Chương 11 - Chương 11: Người Xem Đặt Luật

Chương 11: Người Xem Đặt Luật

Vy không bấm vào liên kết. Ngón tay cô dừng ngay phía trên màn hình, gần đến mức chỉ cần run thêm một nhịp là cái app kia có thể mở ra trước mặt cô với đầy đủ lời hứa giải ngân, ưu đãi phí và những ô đồng ý nhỏ như bụi. Cô đặt điện thoại xuống bàn, kéo cuốn sổ nợ lại gần, rồi tự viết thêm một dòng dưới mục tiền phòng: “Không bấm link khi đang hoảng.” Chữ “hoảng” ban đầu méo đi vì tay cô vẫn còn lạnh. Một người tỉnh táo có thể đọc điều khoản, chụp màn hình, phân tích đường link. Một người đang sợ mất phòng có thể ký cả tương lai chỉ để đổi lấy mười phút thở được. Vy biết rất rõ tối nay mình là người thứ hai.

Cô chụp màn hình tin nhắn, chụp luôn giờ nhận, số gửi và dòng chữ có tên Nam Phúc. Sau đó cô tắt dữ liệu di động, như thể đường link có thể thò tay qua màn hình kéo cô vào nếu còn mạng. Căn phòng thuê cũ im lìm, chỉ có tiếng quạt quay khục khặc trên đầu và tiếng xe máy ngoài hẻm văng lên từng đợt. Trên bàn, hộp cơm cá kho đã trống, phiếu giặt của chị Hạnh nằm cạnh cuốn sổ, còn đôi dép được Lục An khâu lại đặt gần cửa. Một bữa ăn đổi bằng công, một phiếu giặt đổi bằng việc thật, một đường chỉ không đẹp nhưng giữ được đế dép. Tất cả đều nhắc cô rằng không phải cái gì nhanh cũng cứu người.

Nhưng nếu cô im lặng, ngày mai có thể một người thuê khác sẽ quét mã PHUCNHANH chỉ vì chủ nhà nhắc đến tiền phòng bằng giọng rất hợp lý. Nếu cô đăng hết, cô có thể bị nói là vu khống, là tạo drama để câu view, là thiếu tiền thuê còn bày đặt điều tra. Vy mở trang cá nhân, gõ một bài cập nhật rồi xóa. Gõ lại, xóa nữa. Cô từng rất giỏi biến đời mình thành caption có góc sáng đẹp nhất. Vấn đề là chuyện tối nay không có góc sáng. Nó chỉ có một tờ rơi dán ở cầu thang, một đường link gửi vào đúng lúc cô yếu nhất, và một người chủ nhà không cần chửi vẫn khiến cổ họng cô bị siết.

Cuối cùng, Vy đăng một ảnh đã làm mờ mã QR, số điện thoại và tên khu trọ. Bên dưới, cô viết: “Ngày thứ hai. Tôi nhận được link vay nhanh để thanh toán tiền phòng, sau khi chủ nhà nhắc hạn 18:00 ngày mai. Tôi chưa bấm vào link. Tôi đang lưu bằng chứng và sẽ không vay thêm khi chưa đọc kỹ điều khoản trong trạng thái tỉnh táo. Luật thử thách của tôi vẫn là: không tiêu thêm tiền, không nhận tiền cho không, được đổi công lấy nhu cầu thiết yếu và được nhận việc minh bạch.” Cô đọc lại ba lần, sửa chữ “bẫy” thành “rủi ro”, sửa “nghi” thành “cần xác minh”, rồi mới bấm đăng.

Bài đăng lên được năm phút thì bình luận chạy như nước tràn qua nắp cống. Người đầu tiên viết: “Ủng hộ, đừng bấm link, app vay nhanh sợ lắm.” Người thứ hai hỏi: “Không tiêu tiền mà nhận cơm người ta nấu sẵn có tính gian lận không?” Người thứ ba cắt ngắn hơn: “Muốn chứng minh thì livestream mở app đi, cho tụi tôi xem phí thật bao nhiêu.” Một tài khoản avatar trắng đen bình luận liên tục: “Luật mới: không được nhận đồ ăn nếu không tự trồng, không được ở phòng thuê vì tiền phòng là tiêu tiền gián tiếp, không được dùng điện thoại vì điện cũng là tiền.” Vy nhìn dòng cuối, muốn đáp rằng theo logic ấy cô nên ngừng thở vì oxy thành phố chắc cũng có phí bảo trì.

Mạng xã hội không bao giờ là một đám đông có cùng gương mặt. Một nhóm người khuyên Vy liên hệ hội bảo vệ người tiêu dùng, đọc kỹ điều khoản lãi phí, lưu chứng cứ theo thời gian. Một nhóm khác bảo cô đang diễn nạn nhân, vì nếu thật sự không có tiền thì nên vay đi rồi trả, chứ đừng làm màu đạo đức. Một cô gái gửi tin nhắn riêng kể từng vay ba triệu để đóng tiền trọ và sau hai tháng số nợ thành gần tám triệu, nhưng xin Vy đừng nhắc tên. Giữa những dòng ấy, Vy thấy một bình chọn vừa được ai đó tạo trong group hóng drama: “Có nên thêm luật cho Vy không?” Ba lựa chọn bên dưới là “Có”, “Phải livestream 24/7” và “Ai theo dõi thì có quyền kiểm tra”. Không có lựa chọn nào là “Để cô ấy sống như người bình thường”.

