Chương 56: Em Gái Không Tên

Đỗ Mạnh trở lại khi trời ngoài cửa sổ vừa chuyển từ đen sang xám, mang theo ba mảnh giấy và một câu trả lời không giống nhau. “Hiệu giấy nói thẻ của họ là thật, nhưng loại thẻ ấy đã bỏ từ nửa năm trước. Thư phường nói hòm nhận bản thảo có người thuê, nhưng người thuê dùng tên giả. Còn nhà cũ của Nghiêm Sách…” Anh đặt mảnh giấy cuối cùng xuống bàn. “Hàng xóm nhớ chiếc xe đưa cô gái đi.”

Lục Thanh không vươn tay lấy. Vai trái vừa cử động đã nhói từ dưới lớp băng, khiến nàng phải đổi tư thế ngồi. Tang Ngọc dặn không được giơ tay quá vai; Đỗ Mạnh dường như đã biến lời dặn ấy thành luật. Anh tự trải từng tờ giấy ra trước mặt nàng, để văn lại đứng bên đọc. Thanh nghe hết rồi mới hỏi: “Nhớ chiếc xe thế nào?”

“Không nhớ người đánh xe. Không nhớ mặt người đến đón. Chỉ nhớ bánh sau bên phải quấn một vòng bố vì vành nứt, đi qua ngõ để lại tiếng cộc đều. Quan trọng hơn, trước khi lên xe, cô gái làm rơi một mảnh biên phiếu. Hàng xóm nhặt được, sợ dính chuyện nên nhét sau bàn thờ Táo. Bộ khoái của ta vừa lấy về.”

Mảnh biên phiếu chỉ bằng hai ngón tay, góc đã ám khói. Trên đó không có tên người, chỉ có ngày, hai chữ “chờ bổ” và nửa dấu đỏ của một điểm viết hộ tịch ở phía nam thành. Thanh nhìn nửa dấu rất lâu. Nàng không kết luận từ nó. “Đối chiếu mẫu dấu trước. Nếu đúng mới đi.”

Đỗ Mạnh bật cười khô. “Ta biết. Theo ngươi lâu đến mức muốn làm sai quy trình cũng thấy khó chịu.”

Mẫu dấu được lấy từ sổ công của phường, qua tay một lại mục và có biên nhận. Nửa vòng viền, vị trí chữ “hộ” và một vết sứt nhỏ ở mép dưới đều khớp. Đến giữa buổi, Thanh cùng Đỗ Mạnh tới điểm viết hộ tịch ấy bằng xe chứ không đi bộ. Nàng ngồi phía trong, cánh tay trái giữ sát thân. Mỗi lần bánh xe xóc qua đá, vai lại đau âm ỉ như có sợi chỉ kéo dưới da. Nàng không nói. Đỗ Mạnh cũng không hỏi.

Điểm viết hộ tịch nằm sau một cửa hàng bán bút mực, nhỏ đến mức nếu không có dấu trên biên phiếu thì rất dễ đi qua. Người giữ sổ là một lão lại đã nghỉ việc, nay kiếm tiền bằng cách viết đơn, chép khế và làm giấy trình cho người không biết chữ. Thấy bộ khoái, ông ta lập tức nói mình chỉ viết theo lời khách, không chịu trách nhiệm giấy được duyệt hay không.

“Chúng ta chưa hỏi ông chịu trách nhiệm gì.” Thanh nói.

Lão lại nhìn nàng, nhận ra người nữ ngỗ tác đang bị đình chức, sắc mặt càng khó coi. Đỗ Mạnh đặt lệnh kiểm tra xuống bàn, nêu rõ chỉ đối chiếu sổ dự kê trong ba ngày quanh ngày trên biên phiếu. Không được lấy sổ đi, không được xé trang, có văn lại của phường đứng chứng. Lão không còn cớ từ chối.

Sổ dự kê dày, giấy rẻ, mực lem ở nhiều mép. Mỗi người đến xin làm giấy đều được ghi quê quán, tuổi, người bảo hộ hoặc chủ hộ dự kiến, rồi mới chuyển sang quan phường xét. Thanh lật bằng tay phải, chậm hơn thói quen. Đến đúng ngày em gái Nghiêm Sách bị đưa đi, nàng dừng lại.

Một hàng giữa trang có quê quán trùng với địa chỉ Nghiêm Sách đã khai. Tuổi là mười chín. Mục quan hệ ghi “muội của Nghiêm Sách”. Mục tên để trống.

