Chương 64: Án Cũ Mở Lại

Sáng hôm sau, bản sao ba dòng trong sổ Hình bộ vẫn nằm dưới lớp dây niêm mới, còn Lục Thanh đứng cách nó đúng một khoảng mà nàng không cần ai nhắc. Vai trái sau một đêm gần như không ngủ cứng đến mức mỗi lần nâng tay đều kéo đau tận gáy. Nàng đã nghĩ đến cái tên Lục Vãn suốt quãng tối còn lại, nhưng khi văn lại hỏi nàng muốn ghi đơn thế nào, Thanh chỉ đặt lên bàn ba căn cứ đã có: số nghiệm trạng trùng nhau, mục “tử tịch hồi đối” có ghi “đã thu”, và đường chuyển hồ sơ từng qua tay người chủ sự khảo tịch. Câu Từ Kính gọi tên chị nàng được để riêng ở cuối, dưới dòng “lời nói có người chứng kiến”, không đặt vào phần chứng cứ xin mở hồ sơ.

“Ta không xin lật án chỉ vì một câu của Từ đại nhân.” Thanh nói. “Ta xin phục tra hồ sơ cũ vì hồ sơ hiện tại xuất hiện một ghi chú hành chính chưa giải thích được, lại liên quan trực tiếp đến số nghiệm trạng năm ấy.” Quan giám khảo đọc đơn một lượt, ngón tay dừng ở chữ “phục tra”. Ông không sửa thành “phục án”. Khác biệt chỉ hai chữ, nhưng Thanh hiểu nó là ranh giới giữa việc hỏi lại một hồ sơ và việc tuyên bố cả bản án cũ sai. Nàng chưa có quyền làm điều thứ hai. Ông cho người đem biên bản niêm tối qua, bản chép ba dòng và đơn sang nha môn nơi án Lục Vãn từng được lập, đồng thời yêu cầu tra sổ giao nhận trước khi động đến bất kỳ tập án nào.

Đỗ Mạnh đi cùng với tư cách bộ khoái áp giải công văn, còn Thanh chỉ được đứng trong phòng ngoài của kho án. Trước cửa, viên thư lại giữ kho nhìn thấy tên Lục Vãn trên giấy thì sắc mặt đổi rất nhẹ. Không phải sợ hãi. Giống vẻ khó chịu của người vừa bị yêu cầu tìm một món đồ đã cất quá lâu. Hắn lật sổ mục lục, tìm theo năm, theo số nghiệm trạng rồi theo số án. Một dòng mực cũ hiện ra: “Lục Vãn, nữ, tử vong tại kinh thành, kết luận tự vẫn.” Bên cạnh có số bó hồ sơ và dấu đã kết án. Không có ghi chú tiêu hủy, không có chuyển kho, cũng không có dòng cho mượn chưa hoàn.

“Án đã đóng nhiều năm.” Viên thư lại nói. “Nếu chỉ vì Hình bộ có một dòng đối chiếu, e chưa đủ để mở.” Thanh nhìn sổ từ ngoài vạch bàn, không bước tới. “Ta chưa xin sửa kết luận.” Nàng đáp. “Chỉ xin lấy đúng bó hồ sơ mà mục lục nói đang ở đây.” Viên thư lại khựng lại. Đỗ Mạnh chống tay lên chuôi đao rồi nhớ ra mình đang ở đâu, liền bỏ tay xuống. Quan giám khảo không đến tận kho, nhưng công văn của ông có ghi rõ mọi thao tác phải có hai người chứng kiến. Bởi vậy người giữ kho không thể chỉ nói “không cần”. Hắn gọi thêm một văn lại, đọc số ngăn rồi mở khóa.

Ngăn gỗ có bụi dày ở mép, nhưng ổ khóa vừa được tra dầu không lâu. Thanh không dùng điều đó làm kết luận. Kho án mỗi tháng đều phải mở kiểm. Nàng chỉ nhìn cách văn lại lấy ra một bó giấy bọc vải xám, thẻ tre ngoài cùng ghi đúng số án của Lục Vãn. Dây buộc đã cũ, nút không có niêm sáp. Viên thư lại đọc số thẻ lần nữa, đặt bó giấy lên bàn, rồi tháo dây trước mặt hai người chứng kiến. Tấm bìa án vẫn còn. Tờ mục lục bên trong cũng còn, ghi bảy loại giấy: báo án, khẩu cung người phát hiện, nghiệm trạng, sơ đồ hiện trường, giấy xác nhận thân phận, kết luận án và phiếu giao Hình bộ.

