Chương 46: Không Ai Sạch Hoàn Toàn

Chương 46: Không Ai Sạch Hoàn Toàn

Đến gần ba giờ sáng, nồi canh rong biển bị mặn cuối cùng cũng được Dật cứu về mức có thể miễn cưỡng gọi là ăn được. Anh múc một bát nhỏ đặt trước mặt Đinh Mộc, rồi tự múc cho mình một bát khác. Ngoài cửa kính, hẻm Thanh Đăng đã vắng, chỉ còn ánh đèn quán hắt lên nền xi măng ẩm. Bài đăng về Hạ Miên vẫn nhảy bình luận trong nhóm cư dân: có người hỏi cô nhận bao nhiêu tiền, có người nói phóng viên nào cũng vậy, cũng có người nhắc rằng mấy hôm trước chính cô đã đứng trong mưa ghi lời chứng cho hẻm.

Đinh Mộc cầm thìa khuấy canh, không ăn. “Anh Dật, chị ấy thật sự viết bài đó à?” Dật nhìn lớp rong biển nổi trong bát, đáp: “Ừ.” “Vậy chị ấy đứng về phía ai?” Câu hỏi nhẹ, nhưng làm quán nhỏ im hẳn. Dật muốn nói anh không biết. Nhưng nói không biết với một đứa trẻ đang học cách tin người lớn đôi khi còn tàn nhẫn hơn một câu mắng. Anh đặt thìa xuống. “Có người từng đứng sai chỗ, sau đó mới biết mặt đất dưới chân mình bẩn thế nào. Vấn đề là sau khi biết rồi, họ còn đứng đó không.”

Đinh Mộc mím môi. “Vậy nếu là anh?” Dật bật cười khẽ. “Anh thì hay hơn gì. Anh từng đứng rất xa, tưởng chỉ cần không nhìn là sạch.” Nói xong, anh mới nhận ra mình đã để một câu thật lọt ra ngoài. Cậu bé ngẩng lên, nhưng không hỏi tiếp.

Chiều hôm sau, Hạ Miên đến trước giờ mở quán. Cô không đeo máy ảnh trước ngực. Thay vào đó là một túi hồ sơ màu nâu, mép giấy hơi quăn vì bị lật đi lật lại nhiều lần. Dật đang thái củ cải sau bếp, dao đi rất đều. Anh nghe tiếng chuông cửa, không ngẩng đầu ngay. Hạ Miên đứng ở khoảng giữa quán và bếp, không bước sâu hơn, như thể quán cơm bỗng biến thành một nơi cần xin phép. “Tôi mang tài liệu đến,” cô nói.

Dật đặt dao xuống, lau tay vào khăn. “Nhanh hơn tôi tưởng. Tôi còn tưởng phóng viên phải đợi cảm xúc khán giả lên đủ rồi mới tung phần hai.” Hạ Miên nhận câu cà khịa đó bằng một cái gật nhẹ. Cô đặt túi hồ sơ lên bàn, lấy ra từng thứ một: hợp đồng truyền thông có dấu đỏ của tòa soạn cũ, phụ lục chuyên đề, email phân công, bản thảo đầu tiên, bản đã duyệt, ảnh chụp trang quản trị bài viết và một cuốn sổ ghi chép bìa đen. Mỗi thứ đều được kẹp giấy nhớ, ghi ngày tháng rõ ràng. Không giống một lời thanh minh vội, nó giống một người đã nhiều lần tự xét xử mình trong im lặng.

Dật mở bản thảo đầu tiên. Ở lề trang, chữ viết tay của Hạ Miên còn rất trẻ: “Chưa có ý kiến cư dân chưa ký đồng thuận”, “Nguồn tái định cư chỉ từ phía chủ đầu tư”, “Không nên dùng chữ trả lại bữa cơm nếu chưa phỏng vấn hộ bị dời đi”. Anh đọc chậm từng dòng. Bài công khai đã bỏ hết những ghi chú đó. Nó giữ lại tên cô, giữ lại giọng văn mềm, giữ lại mấy câu đẹp về hẻm cũ và bữa cơm sáng, nhưng gọt đi mọi dấu hiệu cho thấy người viết từng do dự.

