Chương 48: Tên Cha Tôi Trở Lại

Chương 48: Tên Cha Tôi Trở Lại

Khi dòng yêu cầu Founder Root Key hiện trên màn hình phụ, hội trường vừa mới ồn lên vì kết quả bỏ phiếu lại đột ngột giống như bị ai rút mất âm thanh. Tôi nhìn tên Tạ Kiến Sơn trong ô người khởi tạo, rồi nhìn dòng ghi chú nằm dưới cùng: chuẩn bị công bố tư cách người cảnh báo rủi ro ban đầu của Lâm Thừa Viễn sau khi Segment 03 được xác minh. Chỉ một câu rất ngắn, không có dấu chấm than, không có lời xin lỗi, nhưng đủ làm đầu ngón tay tôi lạnh đi. Tám năm qua, tên cha tôi luôn bị khóa trong những từ như phản bội, đánh cắp, tai nạn, hồ sơ nội bộ. Lần đầu tiên, hệ thống của Kính Vân đặt ông vào một danh mục khác: người cảnh báo rủi ro.

Hoài Châu không để tôi đứng lại quá lâu giữa hội trường. Anh khẽ nghiêng người, giọng thấp hơn tiếng hỗn loạn xung quanh: “Phiên giải mã lúc hai giờ. Em có muốn ra ngoài vài phút không?” Tôi biết anh không hỏi theo kiểu ra lệnh, cũng không dùng câu “em nên nghỉ” như trước đây. Sau đêm qua và cuộc bỏ phiếu vừa rồi, anh đã học cách để lại một khoảng trống cho lựa chọn của tôi. Tôi lắc đầu. “Em muốn xem trước danh sách thủ tục.” Anh gật đầu ngay, không khuyên thêm. Sự im lặng ấy khiến tôi bình tĩnh hơn mọi câu an ủi.

Tần Mặc đi tới với máy tính bảng trên tay, sắc mặt vẫn chưa hoàn toàn trở lại bình thường. Anh nói Founder Root Key không phải một chiếc chìa khóa thần kỳ, càng không thể tự viết lại lịch sử. Nó chỉ mở phiên xác minh do người sáng lập kích hoạt, trong đó mọi thao tác đều bị ghi vào nhật ký độc lập, có chữ ký thời gian của Quân Hòa, hãng kiểm toán pháp chứng và ủy ban đặc biệt. “Nếu Segment 03 không khớp với bản sao Hồi Lan, kết luận sẽ dừng ở mức chưa đủ căn cứ,” anh nói. Tôi nhìn anh. “Vậy nếu khớp?” Tần Mặc im một giây rồi đáp: “Khi đó, chúng ta không còn đang xin họ nghe một câu chuyện nữa. Chúng ta bắt hệ thống tự đọc lại chứng cứ của nó.”

Phòng giải mã nằm ở tầng bảo mật phía sau trung tâm hội nghị, nơi tường kính được phủ lớp mờ và thẻ tạm của đại hội không có quyền đi qua. Trước cửa, đại diện Quân Hòa kiểm tra căn cước của từng người, yêu cầu ký vào biên bản quan sát và nộp thiết bị cá nhân vào túi niêm phong. Tôi viết tên mình vào ô cuối cùng: Lâm Tri Ý, bên liên quan trực tiếp, quan sát viên bắt buộc. Mực đen vừa khô trên giấy, tôi bỗng nhớ đến những lần nhỏ xíu trong quá khứ, khi tôi ký tên cha vào sổ liên lạc vì ông tăng ca không về kịp. Khi đó chữ “Lâm” chỉ là họ của gia đình tôi. Sau tám năm, nó trở thành một dấu vết cần được xác minh bằng khóa gốc, bằng biên bản, bằng sự có mặt của những người từng im lặng.

