Chương 63: Tên Lục Vãn

Nụ cười của Từ Kính đã khuất sau cửa mà cái tên ông để lại vẫn nằm giữa phòng như một vật chưa được niêm. Không ai lập tức nói. Ngoài sân, tiếng giày của đoàn Hình bộ xa dần qua hành lang, đều đặn đến mức Thanh có thể đếm được từng nhịp. Nàng không đếm. Vai trái đau như có một sợi dây nhỏ đang kéo từ bên trong vết khâu, còn hai bàn tay vẫn đặt yên bên người. Nếu chạy theo hỏi Từ Kính vì sao biết Lục Vãn, nàng sẽ cho ông đúng thứ ông vừa muốn: một người em gái bỏ vụ án trước mắt để đuổi theo tên chị mình.

“Xin ghi lại câu cuối của Từ đại nhân.” Thanh nói.

Quan giám khảo nhìn nàng. “Ghi làm gì?”

“Làm lời đã nói trước mặt người chứng kiến. Không ghi thành chứng cứ buộc tội.” Thanh dừng một nhịp. “Ghi giờ, người có mặt và nguyên văn cái tên.”

Văn lại chấm bút. Chu Hoài Sinh nhìn nàng, nét mặt già nua vẫn căng. Đỗ Mạnh đứng gần cửa, mắt còn hướng theo bóng người ngoài sân. Quan giám khảo cuối cùng gật đầu. “Chỉ ghi lời nói. Không thêm suy đoán.”

“Vâng.”

Từ Kính biết Lục Vãn có thể vì trăm lý do. Ông từng đọc hồ sơ. Người của ông từng báo. Một thư lại từng làm dưới quyền ông đã nhắc. Hoặc chính ông đã đợi hôm nay để nói cái tên ấy. Thanh không được chọn lý do mình căm ghét nhất rồi gọi nó là sự thật. Nàng quay sang chiếc bàn nơi quyển sổ Hình bộ từng được đưa tới để đối chiếu những thí sinh đổi quê, đổi hộ hoặc phục hồi tên. Quyển sổ ấy đã bị niêm riêng từ hôm lão văn lại nhận ra câu “bỏ danh cũ để giữ thân, mượn danh mới để lập thân”, bên cạnh một tên bị phủ mực. Từ đó đến nay, không ai bóc lớp mực, không ai cạo giấy.

“Ta xin mở lại quyển đối danh Hình bộ theo biên bản cũ.” Thanh nói. “Không để tìm Lục Vãn.”

Đỗ Mạnh quay lại nhìn nàng.

Thanh nói tiếp: “Đối chiếu các mục tử tịch có liên quan đến đổi hộ và phục hồi tên. Trước hết là Lương Cảnh Du và Tống Nguyệt Nương. Hai tên ấy đã có căn cứ độc lập cho thấy giấy của người chết từng bị người sống sử dụng. Nếu sổ Hình bộ ghi chúng theo cùng một cách, ta mới biết phải tìm gì. Nếu không, dừng ở đó.”

Quan giám khảo im lặng lâu hơn lần trước. Yêu cầu ấy vẫn nằm trong vụ khoa cử: Lương Cảnh Du đã dùng tên người chết để qua cửa trường; Chu Minh Viễn có hộ tịch bị thay; sổ Hình bộ là vật đối chiếu đã được mở hợp lệ. Cuối cùng ông cho gọi lão văn lại, người giữ niêm và hai người làm chứng. Thanh lùi ra sau đường phấn cũ cạnh bàn. Nàng không có thẻ nghề, cũng không cần giả như mình còn có.

Dây niêm được đọc số vòng trước khi tháo. Dấu sáp không nứt. Lão văn lại lật từ đầu, ngón tay dừng ở mục chú giải. Mỗi loại thay đổi thân phận có một ký hiệu nhỏ đặt ở mép: chuyển quê, hợp hộ, phục danh, tử tịch hồi đối. Chữ cuối khiến Đỗ Mạnh nhíu mày.

“‘Tử tịch hồi đối’ là gì?”

Lão văn lại đáp chậm: “Theo lệ cũ, khi một người đã báo chết nhưng giấy hộ còn vướng kiện tụng, thừa kế hoặc sai tên, Hình bộ có thể giữ một dòng để đối chiếu về sau. Không có nghĩa người ấy chưa chết.”

“Có mục nào cho phép lấy tên người chết dùng cho người khác không?” Thanh hỏi.

“Không.”

“Có mục nào gọi là thu hồi tên không?”

Lão văn lại lắc đầu. “Không phải chữ trong lệ.”