Không phải bị cạo. Không phải bị bôi. Từ đầu, người viết đã chừa một khoảng trắng sạch sẽ giữa hai cột chữ.

Đỗ Mạnh cúi sát xuống. “Vì sao không ghi tên?”

Lão lại liếm môi. “Người đưa tới nói tên cũ sắp bỏ, ghi vào rồi lại sửa thì phiền. Họ bảo chờ hộ mới được duyệt sẽ điền tên mới.”

“Người đưa tới là ai?”

“Ta không biết. Một phụ nhân trung niên, nói chuyện như quản sự. Nàng ta trả tiền viết đơn. Ta chỉ ghi lời nàng ta đọc.”

Thanh hỏi tiếp từng việc có thể kiểm: phụ nhân mặc gì, dùng xe nào, có người đi cùng không, giấy trình chuyển tới đâu, ai nhận. Lão nhớ ít hơn ông ta muốn tỏ ra. Nhưng ở mép hàng có một ký hiệu nhỏ: “Nữ công mười bảy”. Ông ta giải thích đó là nơi tạm đưa những nữ tử “chờ bổ hộ” đến ở và làm việc trong lúc giấy chưa xong, một xưởng dệt ngoài phường Nam An. Ký hiệu do chính ông viết để sau này biết tìm người lấy tiền công viết giấy.

“Giấy này đã nộp lên quan phường chưa?” Thanh hỏi.

Lão lắc đầu. “Không. Hôm sau có người đến bảo hủy việc. Ta hỏi tên để gạch sổ, họ nói không cần. Người chưa có tên thì gạch cái gì?”

Câu ấy làm Thanh nhìn lại khoảng trắng. Trước kia nàng từng thấy tên bị cạo khỏi sổ, tên bị viết đè, tên của người sống đặt lên thi thể. Khoảng trắng này còn lạnh hơn. Không cần xóa một người nếu ngay từ đầu không cho người ấy bước vào hàng chữ.

Xưởng dệt ở Nam An không lớn. Cửa trước treo bảng nhận việc may màn và dệt vải thô, phía sau là một sân kín có hơn chục nữ tử ngồi bên khung cửi. Người quản xưởng nhất quyết nói không có “em gái Nghiêm Sách”. Đỗ Mạnh đưa sổ dự kê ra, chỉ ký hiệu nữ công mười bảy. Bà ta đổi giọng: “Có một người số mười bảy. Nhưng sổ của ta không ghi họ Nghiêm.”

“Ghi gì?” Thanh hỏi.

Người quản mang ra một cuốn sổ mỏng. Dòng thứ mười bảy ghi tuổi, ngày vào, tiền ăn và số vải đã dệt. Chỗ tên chỉ có hai chữ: “chưa định”.

“Các vị bảo ta giao người nào?” bà ta nói. “Không tên, không hộ, không giấy bảo lãnh. Ta giữ nàng ta vì người đưa đến trả tiền ăn tháng đầu. Sau đó không ai quay lại. Nếu thả ra, quan tuần hỏi, nàng ta lấy gì chứng minh mình không phải người trốn nợ?”

Đỗ Mạnh nghiến răng, nhưng Thanh không để anh tranh cãi bằng giận dữ. “Gọi người số mười bảy ra. Chúng ta nhận dạng trước. Nếu không phải, sẽ không động tới xưởng.”

Cô gái bước ra từ gian sau với hai bàn tay còn dính sợi bông. Nàng gầy hơn tuổi ghi trong sổ, cổ tay phải có một vệt chai mảnh do kéo sợi. Khi nghe tên Nghiêm Sách, nàng đứng khựng lại. Không khóc, cũng không lao tới hỏi huynh trưởng. Chỉ có bàn tay đang nắm vạt áo bỗng siết chặt.

Thanh không đưa thư ra. “Ngươi từng gửi một phong thư về cho huynh, trước ngày bị đưa khỏi nhà?”

Cô gái nhìn nàng rất lâu. “Ta viết bảo huynh đừng làm việc họ ép.”

“Ngươi nhớ câu cuối?”

Môi nàng trắng đi. “Ta viết… nếu họ thật sự cho ta hộ mới thì cứ để họ làm. Huynh đừng vì ta mà làm chuyện không quay đầu được.”

