Chương 23: Hạ Nhiên Đứng Dưới Ánh Đèn

Chương 23: Hạ Nhiên Đứng Dưới Ánh Đèn

“Câu hỏi này rất quan trọng,” tôi nói. “Xin ban tổ chức ghi nguyên văn.” Ánh đèn trên sân khấu rọi thẳng xuống, làm mép giấy trước mặt tôi trắng đến chói mắt. Chu Mạn vẫn đứng ở hàng ghế giữa, tay cầm micro rất chắc, vẻ mặt không giống một người vừa đặt câu hỏi tự phát. Tôi nhìn cô ta, rồi nhìn về phía bàn đại diện Vân Lưu. Hạ Nhiên đang cúi đầu, vai hơi run như thể câu hỏi ấy cũng làm cô ta đau lòng. Diễn xuất ấy rất hợp để máy quay bắt cận cảnh. Nếu là đời trước, có lẽ tôi đã vội vàng phủ nhận. Phủ nhận càng nhanh, dây thòng lọng càng siết chặt.

Tôi chờ nhân viên ghi biên bản xác nhận đã lưu câu hỏi, rồi mới quay lại micro. “Cô Chu vừa dùng bốn nhóm thông tin trong một câu: quan hệ cá nhân giữa tôi và Phó Duy, cảm xúc ảnh hưởng quyết định dự án, Kỳ Hành bị tôi lợi dụng, và việc tôi né tránh xin lỗi công khai. Tôi sẽ trả lời từng phần, nhưng trước hết tôi muốn xác nhận một việc. Câu hỏi này do cô tự tổng hợp từ tài liệu công khai, hay được cung cấp bởi một bên liên quan trước họp báo?” Hàng ghế báo chí lập tức xôn xao. Chu Mạn nhíu mày, như thể bị xúc phạm nghề nghiệp. “Cô Lâm, phóng viên có quyền đặt câu hỏi độc lập.” “Tôi không phủ nhận quyền đó,” tôi đáp. “Tôi chỉ hỏi nguồn hình thành câu hỏi. Vì nếu câu hỏi trùng với một tài liệu truyền thông nội bộ chưa từng được công bố, thì vấn đề không còn là quyền chất vấn của báo chí, mà là đường rò mới từ Vân Lưu ra ngoài.”

Cao Tuấn Kha chạm vào micro gần như ngay lập tức. “Cô Lâm, chúng ta đang trả lời truyền thông, không nên biến phóng viên thành đối tượng điều tra.” Giọng ông ta vẫn ổn định, nhưng chữ “không nên” rơi xuống rất nhanh, giống một bàn tay vội kéo rèm trước khi ánh sáng kịp tràn vào. Tôi quay sang ông ta. “Tôi không điều tra phóng viên. Tôi đang bảo toàn một khả năng chứng cứ. Nếu Vân Lưu vừa chấp thuận nguyên tắc giám định độc lập, thì mọi dấu hiệu trùng khớp giữa câu hỏi họp báo và kịch bản truyền thông nội bộ đều phải được ghi nhận.” Lần này, tôi không chờ ông ta đồng ý. Tôi nhìn xuống phía pháp chế dưới sân khấu. “Đề nghị ghi thêm vào biên bản: câu hỏi của Kinh Tế Lạc Thành chứa bốn cụm lập luận trùng với nhóm nội dung cần bảo toàn trong tài liệu truyền thông liên quan khủng hoảng Hải Đăng.”

Hạ Nhiên ngẩng đầu vào đúng lúc ấy. Mắt cô ta đã đỏ hơn ban nãy, hàng mi ướt dưới ánh đèn, đẹp đến mức gần như được chuẩn bị cho máy quay. Cô ta đứng lên khỏi hàng ghế đại diện PR, không bước quá nhanh, cũng không chậm quá. Vừa đủ để mọi ống kính kịp chuyển hướng. “Tĩnh An,” cô ta gọi tên tôi bằng giọng rất nhẹ, “mình biết bây giờ cậu rất áp lực. Nhưng đừng đẩy mọi người thành kẻ thù chỉ vì cậu không muốn xin lỗi. Truyền thông có quyền hỏi, công ty có quyền bảo vệ đại cục, còn mình…” Cô ta dừng lại, môi run lên. “Mình thật sự rất đau lòng. Nếu phải chọn giữa tình bạn và sự thật, mình cũng chỉ có thể chọn sự thật.” Câu ấy rơi xuống như một giọt nước mắt đã được luyện tập nhiều lần. Dưới sân khấu, vài phóng viên lập tức giơ máy. Tôi gần như nghe được tiêu đề tiếp theo đang được gõ trong đầu họ: bạn thân nghẹn ngào, đau lòng chọn sự thật.