Tạ Kiến Sơn đã ngồi sẵn trong phòng. Ông mặc bộ vest tối màu, lưng vẫn thẳng, nhưng vẻ uy nghiêm từng khiến cả nhà họ Tạ cúi đầu hôm nay chỉ còn lại một lớp vỏ mỏng. Tạ Chấn Đông không có mặt; theo nghị quyết mới, ông ta bị loại khỏi mọi phiên liên quan đến lõi dữ liệu cho đến khi điều tra kết thúc. Luật sư của ông ta gửi yêu cầu tham dự từ xa, nhưng Quân Hòa bác bỏ vì xung đột lợi ích. Khi tôi bước vào, Tạ Kiến Sơn nhìn tôi rất lâu. Ông không nói xin lỗi. Có lẽ ông hiểu một lời xin lỗi trước khi chứng cứ được mở ra chỉ giống như một cách xin giảm nhẹ bản án.

“Phiên hôm nay không phải ân huệ của tôi,” ông nói, giọng khàn nhưng rõ. “Là nghĩa vụ đáng lẽ phải thực hiện từ tám năm trước.” Căn phòng im xuống. Hoài Châu đứng bên cạnh tôi, không ngắt lời ông nội, cũng không thay tôi trả lời. Tôi nghe nhịp tim của mình rất chậm. Nếu là nhiều tháng trước, tôi có thể đã căm giận đến mức chỉ muốn hỏi vì sao. Vì sao ông biết mà im lặng, vì sao một tập đoàn cần lên sàn lại có quyền nghiền nát một người đã cảnh báo rủi ro, vì sao con gái của người đó phải lớn lên trong ánh mắt thương hại và nghi ngờ. Nhưng hôm nay, câu hỏi ấy phải đi sau dữ liệu. Tôi đã học từ cha mình điều này: cảm xúc có thể dẫn mình đến cửa, nhưng chứng cứ mới mở được khóa.

Quy trình bắt đầu lúc 14:00 đúng một giây. Đại diện pháp chứng đọc mã phiên: FS-07-S03-ERD. Tạ Kiến Sơn xác thực bằng sinh trắc học, cụm mật khẩu sáng lập và một token vật lý được lấy từ két niêm phong của hội đồng cũ. Hoài Châu ký xác nhận chữ ký kép với chủ tịch tạm thời của ủy ban đặc biệt. Quân Hòa mở kênh ghi hình riêng, không phát trực tiếp ra ngoài nhưng lưu vào phòng dữ liệu độc lập. Trên màn hình chính, ô Segment 03 đổi từ màu xám sang xanh nhạt. Một thanh tiến trình chạy lên rất chậm, như thể tám năm im lặng đang bị kéo ra từng milimet.

Tập tin đầu tiên hiện ra không phải bản thiết kế lõi dữ liệu như những lời buộc tội cũ từng mô tả. Nó là một báo cáo cảnh báo rủi ro có tiêu đề: FS-07 Initial Risk Warning – Origin Trace. Người tạo: Lâm Thừa Viễn. Thời điểm: mười chín ngày trước ngày hệ thống bị cáo buộc rò rỉ. Người nhận ban đầu: Tạ Kiến Sơn, hội đồng kỹ thuật sáng lập, bộ phận kiểm soát nội bộ. Nội dung tóm tắt hiện lên trong cửa sổ đọc: dữ liệu đầu vào của một gói mô phỏng đấu thầu đã bị chỉnh trước khi mô hình chạy; nếu không khóa nguồn và đối chiếu truy vết, mọi kết quả sau đó đều có thể bị dùng để hợp thức hóa thao túng.

Không ai nói gì trong vài giây đầu. Tần Mặc cúi sát màn hình, tay lướt qua các hash đối chiếu. Hứa Nghiên đứng sau tôi, hơi thở rất nhẹ nhưng bàn tay đặt trên tập biên bản siết lại. Đại diện Quân Hòa yêu cầu mở nhật ký đính kèm. Từng dòng xuất hiện: lệnh đề nghị đóng băng FS-07, yêu cầu kiểm toán độc lập, thông báo nguy cơ kênh sáng lập bị can thiệp, và cuối cùng là một mục mà tôi nhìn đến lần thứ hai mới đọc hết được: “Người báo cáo yêu cầu bảo vệ danh tính tạm thời để tránh dữ liệu truy vết bị thu hồi trước khi xác minh.”