Sau tờ mục lục là hai tờ giấy trắng ngả vàng.

Không phải giấy chưa từng viết. Ở mép gáy còn những lỗ chỉ nhỏ, bốn lỗ đều nhau, nhưng chỉ không còn. Trên một góc có vết ép phẳng như từng bị nhiều tờ khác đè suốt nhiều năm. Bó hồ sơ có hình dáng của một tập án, có bìa, có mục lục, có số, nhưng phần chính đã bị rút khỏi nó. Thanh nghe tiếng mình thở ra chậm hơn. Cảm giác đầu tiên không phải kinh ngạc. Là giận. Cơn giận quá quen khiến lòng bàn tay nàng lạnh đi.

“Đừng chạm.” Chu Hoài Sinh nói sau lưng.

Thanh không quay lại. “Ta biết.” Lão ngỗ tác đã đi theo từ lúc công văn được chuyển, nói rằng án ấy có tên ông trong phần nghiệm thi nên nếu phục tra thì ông phải có mặt khi đối chiếu. Từ đầu buổi ông gần như không nói gì. Giờ ông đứng phía sau vạch, hai tay chắp trong tay áo, gương mặt hốc hác hơn hôm qua. Thanh nhìn tấm bìa trống, rồi hỏi viên thư lại: “Có sổ tiêu hủy hồ sơ cũ không?”

“Có.”

“Số án này có trong đó?”

Hai quyển sổ được mang ra. Văn lại tự tra, đọc đến hết năm ấy rồi lắc đầu. Không có Lục Vãn. Thanh lại hỏi sổ mượn, sổ chuyển Hình bộ, sổ trả hồ sơ. Dòng cuối cùng liên quan đến số án này ghi rằng Hình bộ đã trả lại một bó hồ sơ sau khi duyệt kết luận. Ngày trả nằm sau ngày án đóng ba hôm. Người nhận ký bằng tên một thư lại nha môn đã chết nhiều năm trước. Sau đó không còn dòng nào.

Đỗ Mạnh nghiến răng. “Vậy là có người rút.”

“Chưa biết.” Thanh nói. Nàng nhìn vào khoảng giấy trắng như nhìn một vết thương không được phép gọi tên trước khi khám. “Chỉ biết mục lục nói bảy loại giấy phải tồn tại, sổ giao nhận nói bó hồ sơ đã được trả về, sổ tiêu hủy không có tên án này, còn hiện tại phần chính không còn. Ai lấy, lấy khi nào, lấy trước hay sau khi trả kho, chưa có căn cứ.”

Viên thư lại giữ kho như được nhắc rằng sự thiếu hụt ấy sẽ đổ lên đầu người đang giữ kho hiện tại, vội nói: “Kho từng dột. Có năm giấy mục rất nhiều.” Thanh quay sang hắn. “Giấy mục có để lại vụn, vết ẩm, hoặc dòng tiêu hủy. Mục lục này còn nguyên, bìa còn nguyên, hai tờ lót còn nguyên. Nếu muốn nói hư do nước, xin ghi thành lời khai của ngươi, không ghi thành nguyên nhân.” Hắn im. Chu Hoài Sinh hơi khép mắt. Không ai bênh Thanh, nhưng cũng không ai còn gọi bó giấy kia là một hồ sơ đầy đủ.

Vấn đề khó hơn đến sau đó. Nha môn không muốn vì một hồ sơ thiếu mà treo lại kết luận đã yên nhiều năm. Một viên chủ sự được gọi tới đọc biên bản rồi nói bằng giọng mệt mỏi: “Mất hồ sơ không chứng minh người chết bị oan. Nếu cứ thất lạc là phục án, kho này mỗi năm phải đào lại bao nhiêu chuyện?” Thanh nghe chữ “đào” mà không đáp ngay. Vai trái đau nhói khi nàng đổi tư thế. Nàng nghĩ đến Lục Vãn nằm dưới lớp đất mưa năm ấy, rồi ép ký ức trở lại đúng chỗ của nó.

