Chương 74: Tang Lễ Không Chuông

“Chu lão… không qua khỏi.”

Đỗ Mạnh nói xong, không ai trong gian bàn trực đáp lại. Ba tiếng chuông vừa dứt ngoài hậu viện vẫn như còn đọng trong vách gỗ. Lục Thanh nhìn bàn tay Thẩm Dao đang đặt trên tay mình. Lần này nàng không cần ai giữ khỏi rút dao, nhưng các ngón vẫn lạnh đến mức gần như không cảm thấy hơi ấm kia. Nàng chỉ hỏi một câu, giọng phẳng hơn chính nàng tưởng: “Ai đã xác nhận?” Đỗ Mạnh nuốt khan. “Y sinh trực nha môn đang ở trong. Người canh không dời ông ấy trước khi y sinh đến.” Thanh gật. Nàng muốn chạy vào, muốn tự đặt hai ngón lên cổ tay người đã dạy mình đọc màu móng, độ lạnh của da, mùi thuốc còn sót trong miệng người chết. Nhưng thẻ nghề của nàng vẫn bị thu. Chu Hoài Sinh vừa chết không thể trở thành cái cớ đầu tiên để nàng quên điều mình vừa học ở kho giấy.

Nàng dừng ngoài ngưỡng hậu phòng. Y sinh trực nha môn quỳ cạnh chiếc chõng thấp, kiểm lại mạch cổ tay rồi ghé gần mũi Chu lão. Ông ta làm chậm, lặp hai lần trước mặt hai bộ khoái đã canh phòng từ đầu. “Không còn mạch, không còn hơi thở.” Ông ta nói. “Thân còn ấm. Người mới tắt không lâu.” Thanh nhìn đồng hồ nước đặt cuối hành lang rồi nói với văn lại đứng sau lưng: “Ghi giờ xác nhận. Ghi cả tên hai người canh, tên y sinh, ai đã chạm vào người trước và sau khi ngã.” Quan chủ thẩm từ phía sau bước tới, sắc mặt khó coi. “Lục Thanh, ngươi đang bị đình chức.” “Ta biết.” Nàng không quay lại. “Ta không khám. Ta chỉ đề nghị giữ chuỗi người chạm. Ông ấy vừa là nhân chứng trong án đang mở.”

Y sinh lật nhẹ cổ áo Chu Hoài Sinh để xem vùng cổ, bàn tay và phần da lộ ra, rồi lắc đầu. “Không thấy thương tích mới bên ngoài. Nguyên nhân chết chưa thể nói.” Thanh nghe rõ từng chữ. Không thương tích không có nghĩa là không bị hại; chết sát sau lời khai cũng không có nghĩa là bị đầu độc. Nàng ép mình đứng yên ở đúng khoảng cách của một người không có quyền nghiệm thi. “Chén nước, khăn, thuốc, thức ăn trong phòng giữ nguyên.” Nàng nói. “Nếu đã có người đụng, ghi người đụng.” Một bộ khoái chỉ vào chiếc chén men sứt trên bàn. “Chu lão uống nước từ chén ấy lúc mới vào nghỉ. Sau đó không ăn gì. Khăn là của nha môn, ta vừa nhúng nước khi ông ấy ngã.” Thanh nhìn chiếc khăn ướt trong tay người canh, rồi nhìn chén nước. “Tách riêng. Niêm lại. Không gọi đó là độc vật. Chỉ gọi là đồ đã dùng trước khi chết.” Đỗ Mạnh gật ngay, như cần một việc cụ thể để tay mình bớt run.

Khi người ta phủ tấm vải trắng lên Chu Hoài Sinh, Thanh mới nhận ra vai trái đang đau dữ dội. Cơn đau đến muộn, kéo từ bả vai xuống cánh tay như một sợi dây căng. Nàng nhớ bàn tay già nua từng đập vào mu bàn tay nàng năm mười bảy tuổi vì nàng cầm dao nghiệm không đúng góc. “Tay ngỗ tác không được run vì người sống nhìn,” ông từng nói, “cũng không được cứng vì người chết không biết kêu.” Khi ấy Thanh cho rằng ông chỉ đang mắng. Nhiều năm sau, nàng mới hiểu có những lời dạy chỉ hiện nghĩa khi người nói không còn ở đó để giải thích.