“Cô biết có vấn đề,” Dật nói. Không phải câu hỏi. Hạ Miên ngồi đối diện anh, hai tay đặt trên đầu gối. “Biết là chưa đủ sạch. Nhưng lúc đó tôi không biết nó bẩn đến đâu.” “Khác nhau lớn à?” “Không đủ để tôi vô tội.” Cô trả lời rất nhanh, rồi dừng một lúc mới nói tiếp. “Ba năm trước tôi mới chuyển sang ban đô thị. Tôi muốn có một chuyên đề được đọc nhiều, muốn chứng minh mình không chỉ viết được mấy bài đời sống nhỏ. Tòa soạn nhận gói tài trợ. Trưởng ban nói đây là bài thương mại, không phải điều tra, chỉ cần ghi đủ nhãn nội dung tài trợ. Tôi đã hỏi vài câu, ghi vài dòng nghi ngờ, rồi vẫn ký tên khi bản cuối bị chỉnh.”

Trong quán, nồi nước dùng bắt đầu sôi lục bục. Âm thanh quen thuộc ấy làm câu chuyện bớt giống phòng thẩm vấn, nhưng không làm nó nhẹ hơn. Dật nhìn cô. “Vì sao không rút tên?” “Vì tôi sợ mất vị trí vừa có. Vì tôi tự thuyết phục mình rằng chữ tài trợ nhỏ ở góc đã đủ nói rõ với độc giả. Vì tôi nghĩ người đọc trưởng thành sẽ tự hiểu đó là bài đặt hàng.” Hạ Miên cười rất nhạt. “Sau này tôi mới hiểu người viết không được phép đẩy trách nhiệm hiểu đúng cho người bị dẫn dắt.”

Dật im lặng. Anh muốn ghét cô một cách đơn giản hơn, muốn hồ sơ này chứng minh cô đã đứng hẳn về phía Tống thị để anh chỉ cần đóng cửa, trả lại túi hồ sơ, xóa tên cô khỏi mọi việc. Nhưng Hạ Miên không cho anh sự dễ dàng đó. Cô sai thật, chỉ là cái sai ấy có màu xám rất quen: sợ mất việc, muốn được công nhận, nghĩ một bài viết không làm thế giới đổ xuống, rồi nhiều năm sau mới thấy câu chữ của mình từng trải khăn lên một cái bàn không sạch.

“Cô có nhận tiền riêng không?” Dật hỏi. “Không.” Hạ Miên mở phụ lục lương thưởng, đẩy sang phía anh. “Có nhuận bút chuyên đề theo tòa soạn, không có tiền ngoài. Nhưng tôi đã nhận điểm hiệu suất từ bài này. Sau đó tôi được đưa vào danh sách phóng viên đô thị chính thức.” Dật nhìn con số trên giấy. Nó không lớn, nhỏ đến mức càng làm người ta bực. Danh dự đôi khi không được bán bằng giá cao, mà bị mài mòn bằng vài khoản hợp lệ và vài lời khen đúng lúc.

“Sau đó cô làm gì?” anh hỏi. “Tôi quay lại khu tái định cư sau khi dự án hoàn tất. Một bà cụ trong bài tôi từng mô tả là sẽ có ‘bữa sáng đầy đủ hơn’ lúc đó đang bán xôi trước cổng chung cư, nói tiền đền bù không đủ để mở lại quán cũ. Tôi không viết được gì. Tôi cũng không dám viết.” Hạ Miên cúi mắt. “Nửa năm sau tôi rời ban đô thị. Tôi không còn dám viết những câu lớn nữa.”

Dật đứng dậy tắt nhỏ lửa. Trong hơi nước bốc lên, anh bỗng nhớ mình năm hai mươi hai tuổi, đứng trước phòng làm việc của mẹ ở Tống gia, trong tay có mảnh giấy ghi vài con số lạ. Anh đã nghe người lớn cãi nhau, nghe câu “đừng để thằng bé biết”, rồi gấp mảnh giấy lại, nhét vào đáy ngăn kéo, tự nhủ chuyện của người lớn thì để người lớn xử lý. Nhiều năm sau, câu tự nhủ ấy vẫn còn nguyên mùi hèn nhát.

“Tôi không thích nghe cô nói mình sợ,” Dật nói. “Vì nó nghe quen quá.” Hạ Miên ngẩng lên. Anh không nhìn cô, chỉ nhìn nồi nước dùng. “Tôi cũng từng sợ. Sợ Tống gia, sợ mẹ tôi thật sự thua, sợ mình đưa một thứ ra rồi chẳng cứu được ai mà còn kéo thêm người xuống nước. Nên tôi im. Cô thấy không, nếu bây giờ tôi mắng cô bẩn, tôi phải tìm một cái gương đủ sạch để đứng trước đã.”