Tôi nhìn Hạ Nhiên đứng dưới ánh đèn, bỗng nhớ đến đời trước. Cũng là ánh sáng trắng lạnh như thế, cô ta khóc trước ống kính và nói mình không thể bao che cho tôi. Khi ấy tôi còn tưởng nước mắt là thứ có nhiệt độ. Đến khi chết đi một lần, tôi mới biết có những giọt nước mắt chỉ là một loại vật liệu truyền thông: mềm mại, dễ lan, và đủ sắc để cắt nát danh dự của người khác. Tôi không tránh ánh mắt cô ta. “Cô Hạ, cô vừa nói chọn sự thật. Vậy xin cô nói rõ sự thật mà cô đang chọn là sự thật nào. Bản gốc clip phòng họp truyền thông B? Biên bản cuộc họp bị cắt khỏi bối cảnh? Metadata route node cấp văn phòng? Hay bản phát biểu xin lỗi do nhóm PR yêu cầu tôi đọc trước khi điều tra hoàn tất?”

Mặt Hạ Nhiên thoáng cứng lại. Chỉ một nhịp rất nhỏ, nhưng đủ để tôi biết con dao đã chạm vào xương. Cô ta cúi mắt, giọng càng mềm hơn. “Mình không phụ trách kỹ thuật, mình chỉ biết khi khủng hoảng xảy ra, điều công ty cần nhất là giảm thiệt hại. Nếu một lời xin lỗi có thể giữ lại niềm tin cho Hải Đăng…” “Một lời xin lỗi cho lỗi chưa xác định không giữ lại niềm tin,” tôi cắt ngang, “nó chỉ tạo ra vật tế nhanh nhất.” Phòng họp báo yên xuống. Tôi nói tiếp, từng chữ vừa đủ chậm để máy ghi âm bắt rõ: “Nếu Vân Lưu muốn giảm thiệt hại, cách hợp pháp là công bố phạm vi điều tra, bảo toàn chứng cứ và để bên độc lập giám định. Không phải dùng một nhân viên đứng ra nhận lỗi thay cho toàn bộ lỗ hổng kiểm soát dữ liệu, rồi gọi đó là đại cục.”

Chu Mạn vẫn chưa ngồi xuống. Cô ta siết micro, nhưng giọng đã không còn thẳng như ban đầu. “Cô đang né tránh câu hỏi về Phó Duy.” “Không,” tôi nói. “Tôi đang đưa câu hỏi về đúng nơi nó thuộc về.” Tôi nhìn về phía cô ta. “Quan hệ cá nhân giữa tôi và Phó Duy đã kết thúc. Những quyết định đầu tư của dự án Hải Đăng có biên bản thẩm định, mô hình định giá, lịch sử chỉnh sửa và phê duyệt nhiều cấp. Nếu cô cho rằng cảm xúc cá nhân ảnh hưởng đến quyết định dự án, xin chỉ ra quyết định nào, ngày nào, tài liệu nào, dòng nào trong mô hình. Nếu không có dữ liệu, đó không phải câu hỏi tài chính, mà là một nhãn cảm xúc được dán lên người bị điều tra.” Tôi dừng lại một chút. “Tôi không phản đối bị chất vấn. Tôi phản đối việc dùng đời tư để thay thế chứng cứ.”

Tạ Minh Trì lúc này mới nâng micro. Anh không nhìn tôi quá lâu, cũng không nhìn Hạ Nhiên như một người đang phán xét. Giọng anh vẫn lạnh và chính xác. “Kỳ Hành đề nghị ban tổ chức lưu đầy đủ bản ghi phần hỏi đáp này, bao gồm nguồn câu hỏi nếu phóng viên tự nguyện cung cấp sau họp báo. Chúng tôi cũng đề nghị đưa nhóm câu hỏi trùng với tài liệu truyền thông nội bộ vào phạm vi rà soát, nhưng không công khai danh tính phóng viên nếu chưa có kết luận.” Câu nói ấy chặn lại đường phản kích dễ nhất của Cao Tuấn Kha: không ai đang bắt nạt truyền thông, cũng không ai đang dùng quyền lực để bịt miệng câu hỏi. Chúng tôi chỉ yêu cầu dấu vết. Dấu vết không biết khóc giúp ai.