Tạ Kiến Sơn nhắm mắt. Không ai cần ông giải thích ngay, vì hệ thống đã bắt đầu làm việc mà lẽ ra con người phải làm từ tám năm trước. Tập tin thứ hai là bảng đối chiếu hành vi truy xuất. Bản cáo buộc cũ ghi cha tôi đã đánh cắp lõi dữ liệu và chuyển ra ngoài vào đêm trước tai nạn. Nhưng log trong Segment 03 cho thấy gói cha tôi đóng lại không phải mã nguồn thương mại, mà là bản băm truy vết, manifest nguồn gốc và hạt khóa Hồi Lan để buộc hệ thống sau này tự đối chiếu. Nói cách khác, ông không mang dữ liệu đi bán. Ông giữ lại chiếc thước đo để chứng minh dữ liệu đã bị bẻ cong.

Một dòng cảnh báo màu đỏ bật lên khi phần truy xuất kế tiếp được mở: Founder Channel Compromised – Retaliation Risk. Đại diện pháp chứng yêu cầu dừng ba phút để chụp ảnh băm và xác nhận không có sửa đổi sau khi mở. Tôi nhìn màn hình, cổ họng đau như nuốt phải kim loại. Trong phần ghi chú của cha, có một câu ngắn hơn mọi báo cáo: “Nếu kênh chính thức không còn an toàn, khóa phục hồi chỉ được mở khi có quan sát độc lập và khi Tri Ý đủ quyền từ chối mọi bên.” Tôi không biết ông đã viết câu ấy vào lúc nào. Có thể là sau một đêm tăng ca, khi tôi đang ngủ ở nhà và nghĩ cha chỉ bận như mọi người lớn khác. Có thể là khi ông đã biết mình không còn nhiều đường lui, nhưng vẫn cố để lại cho tôi không phải một di sản quyền lực, mà là quyền không bị ép tin ai.

Luật sư của Tạ Chấn Đông gửi phản đối khẩn qua kênh thủ tục ngay lúc đó. Ông ta cho rằng việc giấu hạt khóa trong dữ liệu cá nhân của con gái chứng minh Lâm Thừa Viễn có ý thức che giấu và thao túng chứng cứ. Lần này, người trả lời không phải tôi, cũng không phải Hoài Châu. Đại diện Quân Hòa đọc điều khoản bảo vệ người cảnh báo trong quy chế sáng lập phiên bản cũ, sau đó mở phần điều kiện truy cập của Segment 03. Điều kiện ghi rất rõ: không cá nhân nào thuộc nhà họ Tạ có quyền đơn phương mở, trích xuất hoặc hủy khóa; quyền truy xuất chỉ phát sinh khi có bên kiểm toán độc lập, ủy ban không xung đột lợi ích và người thừa kế dữ liệu cá nhân đồng ý quan sát. Căn phòng yên đến mức tiếng gõ phím cuối cùng của Tần Mặc cũng trở nên sắc lạnh.

Tạ Kiến Sơn mở mắt. Ông nhìn màn hình rồi nhìn tôi. “Tôi đã nhận được cảnh báo của cha cô,” ông nói. Không còn cách gọi vòng vo, không còn ‘cựu nhân viên’, không còn ‘vụ việc năm đó’. “Tôi đã chọn trì hoãn vì Kính Vân chuẩn bị lên sàn. Tôi tự thuyết phục rằng chỉ cần qua thời điểm đó, chúng tôi sẽ xử lý nội bộ. Nhưng khi tai nạn xảy ra, cái gọi là xử lý nội bộ đã biến thành chôn cất.” Giọng ông vỡ ở chữ cuối, nhưng không ai trong phòng cho ông quyền biến mình thành nạn nhân. Hoài Châu chỉ hỏi: “Ông có xác nhận tư cách người cảnh báo rủi ro ban đầu của Lâm Thừa Viễn không?” Tạ Kiến Sơn đặt tay lên biên bản điện tử. “Tôi xác nhận.”

