Chương 61: Một Quân Cờ Bị Bỏ

Dòng giờ nhận thư nằm ngay dưới ngón tay quan giám khảo. Mực vẫn còn đen, nét bút của lính gác cổng run nhẹ ở chữ cuối, nhưng con số thì không thể nhìn thành thứ khác. Phong thư đã đến trước lúc hộp gỗ đựng tờ bài trong áo quan được mở niêm. Lục Thanh đứng bên bàn, vai trái nặng như có một miếng đá treo xuống cánh tay, nhìn quan giám khảo đọc hết tờ tự nhận tội lần thứ hai. Ông đọc rất chậm. Căn phòng im đến mức nghe được tiếng giấy cọ vào đầu ngón tay.

“Hắn nhận sửa số hộ trước kỳ thi, rồi đổi bài sau khi thu.” Quan giám khảo đặt thư xuống. “Nếu lời này là thật, hai việc đều có người nhận.”

“Nếu lời này là thật.” Thanh nhắc lại. Nàng không bước tới gần hơn. “Xin ghi thêm giờ mở niêm tờ bài thứ hai và giờ thư vào cổng cạnh nhau trong biên bản.”

Quan giám khảo nhìn nàng một lúc rồi ra hiệu cho văn lại viết. Sắc mặt vừa dịu đi của ông lại căng lên. Thanh biết ông muốn một lời giải gọn. Một chủ sự nhỏ nhận bạc của sĩ tử, sửa hồ sơ, đánh tráo bài, cuối cùng sợ tội mà tự thú — đủ xấu để xử, đủ thấp để không kéo cả trường thi xuống theo. Nhưng lời giải quá gọn thường giống một vết khâu đều trên da: nhìn đẹp, chỉ cần sờ kỹ là biết phía dưới còn thứ chưa được lấy ra.

Ông sai người gọi chủ sự kia đến, đồng thời lấy sổ phân việc, sổ ra vào các phòng giữ ấn và hồ sơ bổ nhiệm của hắn. Thanh chỉ xin thêm một việc: trước khi hỏi cung, niêm bản thư gốc, chép một bản cho đối chiếu, không để người bị hỏi nhìn thấy các vật chứng mới. Quan giám khảo chấp thuận. Từ lúc hai bản bài bị phong riêng, ông đã không còn coi sự cẩn thận của nàng là chuyện gây phiền nữa.

Người chủ sự được đưa vào khi nắng đã lên khỏi mái hiên. Hắn ngoài bốn mươi, áo quan nhỏ đã bạc ở khuỷu tay, mặt xám vì thiếu ngủ. Không có vẻ của kẻ vừa quyết định cứu lấy lương tâm; cũng không có vẻ vùng vẫy của người bị bắt oan. Hắn quỳ đúng chỗ, dập đầu đúng lễ, rồi nói ngay: “Thư là ta viết. Hai việc đều do ta làm. Không ai sai khiến.”

Quan giám khảo hỏi động cơ. Hắn đáp đã nhận bạc của Chu Minh Viễn để sửa số hộ, sau đó thấy bài của Chu quá kém, sợ việc trước lộ ra nên tự ý thay một bài khác. Số bạc, ngày nhận, chỗ giấu bạc đều được hắn kể trơn tru. Văn lại ghi không kịp, hắn còn dừng đúng lúc cho người ta chấm câu. Thanh nghe hết mà không chen. Nàng chỉ để ý bàn tay hắn. Khi nói đến số hộ, ngón cái hắn cọ lên mép móng trỏ. Khi nói đến đổi bài, hai bàn tay lại nằm im trên đầu gối.

Sổ phân việc được mang tới trước. Chủ sự quả thật phụ trách khảo tịch: tiếp nhận giấy bổ sung, sao danh sách đủ tư cách và chuyển bản dùng tại cửa trường. Hắn có thể nhìn thấy dòng của Chu Minh Viễn, có thể chạm vào bản danh sách trước khi khóa sổ. Quan giám khảo hỏi ai sửa con số hộ tịch. Hắn đáp: “Ta.”

