Hoài Cẩn nhìn lên bài vị vợ. “Nàng ấy cũng nói gần như thế.” Dao khựng lại. “Mẹ nói gì?” “Nàng ấy hỏi, nếu một ngày con bị đổi tên trên giấy, ta sẽ cứu con vì con là con ta, hay vẫn bảo đó chỉ là chuyện của vài nữ tử không đáng kéo cả nhà xuống.”

Dao không nói được ngay. Nhiều năm nàng nhớ mẹ qua mùi hương trên áo và cách sửa trâm trước gương; nàng chưa từng biết trước khi chết, mẹ đã dùng chính tên nàng để hỏi câu này. Thẩm Hoài Cẩn đưa tay về phía nàng. “Giao thư cho ta. Ta sẽ cất trong từ đường. Chuyện của mẹ con dừng ở đây. Ta có thể hủy hôn ước nếu con muốn, cho con một viện riêng, để con không phải gặp những người con ghét nữa. Nhưng đừng mang tờ giấy ấy ra ngoài.”

Dao nhìn bàn tay từng dắt mình qua bậc đá khi còn nhỏ. Nó vẫn mở ra như một lời che chở, chỉ khác phía sau là cánh cửa đóng. “Bản gốc chưa vào tay người ngoài,” nàng nói. “Và đêm nay con cũng không đưa cho cha.” Mắt ông tối xuống. “Con định cắt khỏi họ Thẩm chỉ vì Lục Thanh?” “Không. Nếu có ngày con cắt, sẽ vì con tự chọn phần trách nhiệm của mình. Không ai, kể cả nàng ấy, chọn thay con.”

Nàng lùi nửa bước. “Con chỉ cần một câu cuối. Mẹ biết tên Lục Vãn bằng cách nào?” Thẩm Hoài Cẩn quay lại án thờ. “Ta không gặp cô ta.” “Cha biết gì thì nói đúng phần đó.” Một lúc lâu sau ông mới đáp: “Mẹ con gặp nàng ấy ở cửa phụ phía tây. Không phải một lần. Lần cuối, Lục Vãn mang theo một mảnh giấy gấp trong vải. Mẹ con đem vào cho ta xem.” Dao nghe tiếng máu chạy trong tai. “Trên đó có ba tên?” “Nhiều hơn.” “Hai dấu hộ tịch?” “Có dấu chép lại. Không phải bản nguyên.”

“Mảnh giấy đó là gì?” Dao hỏi. Thẩm Hoài Cẩn siết chiếc trâm đến mức khớp bạc cấn trắng đầu ngón. Khi trả lời, giọng ông đã mất hết uy nghiêm dùng để trói nàng bằng tổ tiên, tước vị hay ơn sinh thành. “Một nửa danh sách. Mẹ con gọi nó như vậy.”

Ngoài từ đường, canh đêm vừa đổi. Dao nhìn bài vị mẹ rồi nhìn cha. Trong nha môn, cuốn sổ tang của Chu Hoài Sinh vẫn nằm dưới niêm, tên Lục Vãn kẹt giữa một ngày chết và một ngày bị “thu”. Bây giờ có thêm một lời sống: trước khi chết, Lục Vãn từng mang nửa danh sách tới Hầu phủ, và Vĩnh An Hầu đã nhìn thấy nó. Dao chưa biết ai viết danh sách, nó đi đâu sau lần gặp cuối hay nửa còn lại ở đâu. Nhưng sự im lặng của Hầu phủ từ đêm nay không còn là một bức tường vô chủ. Cha nàng vừa thừa nhận chính tay mình đã đóng một cánh cửa trước người cầm nửa danh sách ấy.