Cao Tuấn Kha vẫn giữ nụ cười rất mỏng. “Tôi đồng ý bảo toàn bản ghi. Tuy nhiên, tài liệu truyền thông nội bộ thuộc phạm vi bảo mật của công ty, không thể tùy tiện đưa ra trước báo chí.” “Tôi chưa công bố nội dung tài liệu,” tôi đáp. “Tôi chỉ yêu cầu bảo toàn lịch sử tạo, sửa, người truy cập và thời điểm xuất hiện các phiên bản. Chúng ta không cần đọc nội dung để biết một file có tồn tại, được sửa lúc nào và bởi tài khoản nào.” Tôi quay sang Hạ Nhiên. “Cô Hạ là trưởng nhóm PR nội bộ, chắc hiểu rõ quy trình version control của tài liệu khủng hoảng. Từ hôm qua đến trước họp báo, nhóm của cô có tạo file nào liên quan đến câu hỏi dự kiến cho báo chí không?”

Hạ Nhiên khẽ cắn môi. Lần này, nước mắt rơi thật. Có lẽ vì cô ta đau lòng, cũng có lẽ vì chiếc mặt nạ đẹp nhất luôn sợ ánh sáng chiếu quá gần. “Nhóm PR luôn chuẩn bị kịch bản ứng phó. Đó là công việc bình thường. Nhưng mình không bao giờ muốn hại cậu, Tĩnh An. Mình chỉ sợ cậu càng chống lại, công ty càng bị kéo xuống, còn cậu cũng không còn đường quay đầu.” Câu nói ấy khéo đến mức nếu tách riêng, nó vẫn có thể làm người khác mềm lòng. Nhưng tôi đã quá quen với kiểu dao bọc trong bông. “Tôi không cần đường quay đầu do cô chuẩn bị,” tôi nói. “Tôi cần đường đi tiếp được lát bằng chứng cứ.” Rồi tôi nhìn về phía pháp chế. “Xin xác nhận: nhóm tài liệu truyền thông khủng hoảng Hải Đăng có nằm trong danh mục cần bảo toàn theo đề nghị giám định độc lập vừa được ghi nhận không?”

Đại diện pháp chế do dự nhìn Cao Tuấn Kha. Sự do dự ấy nói nhiều hơn một câu trả lời. Trên sân khấu, vài giây im lặng kéo dài đến mức tiếng bút của phóng viên phía dưới trở nên rõ ràng. Cuối cùng, người của pháp chế nói: “Về nguyên tắc, nếu tài liệu đó liên quan đến khủng hoảng truyền thông của dự án Hải Đăng và có khả năng ảnh hưởng đến kết luận trách nhiệm, thì nên được bảo toàn.” Tôi gật đầu. “Cảm ơn. Vậy đề nghị lập biên bản ngay sau họp báo, niêm phong bản hiện tại và trích xuất lịch sử chỉnh sửa trước khi bất kỳ tài khoản nào có quyền sửa đổi tiếp.” Hạ Nhiên không nhìn tôi nữa. Cô ta nhìn xuống sàn, hàng mi vẫn ướt, nhưng bàn tay buông bên người đã nắm chặt đến trắng bệch.

Tôi biết mình chưa thể lột chiếc mặt nạ ấy ngay tại đây. Một file kịch bản chưa đủ để kết án ai, cũng chưa đủ để chứng minh toàn bộ đường dây PR bẩn. Nhưng nó đủ để thay đổi hướng gió. Từ khoảnh khắc này, Hạ Nhiên không còn đứng ở vùng an toàn của người bạn đau lòng nữa. Cô ta đã bước vào vùng ánh sáng của người phụ trách quy trình truyền thông, nơi nước mắt phải đứng cạnh thời gian tạo file, người chỉnh sửa và quyền truy cập. Tôi khép bản thông cáo trước mặt, bình tĩnh nói với toàn bộ phòng họp báo: “Tôi không yêu cầu ai tin tôi vì tôi bị tổn thương. Tôi yêu cầu mọi bên lưu lại những thứ không biết nói dối.” Trên màn hình phụ dành cho pháp chế, một cửa sổ truy xuất vừa được mở. Dòng tên file hiện lên lạnh lẽo dưới ánh đèn: HaiDang_crisis_QA_v4_internal. Bên dưới nó là một cột lịch sử chỉnh sửa bắt đầu hiện ra từng dòng.