Một văn lại lấy vài bản hắn từng ghi chú trong tháng này đặt cạnh dòng bị sửa. Cùng thói quen kéo nét cuối hơi móc lên, cùng cách viết một nét nhỏ sát mép cột. Không đủ để nói tuyệt đối chỉ bằng mắt, nhưng ít nhất phần này không vượt khỏi khả năng của hắn. Thanh nói: “Việc sửa số hộ, hắn có đường để làm. Nhưng nét son xác nhận đủ tư cách không phải quyền của chủ sự khảo tịch.”

“Ta mượn bút son của cấp trên.” Hắn đáp ngay.

“Của ai?” quan giám khảo hỏi.

Hắn im một nhịp. “Ta lấy lúc không người.”

“Ở đâu?”

“Bàn duyệt.”

Quan giám khảo không tranh luận. Ông chỉ bảo mở sổ nhận và trả bút son. Bút dùng cho lượt rà soát ấy được giao theo tên người duyệt, trả cuối buổi, giữa hai lần đều có người ký. Sổ không chứng minh không thể bị lén dùng, nhưng khiến câu “lấy lúc không người” trở thành một việc cần chứng minh, không phải lời nói đủ để khép lại. Thanh không ép thêm. Nếu hắn thật sự đã tự tay sửa số hộ, hắn là người tham gia. Vấn đề là phần nào của tội thuộc về hắn, phần nào được nhét vào miệng hắn như một chiếc khăn sạch phủ lên bàn bẩn.

Đến chuyện đổi bài, sự trơn tru bắt đầu rạn. Hắn khai đã lấy một tờ giấy thừa, viết lại số báo danh, đóng dấu rồi chờ sau giờ thu bài mới đem vào kho thay. Quan giám khảo hỏi tờ giấy thừa lấy ở đâu. Hắn nói kho khảo tịch. Viên phụ trách phát giấy ngẩng phắt lên. Giấy thi chưa dùng không nằm ở khảo tịch phòng. Chúng được giữ riêng theo từng lượt phát, kiểm số lượng trước và sau, giấy thừa phải trả về phát quyển phòng cùng tiểu ấn của lượt ấy.

“Vậy ta lấy ở phát quyển phòng.” Người chủ sự sửa lời.

Thanh nhìn hắn. “Ngươi lấy tờ mang dấu phát của lượt sau trước hay sau khi lượt ấy phát giấy?”

Hắn khựng lại. “Sau.”

“Sau khi phát, giấy thừa đã được kiểm và nhập lại. Ngươi lấy bằng cách nào?”

“Ta… tìm lúc họ sơ hở.”

Quan giám khảo kéo sổ ra vào phòng ấn về phía mình. “Còn dấu thu bài?”

Hắn nói nhỏ hơn: “Ta cũng lấy lúc sơ hở.”

Lần này Chu Hoài Sinh mới lên tiếng. “Tiểu ấn thu bài có góc mẻ. Sau lượt Chu Minh Viễn, nó được khóa trong hộp có hai người cùng chứng. Muốn lấy, ngươi phải mở hộp mà không phá niêm hoặc có cả hai người giữ khóa cùng sơ hở một lúc. Ngươi làm cách nào?”

Môi người chủ sự trắng đi. Hắn nhìn xuống nền gạch. “Ta không nhớ.”

“Ngươi nhớ số bạc, nhớ ngày nhận, nhớ chỗ giấu.” Thanh nói. Giọng nàng không cao. “Nhưng đến chỗ cần một cánh cửa thật, một chiếc khóa thật và một con dấu thật, ngươi không nhớ.”

Quan giám khảo không cho nàng hỏi tiếp, nhưng chính ông hỏi thay: “Ngươi có quyền vào kho bài sau khi thu không?”

“Không.”

“Tên ngươi có trong sổ ra vào không?”

“Không.”

“Ngươi có chìa khóa?”

“Không.”

Ba chữ không rơi xuống liên tiếp, ngắn hơn mọi lời nhận tội trước đó. Người chủ sự vẫn quỳ thẳng, nhưng vai đã co lại. Thanh chợt hiểu cái vẻ bình thản lúc hắn bước vào không phải can đảm. Đó là dáng của người đã được dặn phải đứng yên ở một chỗ và tin rằng chỉ cần không bước sai, sẽ có người thu xếp phần còn lại.

Quan giám khảo đập nhẹ ngón tay lên bàn. “Vậy vì sao trong thư ngươi nhận đổi bài?”