Nội dung không hoàn toàn từng được công khai cho người trong xưởng, lại khớp ý của bức thư đang niêm trong hồ sơ. Thanh vẫn chưa gọi đó là nhận dạng hoàn tất. Nàng hỏi tên mẹ, vị trí nhà cũ, một vết nứt trên bậc cửa mà hàng xóm đã nhắc, rồi hỏi người đến đón nàng nói gì. Các câu trả lời ăn khớp từng phần với lời khai và việc đã kiểm được. Đủ để Đỗ Mạnh ghi nàng là “nữ tử tự xưng em Nghiêm Sách, chưa xác định hộ danh”, đưa về bảo hộ với tư cách nhân chứng của vụ khoa cử.

Người quản xưởng phản đối ngay. “Không có tên thì ghi lời khai kiểu gì?”

“Ghi đúng như thế.” Thanh đáp. “Không biết tên là tình trạng của hồ sơ, không phải bằng chứng nàng không tồn tại.”

Trên đường rời xưởng, cô gái không hỏi Nghiêm Sách đã đỗ hay chưa. Nàng chỉ hỏi: “Huynh ta bị bắt rồi phải không?”

Thanh im một nhịp. Nghiêm Sách từng xin nàng, nếu tìm được em gái thì đừng nói anh ta làm việc ấy vì nàng. Thanh không định dùng lời hứa ấy để che tội, cũng không định ném gánh nặng lên vai một người vừa được kéo khỏi khoảng trắng trong sổ. “Huynh ngươi đã thừa nhận viết một bài khung sau khi được cho biết trước câu đề. Việc đó là gian lận. Còn vì sao hắn chọn làm, lời khai và bức thư sẽ được ghi đúng như chúng vốn có.”

Cô gái cúi đầu. “Vậy là hắn vẫn làm.”

“Phải.”

Nàng không khóc. Chỉ ngồi thẳng hơn, như người đã chờ một câu xấu quá lâu nên khi nghe được, nỗi đau không còn biết phải rơi về phía nào.

Về đến phòng ghi lời khai, Thanh không hỏi ngay về khoa cử. Nàng hỏi nơi gọi là “chỗ làm giấy”. Cô gái kể sau khi rời nhà, nàng bị đưa qua hai nơi. Nơi đầu chỉ thay xe. Nơi thứ hai là một căn nhà có cửa sổ bị che giấy dầu. Ở đó, một người đàn ông hỏi tên cũ của nàng rồi bảo người khác: “Tên này bỏ. Chờ tên mới.” Nàng không được nhìn giấy, chỉ thấy những xấp biểu mẫu buộc thành bó trên bàn và một nghiên son đặt cạnh.

“Có gì ngươi nhớ rõ mà không phải mặt người?” Thanh hỏi.

Cô gái suy nghĩ. “Dây.”

Đỗ Mạnh ngẩng lên. Thanh không động.

“Dây buộc các bó giấy rất lạ. Hai vòng lồng nhau, kéo một đầu thì càng siết, nhưng gập ngược đuôi lại thì tháo được. Ta từng làm ở nhà thợ dệt, biết vài kiểu nút. Kiểu ấy ta chưa thấy.” Cô gái nhìn xuống hai tay mình. “Lúc họ bắt ta chuyển một bó giấy sang bàn khác, ta định tháo dây cho dễ ôm. Người kia giật lại, bảo không được làm sai nút.”

Thanh lấy một đoạn dây gai mới từ ngăn bàn, đặt trước mặt nàng bằng tay phải. “Ngươi buộc lại được không?”

Cô gái thử hai lần. Lần đầu sai. Lần thứ hai, nàng vòng dây sang trái, lồng qua một vòng ngược rồi bẻ đuôi xuống dưới. Nút thắt nằm gọn, có hai vòng ép chéo nhau như một vết móc kép.

Vai trái của Thanh bỗng đau mạnh hơn dù nàng không hề cử động.

Nàng đã thấy nút ấy.

Không phải trên hòm đề. Không phải trong sổ hộ tịch. Cũng không phải lần đầu ở Hầu phủ.

Rất lâu trước đó, khi nàng còn chưa biết một nét bút son có thể giết người, có một đoạn dây ngắn từng nằm trong lòng bàn tay nàng bên cạnh thi thể Lục Vãn. Đoạn dây mà nàng đã giữ lại trái phép suốt nhiều năm.

Thanh không lấy nó ra.

Nàng chỉ bảo văn lại vẽ đúng hình nút dây vào cuối lời khai, ghi rõ người khai đã tự buộc lại theo trí nhớ, chưa xác định nguồn gốc và mức độ phổ biến. Sau đó nàng nhìn khoảng trống nơi lẽ ra phải có tên cô gái.

Một người không tên vừa đưa cho nàng dấu vết đầu tiên chạm tới cái chết cũ nhất của mình.