“Mất hồ sơ không chứng minh bản án sai.” Nàng nói. “Nhưng một kết luận không còn phần nghiệm trạng, khẩu cung và phiếu chuyển kèm theo thì cũng không còn đủ căn cứ để được xem như chưa từng có vấn đề. Hôm qua Hình bộ lại xuất hiện một dòng đối chiếu sau tử vong mà lệ hiện hành chưa giải thích được. Ta không xin các vị viết ‘oan’. Ta xin viết ‘chờ phục tra’.”

Chủ sự nhìn nàng. “Cô đang bị đình chức.”

“Vâng.”

“Cô không có tư cách chủ trì án.”

“Vâng.” Thanh đáp lần nữa. “Cho nên tên ta không cần đứng ở đầu biên bản. Chỉ cần người có quyền ghi đúng những gì đang có trước mắt.”

Căn phòng lặng đi. Câu ấy không mạnh, cũng không đẹp. Nó chỉ đẩy trách nhiệm trở lại bàn nơi trách nhiệm vốn phải nằm. Cuối cùng, sau khi đối chiếu công văn của trường thi và bản chép từ sổ Hình bộ, vị chủ sự yêu cầu lập một biên bản thất lạc hồ sơ chính, niêm riêng bìa án cùng hai tờ lót, rồi thêm vào sổ án một dòng mới: “Tạm phục tra do hồ sơ không toàn và có đối chiếu phát sinh từ Hình bộ.” Chữ “tự vẫn” cũ không bị gạch. Bên cạnh nó xuất hiện bốn chữ “chờ phục tra” bằng mực mới.

Thanh nhìn đầu bút dừng lại trên giấy. Nàng từng tưởng nếu có ngày án Lục Vãn được mở lại, mình sẽ thấy nhẹ đi một phần. Không có. Hai chữ tên chị vẫn nằm đó, lạnh hơn cả trước. Mở lại chỉ có nghĩa từ hôm nay nàng được phép hỏi những câu đã bị chặn suốt nhiều năm. Nó không trả lại một tờ nghiệm trạng, không trả lại một buổi chiều mưa, càng không trả lại người đã nằm xuống.

Khi văn lại chuẩn bị đóng sổ, Chu Hoài Sinh bất ngờ bước lên nửa bước. Ông vẫn đứng ngoài vạch. “Xin ghi thêm một lời khai.”

Thanh quay lại nhìn ông.

Lão ngỗ tác không nhìn nàng. Ông nhìn vị chủ sự. “Năm ấy ta có mặt trong lần nghiệm đầu của Lục Vãn.”

“Trong mục lục có tên ông.”

“Ta biết.” Chu Hoài Sinh nuốt chậm một hơi. “Hồ sơ chính đã không còn. Nếu án hôm nay đã được phục tra theo đường chính, ta có một thứ phải giao theo đường chính.”

Vai Thanh cứng lại. Nàng không hỏi. Bàn tay phải của nàng vô thức chạm vào lớp áo nơi ống trúc của Dao vẫn nằm, rồi dừng lại trước khi siết. Chưa có chứng cứ đủ sạch. Câu chữ ấy lần nữa hiện lên, nhưng lần này không phải để kéo nàng lùi khỏi một cái bẫy. Nó buộc nàng đứng yên, để người khác tự chịu trách nhiệm với thứ mình sắp nói.

Chu Hoài Sinh cuối cùng mới nhìn sang nàng. Trong mắt ông có thứ mệt mỏi lâu năm mà Thanh đã từng tưởng là tuổi tác. “Ta không đưa nó cho con trước đây, vì khi ấy con không có một vụ án mở để nhận nó, còn ta cũng không đủ can đảm đứng tên cho thứ mình giữ. Hôm nay khác.”

Thanh nghe cổ họng khô đi. “Thứ gì?”

Ông đáp rất chậm, từng chữ như phải đi qua một quãng năm tháng dài hơn căn phòng này.

“Bản nháp đầu tiên của nghiệm trạng Lục Vãn.”

Không ai lên tiếng.

Chu Hoài Sinh khép hai tay trong tay áo. “Nó vẫn còn.”