Dấu ký của người sáng lập đóng xuống màn hình. Ngay sau đó, Quân Hòa đưa ra kết luận sơ bộ tại phiên: Segment 03 khớp với bản sao Hồi Lan, khớp manifest do Thẩm Nguyệt Dao giao nộp và khớp chuỗi thời gian trong hồ sơ kỹ thuật của Tần Mặc; Lâm Thừa Viễn là người tạo cảnh báo rủi ro ban đầu đối với FS-07, chưa có căn cứ xác định ông đánh cắp lõi dữ liệu thương mại như cáo buộc cũ; ngược lại, hồ sơ cũ có dấu hiệu quy kết sai để che giấu việc dữ liệu đầu vào bị can thiệp. Những câu ấy được đọc bằng giọng hành chính lạnh, nhưng tôi nghe từng chữ như nghe cửa sắt mở ra. Không phải cha tôi sống lại. Không có dữ liệu nào trả một người đã mất về nhà. Nhưng tên ông cuối cùng được kéo khỏi cột lỗi.

Ba mươi phút sau, thông cáo nội bộ và thông cáo gửi cổ đông được phát đi dưới ba chữ ký: ủy ban đặc biệt, Quân Hòa và Tạ Hoài Châu với tư cách CEO bị giám sát. Tạ Kiến Sơn ký vào phần xác nhận trách nhiệm lịch sử của người sáng lập, không được phép né sang ngôn ngữ “đáng tiếc” hay “hiểu nhầm”. Câu đầu tiên của thông cáo viết: Kính Vân khôi phục tư cách nghề nghiệp của ông Lâm Thừa Viễn, cựu kiến trúc sư dữ liệu, với vị trí người cảnh báo rủi ro ban đầu trong hồ sơ FS-07. Tôi đọc đi đọc lại câu ấy. Không có từ “phản bội”. Không có từ “đánh cắp”. Không có dấu ngoặc nào làm nhẹ đi tên ông.

Khi đại diện truyền thông tài chính được đưa vào phòng họp nhỏ để nghe tuyên bố ngắn, tôi vốn không định phát biểu. Tôi nghĩ mình chỉ cần đứng đó, chứng kiến tên cha được trả lại, rồi rời khỏi ánh đèn trước khi nước mắt làm mọi thứ giống một vở kịch. Nhưng Hoài Châu quay sang tôi, không hỏi bằng mắt như xin tôi cứu hình ảnh công ty. Anh chỉ nói: “Em có quyền nói với tư cách con gái ông ấy và với tư cách người phát hiện chuỗi bất thường đầu tiên. Em cũng có quyền từ chối.” Tôi nhìn những ống kính trước mặt, bỗng hiểu câu cha viết về quyền từ chối không chỉ dành cho phiên giải mã. Nó dành cho mọi khoảnh khắc tôi bị hệ thống yêu cầu trở thành một biểu tượng dễ dùng.

Tôi bước lên bục, đặt tay lên micro. “Cha tôi không cần được viết lại thành một người hoàn hảo,” tôi nói. “Ông chỉ cần được đưa ra khỏi vị trí mà ông chưa từng thuộc về: kẻ phản bội dữ liệu.” Ánh đèn làm mắt tôi hơi nhức, nhưng giọng tôi không run. “Điều đáng sợ nhất trong một hệ thống dữ liệu không phải là lỗi. Lỗi có thể được phát hiện, được sửa, được ghi nhận. Điều đáng sợ nhất là khi người phát hiện lỗi bị biến thành lỗi. Khi cảnh báo bị xem là phản bội, khi quy trình nội bộ trở thành chiếc hộp để chôn người, thì dữ liệu dù chính xác đến đâu cũng chỉ còn là công cụ của quyền lực.”

Tôi dừng lại một nhịp, để căn phòng kịp nghe chứ không chỉ kịp ghi. “Từ hôm nay, tôi không muốn tên Lâm Thừa Viễn chỉ trở lại trong một thông cáo xin lỗi. Nếu Kính Vân còn muốn nói mình bán sự tin cậy, thì phải cho người báo cáo rủi ro quyền được bảo vệ trước cả khi họ có đủ bằng chứng hoàn hảo. Phải có cơ chế để một nhân viên bình thường có thể nói ‘dữ liệu này sai’ mà không sợ bị nghiền nát bởi cấp bậc, gia tộc hay giá cổ phiếu. Tôi sẽ tham gia quá trình rà soát đạo đức dữ liệu không phải để trả thù cho cha tôi, mà để không ai khác phải dùng cả đời con gái mình làm khóa phục hồi cho một sự thật bị chôn.”

