Chương 58: Mở Gia Phả

Sáng hôm sau, từ đường lớn của Lục gia mở trước khi sương trên mái ngói kịp tan. Tiếng chuông đồng dưới hiên vang ba lượt, kéo qua sân đá lạnh như gõ vào xương cũ của cả một gia tộc. Ta đứng ở bậc thềm phía đông, nhìn các phòng và tộc lão lần lượt bước vào. Áo mũ chỉnh tề, lời chào cung kính, nhưng ánh mắt ai cũng đặt ở chiếc hòm niêm giữa chính đường. Ba dấu sáp đỏ còn nguyên. Một đêm qua, chứng cứ được canh bởi gia đinh của Lục Sùng, người kho chính và hai tộc lão thay phiên. Khi chứng cứ đã vào quy trình, lời đồn liền mất đi nửa cái lưỡi.

Ta vừa bước qua ngưỡng cửa thì thấy Vân Chi đứng bên ngoài hàng cột, áo xanh nhạt đổi thành màu trầm hơn. Nàng không cười, nhưng cũng không tránh mắt ta. Bên cạnh nàng là Tạ Hành Chu. Ông sắc mặt tái hơn đêm ở Tạ gia rất nhiều. Vân Chi nghiêng mặt nhìn cha, giọng thấp nhưng rõ: “Cha, lát nữa nếu người ta hỏi chữ ký kia có phải của cha không, cha sẽ nói thật chứ?” Tạ Hành Chu nhắm mắt một thoáng, đáp: “Sẽ.” Nàng lại hỏi: “Nếu sự thật khiến con đau, cha cũng nói chứ?” Ta nhớ lời nàng đêm qua, bèn đứng cách họ một khoảng, không xen vào. Tạ Hành Chu mở mắt, trong mắt có vẻ xấu hổ không thể che: “Cha đã im lặng quá lâu rồi.” Vân Chi gật đầu: “Vậy con đứng đây nghe.”

Lục Sùng ngồi trên ghế chủ vị, gậy đặt ngang trước đầu gối. Khi tiếng xì xào trong từ đường lan ra, ông nâng tay áo, gõ đầu gậy xuống nền đá. Lễ quan lập tức đọc tên các phòng, đọc lý do mở từ đường, rồi mời tộc lão kiểm niêm. Ba dấu sáp được soi trước mặt mọi người: không có vết cạy, không có chỗ hơ nóng lại, không có sợi vải nào bị thay. Sau khi biên bản đêm qua được đọc lên, câu “Tạ cô nương chỉ phân biệt hương thuốc, không chạm vào hôn thư trước khi tộc lão chứng kiến” vang giữa chính đường. Vân Chi cúi mắt, còn Lục Thanh Hành đứng sau phụ thân hắn hơi thẳng lưng hơn. Hắn vẫn không nhìn ta, nhưng tai lại đỏ đúng kiểu người làm việc tốt mà sợ bị người khác biết.

Hòm niêm được mở. Tờ hôn thư, sinh tịch và mảnh gia phả cũ đặt lên khay gỗ lim, mỗi thứ cách nhau một tấc. Tộc lão giữ bút đeo kính đá lên, đối chiếu từng dấu triện. Trên hôn thư là tên Lục Chiêu và Tô Diên, dưới có ấn cũ của Lục gia, dấu tay của Lục Sùng, và dòng người chứng Tạ Hành Chu. Sinh tịch ghi ngày sinh của ta, mẹ là Tô Diên, cha là Lục Chiêu, bên dưới có dấu nha môn Thanh Châu năm ấy. Gia phả cũ thì tàn nhẫn hơn mọi lời mắng chửi: ở đúng vị trí đáng lẽ phải viết tên ta, giấy bị cắt một đường rất mảnh, sau đó dán lên bằng giấy mới, nét mực khác màu. Muốn xóa một đứa trẻ khỏi gia phả, nhất định phải có người cầm dao thật sự đặt xuống trang giấy ấy.