Bản lời chứng Chu Hoài Sinh vừa ký được lấy khỏi chồng giấy và đặt riêng dưới mắt quan chủ thẩm. Thanh không chạm vào. Nàng nhìn văn lại đọc lại số tờ, dấu giáp lai, giờ lập và tên người chứng. Cái chết của Chu không làm lời ông tự nhiên thành chân lý; ngược lại, từ giờ không ai còn có thể hỏi lại ông một câu nào. Một chữ mơ hồ sẽ mãi mơ hồ. Một chỗ thiếu sẽ mãi thiếu. Chính vì thế, mỗi nét mực còn lại càng phải sạch. Thanh nói: “Niêm bản lời chứng cùng bản sao, nhưng đừng gộp với đồ dùng cá nhân. Đây là hồ sơ án, không phải di vật.” Quan chủ thẩm nhìn nàng rất lâu rồi ra hiệu cho văn lại làm theo.

Thẩm Dao vẫn đứng cạnh nàng cho đến khi mọi thứ trong hậu phòng được ghi xong. Gần giữa trưa, người của Hầu phủ đến. Không vào công đường, họ chỉ đứng ngoài cổng với một tờ thiếp mang dấu Vĩnh An Hầu, nhắc rằng lệnh triệu Dao dùng để đối chiếu đã hoàn tất và nàng phải trở về phủ ngay. Dao đọc xong, gấp tờ thiếp lại rất thẳng. “Ta muốn ở lại đến khi đưa Chu lão về.” Thanh nhìn cánh cổng nha môn, rồi nhìn khoảng trắng nhỏ giữa hai ngón tay Dao nơi nàng từng siết tờ thư của mẹ. “Nàng về đi.” Dao cau mày. “Nàng đang đuổi ta?” “Không.” Thanh đáp. “Ta đang tin nàng.” Câu ấy khó hơn nàng nghĩ. “Bản gốc thư vẫn ở trong phủ. Nếu nàng ở lại trái lệnh, họ sẽ có cớ khóa nàng bằng một lý do đẹp hơn hôm trước.”

Dao im lặng. Bàn tay nàng chạm rất nhẹ vào cổ tay phải của Thanh, đúng chỗ sáng nay từng giữ lại lưỡi dao. “Ta sẽ không lấy thư bằng cách làm mất nó.” “Ừ.” “Cũng không để họ đốt.” “Ta biết.” Thanh nói, rồi sửa lại: “Ta tin.” Dao nhìn nàng một nhịp, ánh mắt không mềm đi nhiều nhưng đủ để Thanh phải quay mặt. Trước khi lên xe, Dao nói: “Đừng tự biến tang lễ thành một cuộc đối đầu khác.” Thanh đáp: “Ta không định thắng ai ở tang lễ.” “Tốt.” Dao khẽ nói. “Vậy thì tiễn ông ấy cho đúng tên.”

Buổi chiều, nha môn ra công văn về việc hậu sự. Chu Hoài Sinh được xác nhận chết trong lúc nghỉ sau khi làm chứng, nhưng vì ông không còn giữ chức chính thức và lời khai liên quan một vụ án chưa kết luận, nha môn không cho dùng chuông công, không cho treo biển chức danh trước linh cữu, không cử đội nha sai đưa tang. Lý do viết trên giấy là “tránh tụ chúng, tránh lời đồn làm nhiễu án”. Không có chữ nào xúc phạm ông. Cũng không có chữ nào thừa nhận ông đã dành phần lớn đời mình cho những thi thể mà chính nha môn từng đem đến.

Đỗ Mạnh đọc công văn xong thì chửi một tiếng rất nhỏ. “Lúc cần người cúi xuống xác chết thì gọi lão Chu. Lúc lão chết lại bảo không được ghi ông là người của nha môn.” Thanh cầm tờ giấy bằng tay phải, đọc lại từ đầu đến cuối. “Họ cấm chuông công và biển chức. Không cấm tên ông.” Đỗ nhìn nàng. “Có khác gì?” “Có.” Thanh gấp công văn lại. “Nếu ta tự thêm thứ họ cấm, họ sẽ đến giật xuống giữa tang lễ. Người chịu nhục cuối cùng vẫn là ông ấy. Nhưng tên Chu Hoài Sinh không thuộc về nha môn để họ xóa.”