Không có tiếng vỗ tay dài. Chỉ có những tiếng máy ảnh lách tách, tiếng người ghi chép và vài ánh mắt tránh đi khi tôi nhắc đến hai chữ “nghiền nát”. Tôi bước xuống khỏi bục, cảm thấy chân mình hơi mềm. Hứa Nghiên ôm tôi rất nhanh, đủ chặt để tôi biết mình có thể yếu đi vài giây mà không bị ai nhìn như thua cuộc. Tần Mặc đứng cách đó không xa, mắt đỏ hơn lúc ở hội trường. Anh nói nhỏ: “Tôi xin lỗi, Tri Ý.” Lần này, tôi không đáp rằng không sao. Có những chuyện không thể không sao. Tôi chỉ gật đầu. “Vậy đừng để hệ thống chậm thêm lần nào nữa.” Anh gật đầu như nhận một mệnh lệnh không cần chức danh.

Chiều muộn, khi phòng họp dần trống, Hoài Châu đưa cho tôi một tập tài liệu mỏng. Trên bìa không phải hợp đồng hôn nhân, cũng không phải điều khoản bảo mật. Đó là đề án thành lập Trung tâm Đạo đức Dữ liệu và Truy vết Nguồn gốc của Kính Vân. Dòng vị trí đề xuất ghi: Lâm Tri Ý – Giám đốc sáng lập, báo cáo song song cho CEO và ủy ban đặc biệt; CEO không có quyền đơn phương miễn nhiệm trong thời gian điều tra FS-07. Tôi ngẩng đầu nhìn anh. “Anh đang dùng một chức vụ để giữ em lại à?” Hoài Châu không né ánh mắt tôi. “Không. Anh đang tạo một vị trí có quyền nói không với anh. Còn chuyện em có ở lại hay không, không nên thuộc về Kính Vân quyết định.”

Tôi nhìn bản đề án rất lâu. Tên cha tôi vừa được đưa ra khỏi bóng tối, còn tên tôi lại đứng trước một cánh cửa mới. Trước đây, tôi luôn nghĩ minh oan cho cha là điểm cuối. Đến hôm nay mới hiểu, một cái tên được phục hồi chỉ là phần đầu của trách nhiệm mà nó để lại. Nếu tôi nhận vị trí này, tôi sẽ không còn là nhân viên bị kéo vào bàn cờ. Tôi sẽ trở thành người phải dựng một bàn cờ khác, nơi những cảnh báo không bị xóa chỉ vì chúng làm ai đó khó chịu. Ý nghĩ ấy khiến tôi sợ, nhưng nỗi sợ lần này không còn giống chiếc lồng. Nó giống một khoảng trời rộng quá, buộc mình phải học cách đứng thẳng.

Hoài Châu lấy từ trong tập tài liệu ra một phong bì khác, đặt xuống trước mặt tôi. Phong bì rất mỏng, không có logo Kính Vân, chỉ có chữ viết tay của anh: Điều khoản kết thúc. Tôi nhìn anh. Anh nói chậm rãi: “Cơ chế điều tra được thông qua, quyền CEO đã khôi phục, tư cách của cha em được xác nhận sơ bộ và công bố. Theo điều khoản thứ mười ba, em có quyền kích hoạt kết thúc sớm hợp đồng hôn nhân từ hôm nay.” Căn phòng ngoài cửa sổ đã bắt đầu tối, ánh đèn Thượng Hải phản chiếu trên kính như một dòng dữ liệu không ngừng chạy. Tôi chạm tay lên phong bì, nghe lòng mình yên lạ. Hợp đồng từng kéo chúng tôi đứng cạnh nhau đã đi đến cuối đường. Nhưng lần này, khi Hoài Châu nhìn tôi, trong mắt anh không có tính toán phần trăm phiếu hay quyền kiểm soát. Chỉ có một câu chưa nói ra, chờ tôi có quyền từ chối trước khi anh dám hỏi.