Thanh không hỏi thêm. Nàng bảo ông tìm Lương Cảnh Du trước.

Tên ấy nằm ở phần gần cuối, đúng quê Thanh Hà, năm chết khớp bản báo tử đã lấy được trước kỳ thi. Bên cạnh không có chữ “phục danh”, chỉ có một dấu móc nhỏ ở cột tử tịch hồi đối và một số dẫn sang phụ mục. Văn lại đọc số. Người giữ niêm lật phụ mục theo số ấy. Dòng Lương Cảnh Du ngắn hơn: ngày nhận báo tử, số giấy, nơi chuyển, rồi ở mép phải có hai chữ viết bằng mực nhạt hơn: “đã thu”.

Căn phòng im đi.

“Thu cái gì?” Đỗ Mạnh hỏi.

Lão văn lại nhìn kỹ. “Sổ không nói.”

Thanh yêu cầu chép nguyên văn, không giải thích. Sau đó họ tìm Tống Nguyệt Nương. Tên nữ tử ấy cũng nằm trong tử tịch hồi đối. Số nghiệm trạng khớp bản bệnh trạng Tang Ngọc từng niêm để đối chứng; ngày chết không lệch. Ở phụ mục, bên phải cũng là hai chữ “đã thu”.

Hai cái tên đã chết, hai bộ giấy từng bị đường dây sử dụng lại, cùng mang một ghi chú không có trong lệ chính thức.

Đỗ Mạnh chửi khẽ rồi tự nén. “Đây là sổ người chết giả.”

“Chưa.” Thanh đáp ngay, nhưng giọng nàng khô. “Nó là sổ có hai tên người chết mà giấy tờ sau đó bị dùng trái phép. Ta chưa biết ‘đã thu’ do ai viết, thu thứ gì, hay tất cả các dòng có ghi như vậy đều bị tái sử dụng.”

Chu Hoài Sinh khẽ gật. Câu phủ nhận ấy không làm điều trước mắt bớt xấu đi, chỉ giữ nó ở đúng kích thước.

Thanh nhìn cột số. Hai dòng không đứng cạnh nhau. Giữa chúng là hàng chục cái tên, phần lớn không có ghi chú. Một số ít có dấu móc tử tịch hồi đối. Trong số đó, chỉ vài dòng mang hai chữ “đã thu”. Nàng không bảo lão văn lại đọc hết. Nàng yêu cầu chép danh sách những dòng có cùng ký hiệu, nhưng che cột địa chỉ chi tiết nếu chưa liên quan đến vụ đang tra. Quan giám khảo đồng ý với điều kiện bản chép được niêm tại trường, không mang ra ngoài.

Lão văn lại đọc từng tên.

Tên thứ nhất không quen. Tên thứ hai là một nam tử đã chết vì bệnh. Tên thứ ba từng xuất hiện trong sổ hộ một phường phía đông. Thanh nghe như nghe người khác đọc nghiệm trạng: tên, năm, số quyển, dấu. Nàng giữ nhịp thở theo đầu bút của văn lại. Đến tên thứ sáu, vai trái bắt đầu giật từng cơn. Nàng đổi trọng lượng sang chân phải, không để ai phải đỡ.

Tên thứ bảy, lão văn lại bỗng ngừng.

“Đọc.” Quan giám khảo nói.

Ông ta nuốt khan. “Lục Vãn.”

Không ai quay sang Thanh ngay. Chính sự tránh nhìn ấy khiến căn phòng như thu hẹp lại.

Lão văn lại tiếp tục, nhưng giọng thấp hơn: quê quán ở kinh thành, nữ, số nghiệm trạng, ngày báo tử. Thanh biết ngày đó. Nàng đã từng ghét ngày đó đến mức nhiều năm không cần nhìn lịch vẫn biết nó nằm ở đâu giữa mùa mưa. Nhưng thứ làm nàng bước lên nửa bước không phải ngày tháng.

Là hai chữ ở mép phải.

“Đã thu.”

Bàn tay phải của Thanh đặt lên cạnh bàn trước khi nàng kịp nhận ra. Đường phấn ngăn người không phận sự nằm ngay dưới mũi giày. Chỉ cần thêm một bước, nàng sẽ đứng vào vùng vật chứng. Chỉ cần đưa tay thêm gang nữa, nàng có thể tự lật phụ mục, tự tìm những trang sau tên chị mình, tự phá đúng khoảng cách nàng đã giữ từ sáng.

“Cho ta xem bản gốc nghiệm trạng Lục Vãn.” Nàng nói.

Giọng không lớn. Nhưng quá nhanh.

