Chương 32: Cánh cửa ban điều hành
Sáng đầu Tuần 12, Minh có mặt ở Thành Nam sớm hơn lịch họp. Anh đọc lại bản cập nhật Tân Phúc trên máy tính bảng: danh sách người sử dụng, dữ liệu đồng thuận, quyền tiếp cận hậu cần và áp lực thời hạn tài chính đều đã đủ căn cứ để buộc lịch kỹ thuật phải sửa. Phần còn lại là cách Thành Nam sẽ xử lý chúng.
Câu Hà An nói tối hôm trước vẫn ở đâu đó trong đầu anh: ngồi lại đủ lâu để cùng chọn một phương án.
Đúng giờ, Minh tắt màn hình và bước vào văn phòng Quang Huy.
Ông đứng bên bàn họp nhỏ cạnh cửa sổ, không ngồi sau bàn làm việc như những lần gọi cấp dưới lên báo cáo. Trên mặt bàn chỉ có một tập hồ sơ mỏng và tờ lịch in từ hệ thống nội bộ. Quang Huy ra hiệu cho Minh ngồi rồi đẩy tờ lịch sang phía anh.
“Cậu xem dòng được đánh dấu.”
Minh nhìn xuống. Đó là lịch họp nhân sự cấp cao của công ty, một phiên anh từng chỉ nghe nhắc trong các cuộc đánh giá cuối năm. Ngày họp chưa sát đến mức mọi thứ đã được quyết định, nhưng đủ gần để chuyện ban điều hành không còn là một lời hứa chung chung.
Anh ngẩng lên. “Anh đưa tôi xem cái này để làm gì?”
Quang Huy tháo kính, đặt cạnh tập hồ sơ. “Nếu Thành Nam giữ được lợi thế ở Tân Phúc qua vòng hiện tại, tên cậu sẽ được đưa vào vòng đề cử.”
Không có chữ chắc chắn. Minh nghe rất rõ điều đó.
Nhưng cũng không còn là câu “làm tốt dự án này rồi tính”. Một vòng đề cử nghĩa là hồ sơ của anh sẽ thật sự được đặt lên bàn. Anh đã hướng tới vị trí ấy đủ lâu để không cần tự hỏi mình có muốn hay không.
Anh muốn.
Phản ứng đến trước mọi lập luận. Bảy năm trước anh từng đi khỏi Hải Minh vì một cánh cửa khác, nhỏ hơn cánh cửa này nhiều. Sau đó là những dự án khó và những năm nhận phần việc người khác tránh. Nếu nói chiếc ghế kia không có ý nghĩa, anh chỉ đang tự lừa mình.
Quang Huy quan sát anh rồi mới nói tiếp.
“Cậu đã làm phần khó nhất. Tân Phúc vẫn coi Thành Nam là phương án có năng lực tài chính mạnh nhất. Đừng tự biến giai đoạn cuối thành cuộc thi xem ai mở được nhiều vấn đề hơn.”
Minh đặt tờ lịch xuống. “Các vấn đề đó không phải do chúng ta mở ra.”
“Không. Nhưng cậu đang mở rộng phạm vi xử lý của chúng.”
Giọng ông vẫn bình thản, gần như cách ông từng sửa cho Minh một điều khoản đàm phán nhiều năm trước. Quang Huy luôn giỏi làm cho một lựa chọn có vẻ như phần tiếp theo tự nhiên của lựa chọn trước.
Ông mở tập hồ sơ, lật đến bảng tiến độ mới. “Danh sách quầy phải sửa thì sửa. Khảo sát phải giải thích lại thì giải thích. Quyền tiếp cận cần điều kiện trong hợp đồng thì đặt điều kiện. Áp lực khoản vay của Tân Phúc là việc của họ, miễn bên mình không nhận nghĩa vụ không kiểm soát được.”
“Lịch hiện tại phụ thuộc vào chính những thứ đó.”
“Lịch nào cũng phụ thuộc vào thứ gì đó.” Quang Huy ngả lưng vào ghế. “Người làm phát triển không được trả tiền để chờ đến khi không còn bất định. Cậu biết điều này.”
Minh biết. Phần khó chịu nhất là ông không nói điều gì hoàn toàn sai.
Một thương vụ không thể đợi mọi rủi ro biến mất. Minh đã xây phần lớn sự nghiệp bằng khả năng phân biệt việc gì phải giải trước và việc gì có thể khóa bằng điều kiện sau ký.