Người chủ sự im rất lâu. Ngoài sân có tiếng người đổi ca. Cuối cùng hắn nói: “Ta đã nhận thì cứ tính là ta.”

“Phép nước không tính như hàng ngoài chợ.” Quan giám khảo lạnh giọng. “Ngươi làm được gì, ta ghi việc ấy. Ngươi không làm được gì, nhận mười lần cũng không biến thành đã làm.”

Một thoáng rất nhỏ, mắt người chủ sự ngước lên. Không nhìn quan giám khảo, cũng không nhìn Thanh. Hắn nhìn phong thư của mình đang nằm trong túi chứng niêm. Vẻ mặt ấy khiến Thanh nhớ tới những người sống bị ép mang tên người chết: ban đầu họ tưởng chỉ cần mang một cái tên là qua được cửa, đến lúc cái tên trở thành dây thòng lọng mới biết thứ được trao chưa bao giờ là đường sống.

Đỗ Mạnh đem sổ phân công kho bài tới. Không chỉ thiếu tên chủ sự. Trong ngày thu bài của Chu Minh Viễn, hắn còn được ghi làm việc tại cửa khảo tịch đến hết canh, có hai văn lại cùng ký bàn giao. Một dòng sổ không thể tuyệt đối chứng minh hắn chưa từng rời chỗ, nhưng muốn hắn tự mình làm đủ mọi việc trong thư, phải có quá nhiều cánh cửa cùng mở cho một người vốn không giữ chìa. Nếu những cánh cửa ấy thật sự đã mở, tội không thể chỉ có một mình hắn.

Quan giám khảo cho tách lời tự nhận thành hai phần. Phần sửa số hộ được giữ để tra tiếp vì phù hợp quyền hạn và có dấu chữ cần giám định. Phần đổi bài không được chấp nhận chỉ dựa vào thư; phải tiếp tục tra người giữ giấy, người giữ ấn, sổ ra vào và chuỗi niêm. Người chủ sự nghe đến đó mới thực sự mất bình tĩnh. Hắn quay đầu rất nhanh về phía cửa, như chờ một người nào đó bước vào nói rằng chuyện đã đủ rồi. Không có ai.

“Ngươi còn muốn khai gì?” quan giám khảo hỏi.

Hắn lắc đầu. Sau một lúc, hắn mới nói khàn khàn: “Ta chỉ xin những việc ta đã nhận… đừng kéo sang nhà ta.”

Không ai hứa. Quan giám khảo ra lệnh tạm giam riêng, cấm tiếp xúc với những người cùng phòng khảo tịch. Khi sai dịch kéo hắn đứng lên, chân hắn loạng choạng một bước. Hắn không quay lại nữa. Thanh nhìn cánh cửa khép sau lưng hắn và thấy rõ một điều chua chát: người này không vô tội, nhưng kẻ đặt hắn lên bàn đã chuẩn bị để mất hắn. Một quân cờ có thể tự bước vào ô chết vẫn là quân cờ bị bỏ.

Buổi đối chiếu đáng lẽ kết thúc ở đó. Nhưng để xác định hắn từng có quyền gì, quan giám khảo đã cho mang cả hồ sơ bổ nhiệm và điều chuyển cũ. Đỗ Mạnh ngồi bên cửa sổ lật từng tờ, tìm những năm hắn làm ở khảo tịch. Thanh chỉ định nhìn qua cho đủ chuỗi chức trách. Rồi một dòng cũ giữ mắt nàng lại.

Trước khi sang khảo tịch phòng, người chủ sự từng làm thư lại ở ty hình án, chuyên nhận và chuyển bản nghiệm trạng từ nha môn lên Hình bộ. Năm ghi trên dòng ấy cách hiện tại nhiều năm, nhưng Thanh không cần tính. Cơ thể nàng đã nhớ trước đầu óc. Vai trái bỗng đau nhói khi nàng cúi xuống trang phụ lục kẹp phía sau.

Ở mục những án hắn từng ký nhận có một tên người chết.

Lục Vãn.

Thanh không chạm vào tờ giấy. Hai bàn tay nàng đặt yên trên mép bàn, sạch và lạnh. Người vừa nhận thay tội trong vụ Chu Minh Viễn không phải lần đầu đứng ở nơi một bản hồ sơ có thể quyết định người chết sẽ được gọi tên thế nào.