Quan giám khảo không đáp. Chu Hoài Sinh gọi rất khẽ: “Thanh.”

Nàng không nghe ông. Trong đầu chỉ còn chiếc cổ lạnh của Lục Vãn năm ấy, đoạn dây ngắn giấu trong tay áo, một bản kết luận viết “tự vẫn” nhanh đến mức nàng từng nghĩ chỉ vì người ta coi mạng nữ tử quá nhẹ. Nếu tên Lục Vãn đã bị “thu”, nếu nó nằm cùng dấu với Lương Cảnh Du và Tống Nguyệt Nương, thì cái chết năm ấy có thể chưa từng là một việc riêng. Ý nghĩ ấy đập mạnh đến mức nàng muốn xé thẳng qua tất cả những chữ “có thể”.

Ngón tay nàng siết mép bàn.

Một vật nhỏ cứng cấn vào ngực dưới lớp áo.

Ống trúc.

Thanh đứng yên.

Nàng không cần mở cũng nhớ dòng chữ bên trong, nét chữ đều của Dao dưới ngọn đèn trắng: “Chưa có chứng cứ đủ sạch. Đừng đến Hầu phủ.”

Khi ấy Dao nói về Tống gia, về bảng thứ hai, về một cánh cổng đã bị thay khóa. Nhưng câu đầu không thuộc riêng vụ ấy.

Chưa có chứng cứ đủ sạch.

Thanh buông mép bàn.

Nàng lùi chân khỏi đường phấn. Cơn đau ở vai trái kéo lên tận gáy, khiến mắt nàng tối đi một nhịp. Đỗ Mạnh định đưa tay, nàng lắc đầu.

“Rút lời vừa rồi.” Thanh nói. “Ta không có quyền yêu cầu mở bản gốc ở đây.”

Quan giám khảo nhìn nàng rất lâu. “Cô nương muốn làm gì?”

“Chép nguyên dòng Lục Vãn cùng số nghiệm trạng, số phụ mục và hai chữ ‘đã thu’. Chép cả hai dòng Lương Cảnh Du, Tống Nguyệt Nương để giữ căn cứ so sánh. Niêm bản sao. Quyển gốc niêm lại như cũ.” Nàng thở một lần rồi mới nói tiếp. “Sau đó tra ý nghĩa của chữ ‘đã thu’ bằng sổ lệ và sổ giao nhận, không hỏi người của Từ Kính trước.”

“Vì sao?”

“Vì nếu chữ đó hợp lệ, sẽ có lệ hoặc sổ giao nhận giải thích. Nếu không hợp lệ, ta cần biết ai thêm nó và thêm vào lúc nào. Cả hai đều phải đứng trước câu hỏi Từ Kính biết tên chị ta bằng cách nào.”

Lần này Chu Hoài Sinh không gật. Ông nhìn dòng chữ trên sổ, mặt xám đi như vừa già thêm. Nhưng ông không nói rằng mình biết gì. Thanh cũng không hỏi. Một người đã từng im lặng trong án Lục Vãn không thể được dùng để lấp khoảng trống chỉ vì nàng đang đau.

Lão văn lại chép ba dòng. Khi đọc lại bản sao, ông vô tình gọi “Lục cô nương” rồi khựng, không biết mình đang gọi người sống hay người chết. Thanh tự đọc phần số. Số nghiệm trạng trùng với dòng công vụ của người chủ sự mà họ vừa chép từ hồ sơ bổ nhiệm trước khi Từ Kính tới. Hai nguồn khác nhau, cùng chỉ vào một hồ sơ.

Như vậy vẫn chưa chứng minh Từ Kính sửa án. Chưa chứng minh chủ sự kia làm gì ngoài nhận chuyển. Chưa chứng minh Lục Vãn bị giết.

Nhưng lần đầu tiên, tên Lục Vãn không chỉ nằm trong ký ức của Thanh, trong đoạn dây nàng giấu trái phép hay trong một bản tự vẫn nàng căm ghét. Nó nằm trên một sổ Hình bộ đang được niêm trước mặt quan giám khảo, cùng dấu ghi chú với những cái tên đã bị đem dùng lại sau khi chết.

Dây niêm mới được buộc qua quyển sổ. Sáp còn nóng khi văn lại ép dấu xuống.

Thanh nhìn hai chữ “đã thu” biến mất dưới bìa khép lại.

Nàng không đuổi theo Từ Kính nữa.

Sáng mai, nàng sẽ hỏi một câu khó hơn.

Vì sao tên Lục Vãn nằm trong chỗ dành cho những cái tên đã chết nhưng vẫn chưa được để yên?