Vấn đề là đường phân chia ấy đang bị kéo đi quá xa.
“Anh muốn tôi dừng ở đâu?” Minh hỏi.
Quang Huy cầm lại kính nhưng chưa đeo. “Dừng việc biến những vấn đề chưa phải điều kiện pháp lý bắt buộc thành điều kiện tiên quyết cho toàn bộ tiến độ. Ba nhóm rủi ro cũ đó đều có cách xử lý sau khi mình nắm được vị trí trong thương vụ.”
Ngón cái Minh ép nhẹ vào cạnh chiếc bút.
Ba nhóm rủi ro cũ.
Trong hồ sơ hiện tại, nhóm dự án chưa từng dùng cách gọi đó. Các biên bản vẫn tách vấn đề theo nguồn và ảnh hưởng; Dung còn cố ý không gom chúng thành một kết luận chung khi chưa đủ căn cứ.
Có thể Quang Huy chỉ nói theo thói quen. Nhưng chữ “cũ” ở đó không hợp với thứ vừa mới được xác minh trong vài tuần qua.
“Ba nhóm nào?”
Quang Huy nhìn anh một nhịp. “Đừng bắt từng chữ của tôi thành một cuộc thẩm vấn. Tôi đang nói về những rủi ro kiểu cũ của một tài sản như Tân Phúc: người sử dụng, tiếp cận, áp lực thời hạn. Chúng ta gặp ở đâu cũng có.”
Câu trả lời hợp lý đủ để Minh không thể biến cảm giác thành kết luận. Anh gật một lần, không hỏi thêm. Nếu suy diễn từ một cách dùng từ, anh sẽ làm đúng điều mình vừa học cách không làm với dữ liệu Tân Phúc.
Quang Huy đeo kính trở lại. “Tôi không yêu cầu cậu bỏ qua sự thật. Tôi yêu cầu cậu đặt nó đúng tầng. Pháp chế nói cái gì bắt buộc trước ký thì làm trước ký. Cái gì có thể thành cam kết hậu ký thì để nó ở đúng chỗ. Nếu cứ mở rộng câu hỏi, cậu sẽ tạo ra một tiêu chuẩn mà không dự án nào đi qua nổi.”
“Còn nếu một vấn đề chưa phải nghĩa vụ pháp lý bắt buộc nhưng đủ để làm thay đổi tính khả thi?”
“Thì cậu lượng hóa nó.”
“Chúng tôi đã lượng hóa. Lịch phải đổi.”
“Đổi đến mức bảo vệ được mình, không phải đổi đến mức trao lợi thế cho Lam Viên.”
Tên Hà An xuất hiện trong phòng hoàn toàn theo nghĩa nghề nghiệp. Ở đây cô là đối thủ hưởng lợi trực tiếp nếu Thành Nam chậm lại.
“Lam Viên không quyết định dữ liệu có đúng hay không.”
“Nhưng họ sẽ dùng mọi ngày cậu tự nhường.”
“Đó là việc của họ.”
Quang Huy hơi nhíu mày. “Cậu thật sự tin cạnh tranh vận hành như thế à?”
Chính Quang Huy từng dạy Minh nhìn một thương vụ bằng câu hỏi ai có quyền gì, ai chịu rủi ro gì, ai sẽ trả giá nếu chậm một bước. Những bài học ấy không biến mất chỉ vì bây giờ anh thấy giới hạn của chúng.
“Không,” Minh đáp. “Tôi tin nếu mình giữ lợi thế bằng một giả định đã biết là không đủ, thì lúc thắng xong người phải sửa nó vẫn là mình.”
“Và nếu cậu không thắng?”
Câu hỏi đi thẳng vào chỗ Minh không muốn giả vờ không tồn tại.
Nếu không thắng, anh không có dự án chuyển hạng, không có vòng đề cử. Có thể vài năm nữa mới có một cơ hội tương tự. Công ty không thưởng cho một người vì đã giữ hồ sơ đẹp nếu cuối cùng hồ sơ đó nằm trong ngăn kéo.
Quang Huy đẩy tờ lịch về phía anh thêm một chút.
“Cậu đã chờ vị trí này bao lâu?”
“Đủ lâu.”
“Vậy đừng hành xử như thể muốn nó là điều đáng xấu hổ.”