Người phản đối đầu tiên là một tộc thúc của nhị phòng. Ông ta bước ra, chắp tay với Lục Sùng, giọng đầy vẻ đau lòng vì đại cục: “Gia chủ, chuyện này liên quan danh phận trưởng phòng, không thể chỉ dựa vào một tờ giấy cũ và lời người ngoài. Năm đó Tô thị mang tội, dù có hôn thư thì cũng chưa chắc được nhập chính thất. Huống hồ sinh tịch qua nhiều năm, ai biết có bị đổi hay không?” Mấy người lập tức phụ họa, kẻ nói gia phả đã định thì không nên sửa, kẻ nói nếu mở tiền lệ, con cháu ngoài phòng đều có thể đem giấy cũ về tranh danh. Lục Thừa Viễn đứng giữa đám người ấy, mặt vẫn ôn hòa, nhưng mắt không rời tờ sinh tịch. Ta biết ông ta đang tính. Chỉ cần chứng minh gia quy không cho sửa sai, ông ta vẫn còn đường lui.

Ta bước lên một bước, không nhìn Lục Thừa Viễn trước mà nhìn các tộc lão: “Các vị nói đúng, chuyện gia phả không thể dựa vào một tờ giấy. Vậy xin xét đủ bốn thứ: hôn thư, sinh tịch, niêm cũ trên rương, và vết sửa trên gia phả.” Ta đặt bàn tính nhỏ lên án, đầu ngón tay đẩy một hạt xuống. Tiếng cạch rất nhẹ, nhưng trong chính đường đang nín thở, nó lại rõ ràng đến lạ. “Nếu hôn thư giả, người làm giả phải biết nét ký của tổ phụ, dấu cũ Lục gia, chuyện Tạ bá phụ từng liên quan, còn phải giấu vào nền từ đường trước khi Đại phu nhân hoảng hốt tìm nó. Nếu sinh tịch giả, người làm giả phải thông được nha môn Thanh Châu năm ấy, làm cũ giấy đúng niên đại, rồi chịu để dấu sửa gia phả tố cáo mình. Nếu rương là bẫy mới đặt, xin hỏi nhị thúc, đêm qua kho mật bị khóa từ ngoài, chìa và sổ ra vào đều do người của trưởng phòng giữ, người ngoài đặt rương vào bằng cách nào?”

Lục Thừa Viễn chậm rãi ngẩng đầu. Ta không cho ông ta chen lời, lại đẩy thêm một hạt bàn tính: “Còn nếu cả bốn thứ đều thật, thì vấn đề không phải ta có tư cách nhập gia phả hay không, mà là mười mấy năm trước ai đã lấy tư cách của ta ra khỏi đó.” Lời cuối rơi xuống, tiếng xì xào đang muốn nổi lên bỗng bị bóp tắt. Ta không cần mắng ai. Có những lúc, chứng cứ tự nó đã đủ lạnh, người nói nhiều ngược lại làm nó ấm đi.

Tộc thúc kia vẫn không chịu lùi: “Nhưng Tạ Hành Chu là người chứng. Tạ gia có tư tâm với ngươi, lời ông ta không thể tính.” Vân Chi siết tay áo. Ta nhìn nàng một cái, nàng cũng nhìn ta, ánh mắt như nhắc lại lời đêm qua: để ta hỏi trước. Nàng bước ra khỏi hàng người Tạ gia, hướng về cha mình: “Cha, chữ ký trên hôn thư có phải của cha không?” Tạ Hành Chu đi vào chính đường, quỳ xuống trước án tổ. Ông không nhìn ta, cũng không nhìn Vân Chi, chỉ nhìn tấm bài vị cao nhất, giọng khàn đến mức mỗi chữ đều như bị kéo qua đá vụn: “Phải. Chữ ký là của ta. Hôn thư là thật. Năm đó Lục Chiêu công tử cưới Tô Diên cô nương trước khi nàng sinh con, ta là người chứng.”

Cả từ đường như bị ném vào nước sôi. Lục Thừa Viễn lập tức nói: “Tạ đại phu, ông nói thật dễ. Vậy vì sao nhiều năm không nói? Vì sao đợi đến hôm nay, khi con gái ông đã đứng cùng Hoài Tranh, ông mới nhận?” Câu này độc, nhưng không ngu. Nó đánh vào chỗ yếu nhất của Tạ Hành Chu, cũng đánh vào lòng Vân Chi. Ta thấy vai nàng khẽ run, song nàng không lùi. Tạ Hành Chu cúi đầu sâu hơn: “Vì ta hèn. Vì ta sợ liên lụy con gái và y quán. Nhưng ta hèn không có nghĩa hôn thư giả.” Ông lấy từ tay áo ra một mảnh giấy nhỏ đã ố vàng, nâng qua đầu. “Đây là nửa tờ ghi chẩn năm ấy. Tô Diên cô nương từng đến Tạ gia trong đêm mưa, ngày tháng trùng với sinh tịch. Ta không dám cứu nàng đến cùng, nhưng không thể tiếp tục để con của nàng bị gọi là kẻ không danh phận.”