Hạ Miên không nói ngay. Một lúc sau, cô mới đáp: “Anh không cần tha thứ cho tôi để chứng minh anh công bằng.” “Tôi cũng không định.” Dật quay lại, giọng bình hơn lúc chính anh tưởng. “Tôi có thể hiểu vì sao cô làm vậy, nhưng hiểu không phải là xóa. Hẻm này không phải bài sửa lỗi của cô. Tôi cũng không phải người ký xác nhận cô đã hối cải.” Khóe môi Hạ Miên hơi run, nhưng cô gật đầu. “Tôi biết.” “Nếu cô còn muốn làm việc này, từ giờ không được giấu gì liên quan đến Tống thị nữa. Không đăng bất kỳ thứ gì về người trong hẻm nếu họ chưa hiểu hậu quả. Và nếu tôi nói cô dừng lại vì việc tiếp tục sẽ hại người yếu thế, cô phải dừng.” “Được,” cô nói. “Nhưng nếu anh nói dừng chỉ vì anh sợ, tôi sẽ hỏi lại.”

Câu đó làm Dật bật cười, rất khẽ. Người vừa đặt lỗi mình lên bàn vẫn không chịu biến thành một cái bóng biết gật đầu. Đinh Mộc từ đầu hẻm chạy vào đúng lúc ấy, áo đồng phục còn ướt mồ hôi. Cậu dừng ở cửa khi thấy Hạ Miên, vẻ mặt cứng lại. Hạ Miên đứng dậy. “Mộc, chị nợ em một lời xin lỗi.” Đinh Mộc nhìn cô rất lâu, rồi hỏi: “Bài đó có làm người ta mất nhà không?”

Hạ Miên như bị câu hỏi ấy đánh trúng chỗ không có giáp. “Chị không biết nó góp bao nhiêu phần,” cô nói. “Nhưng nó đã giúp dự án đó trông dễ chấp nhận hơn. Nên có. Chị có lỗi.” Đinh Mộc cúi đầu, đá nhẹ mũi giày vào chân bàn. “Vậy chị đừng viết hẻm tụi em giống như chỗ đáng thương nữa. Tụi em nghèo thật, phiền thật, nhưng không phải đạo cụ để ai làm bài hay.” Hạ Miên gật đầu. “Chị nhớ.” Dật nhìn cậu bé, đột nhiên thấy trong ngực mình đau một kiểu khác. Có những bài học người lớn học bằng thất bại, trẻ con lại phải học bằng cách nghi ngờ mọi bàn tay đưa đến.

Hạ Miên thu bớt giấy tờ lại, chỉ để cuốn sổ bìa đen và một tập bản sao trên bàn. “Phần này anh có thể giữ. Trong đó có ghi chú về đơn vị lưu hồ sơ ảnh và bản thảo chưa chỉnh sửa của chuyên đề.” Dật lật đến trang cuối. Một dòng chữ được khoanh tròn bằng mực xanh đã phai: “Kho lưu trữ số 3, khu hậu cần Liên Minh Phát Triển Vân Giang. Hồ sơ truyền thông, ảnh gốc, biên bản phỏng vấn.” Bên dưới, Hạ Miên còn ghi thêm một dấu hỏi rất nhỏ: “Vì sao không cho phóng viên tự giữ bản ghi âm?”

Điện thoại trong túi Dật bỗng nặng như một cục đá. Tin nhắn số lạ đêm qua cũng nhắc đến nhà kho số 3, nhắc anh đừng đưa phóng viên. Anh nhìn dòng chữ trong sổ Hạ Miên, rồi nhìn cô. Cô chưa biết toàn bộ tin nhắn kia, nhưng ánh mắt cô đã hiểu ít nhất một phần: tài liệu này không chỉ là lời nhận lỗi. Nó là một cánh cửa. Và cánh cửa ấy, giống mọi thứ Tống thị để lại, không mở ra bằng sự trong sạch tuyệt đối của bất kỳ ai.

Dật gấp cuốn sổ lại. “Tối nay quán vẫn mở,” anh nói. “Cô muốn ăn thì trả tiền.” Hạ Miên nhìn anh, ánh mắt hơi đỏ nhưng không khóc. “Tôi trả đủ.” “Tốt. Tôi ghét nhất khách nợ cơm rồi còn nợ cả đạo đức nghề nghiệp.” Ngoài hẻm, trời lại âm u, mưa chưa rơi nhưng mùi nước đã lên từ mặt đường. Dật đặt tập tài liệu thật vào ngăn kéo bên dưới quầy, ngay cạnh mảnh điều khoản có tên mẹ anh. Lần này, anh không khóa lại ngay. Anh chỉ đứng đó, tay đặt trên ngăn kéo mở, nhìn dòng chữ “Kho lưu trữ số 3” như nhìn một nồi nước bắt đầu sôi.