Minh nhìn dòng được đánh dấu lần nữa. “Tôi chưa từng thấy xấu hổ vì muốn nó.”
“Thế thì tốt. Giữ Tân Phúc ở vị trí có thể chốt. Những điểm chưa phải điều kiện bắt buộc thì ngừng mở rộng. Đội của cậu cần một chỉ đạo rõ hơn, không phải thêm câu hỏi.”
Minh ngẩng lên. “Nếu đó là chỉ đạo về phạm vi thẩm định, tôi muốn nó được ghi vào biên bản dự án.”
Lần đầu từ khi cuộc nói chuyện bắt đầu, Quang Huy im hẳn.
Trước đây, những chỉ đạo kiểu này thường chỉ cần một câu trong phòng họp rồi đội dự án tự hiểu phải đưa mô hình về đâu. Minh cũng từng thích cách đó: nhanh, linh hoạt, ít phải đóng khung một quyết định.
Quang Huy dựa hai tay lên bàn. “Cậu cần biên bản để làm gì?”
“Để phạm vi được rõ. Nếu nhóm dừng xem xét một vấn đề vì quyết định quản trị rằng nó có thể xử lý sau, biên bản nên ghi đúng như vậy.”
“Hay để sau này cậu chứng minh đó không phải quyết định của cậu?”
“Nếu tôi đồng ý với chỉ đạo, tên tôi vẫn ở trong biên bản.”
“Cậu đang chuẩn bị đường lui cho mình.”
“Không. Tôi đang yêu cầu quyết định có người chịu trách nhiệm.”
Một khoảng lặng kéo dài giữa hai người.
Có thời điểm Minh sẽ thấy yêu cầu này là thừa. Người có quyền quyết thì quyết, người phụ trách thực hiện thì làm, kết quả cuối cùng mới là thứ được mang ra đánh giá.
Nhưng đó cũng là cách một lựa chọn có thể thành việc đã rồi trước khi những người chịu hậu quả được thấy đầy đủ nó.
Quang Huy đứng dậy, đi tới cửa sổ. Từ tầng này, những phòng họp kính của Thành Nam nối nhau thành các khối sáng. Minh từng nghĩ ban điều hành đơn giản là tầng tiếp theo của một con đường thẳng: làm đủ tốt, gánh đủ việc, rồi được bước lên nơi những quyết định lớn hơn được đưa ra.
Bây giờ cánh cửa vẫn ở đó. Chỉ có con đường tới nó không còn thẳng như trước.
“Cậu biết tôi đã đề xuất tên cậu từ trước khi Tân Phúc bắt đầu,” Quang Huy lên tiếng. “Không phải vì cậu dễ nghe lời. Vì cậu biết lúc nào một vấn đề là thật và lúc nào người ta đang dùng nó để tránh quyết định.”
Minh không phủ nhận. “Tôi biết.”
“Vậy tôi đang yêu cầu cậu làm đúng việc tôi đã tin cậu có thể làm.”
“Và tôi đang nói phần đánh giá đó phải chịu được khi được viết xuống.”
Quang Huy quay lại. “Cậu có nghĩ tôi đang yêu cầu giấu thứ gì không?”
“Không.”
“Có nghĩ tôi yêu cầu làm sai pháp luật không?”
“Không.”
“Vậy vấn đề là gì?”
Minh nhìn tờ lịch nằm giữa họ. Anh có thể chọn một câu mềm hơn, để cuộc gặp kết thúc mà không làm quan hệ với người đã nâng đỡ mình nhiều năm đổi hẳn sắc. Anh cũng có thể nhận chỉ đạo rồi về tự thu hẹp nó theo cách ít nguy hiểm nhất.
Cả hai đều là những cách giữ cánh cửa mở.
“Vấn đề là tôi không muốn quyết định giảm phạm vi được hiểu như một kết luận kỹ thuật của đội dự án nếu thực tế đó là lựa chọn quản trị,” anh đáp. “Nếu chúng ta chọn ký trước rồi xử lý phần còn lại sau, thì hãy gọi đúng tên lựa chọn đó.”
Quang Huy nhìn anh rất lâu. Ông kéo ghế ra nhưng không ngồi, một tay đặt lên lưng ghế. Khi lên tiếng, giọng vẫn thấp, không có giận dữ.
“Cậu muốn một chiếc ghế ở đây, hay muốn trở thành người luôn biết vì sao không nên ngồi vào nó?”