Ta không ngờ ông mang thứ ấy đến. Vân Chi cũng không ngờ. Nàng nhìn mảnh giấy, môi trắng đi, nhưng lưng vẫn thẳng. Ta muốn bước tới đỡ nàng, nhưng cuối cùng chỉ đứng yên. Tộc lão nhận mảnh giấy, so với bút tích Tạ gia và ngày tháng trên sinh tịch. Nó không đủ để giải oan cho Tô Diên, cũng không đủ nói rõ đêm mưa năm đó đã xảy ra chuyện gì, nhưng đủ để đặt thêm một viên đá lên cán cân danh phận. Cán cân ấy vốn đã nghiêng, giờ không ai có thể giả vờ không thấy.

Lục Sùng im lặng từ đầu đến giờ cuối cùng đứng dậy. Ông chống gậy đi xuống bậc, từng bước chậm đến mức tiếng đầu gậy như đếm ngược. Khi đến trước án, ông nhìn tờ hôn thư rất lâu, rồi quay sang bài vị tổ tiên. “Hôn thư là thật.” Bốn chữ ấy khiến chính đường lặng phắc. Ông tiếp: “Sinh tịch là thật. Năm đó Lục Chiêu cưới Tô Diên trước lễ sinh của Hoài Tranh. Tô Diên không phải thiếp, càng không phải người ngoài không danh phận. Lục Hoài Tranh là con hợp pháp của trưởng phòng.” Giọng ông khàn đi, nhưng không đứt. “Việc gia phả bị sửa, ta biết muộn, nhưng đã chọn im lặng. Tội này về sau ta sẽ chịu trước tổ tiên và trước quan phủ nếu cần. Hôm nay mở gia phả, trước hết phải trả lại tên cho người bị xóa.”

Có người quỳ xuống xin gia chủ nghĩ lại. Có người nói nếu thừa nhận chuyện này, năm đó Lục gia che giấu sẽ thành tội. Có người nhìn ta bằng ánh mắt vừa sợ vừa ghét, như thể ta không phải người bị cắt tên khỏi gia phả, mà là con dao đang cắt vào lớp da lành giả tạo của họ. Nhiều năm trước, thân xác này quỳ trong từ đường chỉ muốn có một chén cơm nóng. Đến hôm nay, ta mới hiểu cái giá của hai chữ “chính danh”: tất cả những ai từng hưởng lợi từ sự im lặng sẽ bắt đầu sợ hãi.

Lục Sùng nhận bút từ tộc lão. Mực đen thấm vào đầu bút, chậm rãi nặng xuống. Ông không viết ngay, mà quay lại nhìn ta. “Hoài Tranh,” ông nói, “quỳ trước tổ tiên.” Ta bước lên, vén áo quỳ xuống nền đá lạnh. Vân Chi đứng ngoài hàng người, mắt đỏ nhưng không khóc. Lục Thanh Hành cúi đầu, Lục Thừa Viễn siết chặt tay trong tay áo, còn Tạ Hành Chu vẫn quỳ ở một bên như người vừa tự cắt vết thương cũ cho mọi người nhìn thấy.

Ngòi bút chạm xuống trang gia phả mới. Từng nét đi qua giấy trắng, chậm mà nặng. Lục Sùng viết tên ta vào vị trí trưởng phòng, dưới tên Lục Chiêu và Tô Diên. Sau tên ta, ông dừng lại một nhịp rất lâu. Cả từ đường không ai thở mạnh. Rồi ông đặt bút xuống lần nữa, thêm hai chữ mà mười mấy năm qua Lục gia dùng mọi cách để né tránh. Đích tử.

Mực còn ướt dưới ánh đèn thờ. Ta nhìn hai chữ ấy, bàn tay đặt trên nền đá lạnh đến tê đi. Chưa có tiếng chúc mừng, cũng chưa có sự yên ổn nào thật sự đến. Ta chỉ nghe Lục Thừa Viễn ở phía sau bật cười rất khẽ, một tiếng cười không giống nhận thua. Nhưng trước khi ông ta kịp nói gì, Lục Sùng đã nâng trang gia phả lên trước toàn tộc, giọng vang qua chính đường: “Từ hôm nay, Lục Hoài Tranh là đích tử hợp pháp của trưởng phòng Lục gia.”