Tang lễ được dựng ở căn nhà nhỏ nơi Chu lão ở. Không có cờ phướn lớn, không có nhạc tang, cũng không có tiếng chuông dẫn linh. Chỉ có một bàn gỗ thấp, hai ngọn nến, bát hương và tấm vải trắng phủ lên chiếc quan tài còn thơm mùi gỗ mới. Người đến ít hơn Thanh tưởng, nhưng không phải không có ai. Một người đào huyệt già từng được Chu cho bát rượu lúc trời rét. Hai phu khiêng xác thường gặp ông ở nhà nghiệm. Một bà bán cháo đặt xuống bát cháo trắng rồi lặng lẽ đi. Họ không đứng thành hàng đẹp, không biết nói lời điếu, chỉ lần lượt chắp tay trước linh cữu. Thanh nhìn những bàn tay thô ráp ấy và chợt hiểu Chu Hoài Sinh đã có một đời mà hồ sơ nha môn không ghi được.

Trên bàn thờ ban đầu chỉ có một tấm giấy trắng vì người chủ sự sợ viết sai chức danh sẽ phạm công văn. Thanh xin bút. Nàng không viết “ngỗ tác nha môn”, cũng không viết một mỹ hiệu nào. Nàng viết bốn chữ Chu Hoài Sinh, mực đen, nét đều. Bên dưới, sau một lúc dừng bút, nàng thêm: “Người làm nghề nghiệm tử.” Đỗ Mạnh đứng bên cạnh khẽ hỏi: “Không sợ họ bắt bẻ?” Thanh đặt bút xuống. “Đó không phải chức quan. Đó là việc ông ấy đã làm.” Nàng nhìn tên thầy mình trên giấy. “Người chết không cần được phong cao. Chỉ cần đừng bị viết sai.”

Cao trào nhỏ đến khi một nha sai mang lệnh bổ sung tới, yêu cầu kiểm lại toàn bộ di vật Chu Hoài Sinh mang vào nha môn sáng nay trước khi giao trả, vì ông chết khi đang là nhân chứng được bảo hộ. Đỗ Mạnh bực đến đỏ mắt, nhưng Thanh ngăn hắn trước khi hắn cãi. “Kiểm thì kiểm. Làm trước mặt người chứng.” Hộp dụng cụ cũ của Chu được đặt lên bàn bên cạnh linh cữu, sợi dây niêm còn nguyên dấu. Thanh nhận ra vết xước dài ở góc hộp, chỗ năm xưa ông từng lấy dao cạo đi một mảng máu khô rồi mắng nàng làm bẩn đồ nghề. Nàng không đưa tay sờ.

Đỗ Mạnh đọc danh sách, nha sai mở niêm, rồi lần lượt lấy ra kẹp tre, dây đo, dao nhỏ đã cùn, gói bột dùng đánh dấu và vài mảnh vải sạch. Mỗi món đều được ghi lại. Khi nhấc khay gỗ nông bên trên để nhìn đáy hộp, nha sai dừng tay. Dưới khay không phải một ngăn bí mật, chỉ là khoảng trống người thợ làm hộp để chứa giấy mỏng. Ở đó có một cuốn sổ bọc vải xám, mép đã sờn vì được mở nhiều lần. Không ai trong danh sách di vật ban đầu ghi nó, có lẽ vì lúc niêm hộp không ai tháo khay.

“Cái gì?” Đỗ Mạnh hỏi.

Nha sai đặt cuốn sổ lên khăn sạch, không tự mở. Thanh nhìn bìa vải. Không có tên vụ án, không có dấu nha môn, không có chữ Hình bộ. Chỉ có hai chữ viết bằng nét mực đã nhạt: “Sổ tang.”

Ngoài sân, gió lùa qua chiếc khung nơi đáng lẽ phải treo chuông dẫn linh. Chiếc móc sắt trống khẽ va vào gỗ, phát ra một tiếng cộc nhỏ đến mức gần như không thể gọi là âm thanh. Thanh nhìn cuốn sổ nằm cạnh hộp dụng cụ của thầy. Nàng bỗng nhớ những ngày giỗ lặp đi lặp lại trong các hồ sơ cũ, những cái tên từng bị viết sai, những người sống phải mượn tên người chết để tồn tại.

Nàng không mở sổ ngay.

“Ghi nó vào biên bản di vật,” Thanh nói. “Nguyên trạng. Có người chứng.”

Đỗ Mạnh nhìn nàng, rồi nhìn hai chữ trên bìa. “Sau đó?”

Thanh nghe căn nhà im đến lạ. Một tang lễ không chuông, một người thầy không được nha môn gọi đúng nghề, và một cuốn sổ tang nằm dưới những dụng cụ đã theo ông cả đời.

“Sau đó,” nàng nói, “ta đọc từng tên một.”