Vy ngồi thẳng dậy. Cơn bực đến rất nhanh, nóng và tỉnh hơn cả sợ. Cô đã tự đẩy mình lên mạng bằng lời thề ba mươi ngày, điều đó đúng. Cô đã từng sống nhờ ánh nhìn của người khác, điều đó càng đúng. Nhưng không có nghĩa là ai đi ngang qua cũng được cầm thước đo lên đặt vào dạ dày, cửa phòng và nỗi sợ của cô. Cô mở camera trước, thấy mặt mình xanh xao dưới bóng đèn phòng thuê. Góc này xấu, ánh sáng xấu, tóc cô xẹp xuống vì mồ hôi. Nếu là Vy của một tháng trước, cô sẽ không bao giờ lên hình như vậy. Tối nay, cô bỗng thấy cái mặt xấu này hợp việc hơn mọi filter từng dùng.

Cô bấm quay. “Tôi đọc được rất nhiều góp ý tốt, cảm ơn mọi người. Nhưng tôi nói rõ một lần: người xem không đặt luật thay tôi.” Câu đầu ra khỏi miệng hơi run, nhưng câu sau chắc hơn. “Thử thách này không phải trò tự hành xác để giải trí. Không tiêu tiền không có nghĩa là không được lao động đổi bữa ăn. Không nhận tiền cho không không có nghĩa là từ chối mọi việc thật. Và không ai có quyền yêu cầu tôi công khai định vị, livestream phòng ở, hay bấm vào một link vay khi tôi đang sợ mất chỗ ngủ.” Cô hít vào, nhìn thẳng màn hình. “Tôi từng sai vì bán hình ảnh đẹp hơn sự thật. Tôi sẽ không sửa sai bằng cách bán luôn sự an toàn của mình.”

Video chỉ dài hơn một phút. Vy đăng xong thì tắt màn hình, đặt úp điện thoại xuống bàn như úp một cái nồi đang sôi. Ba mươi giây sau, nó rung đến mức tự dịch trên mặt gỗ. Có người khen cô cuối cùng cũng nói giống người thật. Có người bảo cô “láo với khán giả”, như thể khán giả là chủ nợ thứ hai sau Nam Phúc. Một tài khoản đề nghị trả năm trăm nghìn nếu cô nhận thử thách ăn đồ thừa ở khu ẩm thực cuối ngày và quay rõ mặt. Vy nhìn con số đó, trong đầu tự động đổi ra một phần tiền phòng. Rồi cô xóa tin nhắn. Không phải vì cô chưa từng đói, mà vì cô bắt đầu hiểu có những đồng tiền đến từ việc người ta muốn thấy mình thấp hơn.

Tin nhắn của Lục An đến giữa cơn rung ấy: “Che địa chỉ chưa?” Vy nhìn bốn chữ, bật cười rất nhỏ. Không hỏi cô có ổn không, không giảng đạo, không bảo anh đã nói rồi. Chỉ một câu thực dụng như cái kéo cắt chỉ. Cô trả lời: “Che rồi. QR, số, tên khu trọ đều che. Link chưa bấm.” Một lát sau, anh nhắn tiếp: “Giữ bản gốc. Đừng kết luận quá sớm. Nếu cần công khai, công khai dữ kiện trước.” Vy đặt tay lên mép bàn. Chỉ vậy thôi mà căn phòng bớt giống một cái hộp bị khóa từ bên ngoài. Cô gõ: “Người xem đang tạo luật mới cho tôi.” Lục An trả lời: “Luật sinh tồn không nên viết bởi người đang ăn khuya sau màn hình.”

Cô mở sổ, viết lại bộ luật của mình thành ba cột. Cột thứ nhất: không tiêu thêm tiền cho nhu cầu cá nhân. Cột thứ hai: được đổi sức lao động, kỹ năng, đồ có sẵn lấy bữa ăn, dịch vụ cần thiết hoặc thu nhập minh bạch. Cột thứ ba: không làm việc nguy hiểm, không xâm phạm riêng tư người khác, không nhận nhiệm vụ nhục mạ bản thân để đổi tiền. Viết xong, Vy chụp trang sổ đăng lên story. Phía dưới, cô thêm một dòng: “Ai có việc thật cần viết caption, chỉnh bio bán hàng, lên nội dung ngắn cho tiệm nhỏ, tôi nhận trong ngày mai. Báo giá công khai. Có thể thanh toán trực tiếp vào khoản tiền phòng sau khi có biên nhận.”

Vài tin nhắn hỏi việc thật bắt đầu hiện lên. Một chị bán bánh cần sửa bài đăng khai trương. Một tiệm photocopy muốn làm tờ giới thiệu dịch vụ. Một người khác gửi link sản phẩm rồi hỏi cô có nhận review không, cuối câu thêm nhỏ: “Bên em là tài chính tiêu dùng, phí tốt lắm.” Vy nhìn dòng ấy, cười không thành tiếng, rồi trả lời lịch sự rằng cô không nhận nội dung tài chính vay tiêu dùng trong giai đoạn này. Từ chối tiền khi tiền phòng đang dí sát cổ không làm cô sang lên. Nó chỉ làm cô đau một cách tỉnh táo.

Gần mười một giờ, cô xuống tầng trệt xin cô Tám cho chụp lại bảng thông báo lần nữa dưới ánh đèn rõ hơn. Cô Tám đang gập ghế, thấy Vy thì thở dài: “Con đăng lên mạng rồi hả? Chú Phúc mà biết lại phiền.” Vy đáp khẽ: “Con che hết địa chỉ rồi cô. Con chỉ cần giữ bằng chứng.” Cô Tám nhìn tờ rơi VayVui, giọng nhỏ đi: “Mấy chuyện này cô không rành. Ai thiếu tiền thì người ta chỉ cách thôi.” Vy không trách bà. Thành phố này có nhiều người không ác, chỉ quen gọi một cái thòng lọng là “cách xoay”.

Khi quay lên, Vy thấy hai cuộc gọi nhỡ từ số lạ. Ngay sau đó là một tin nhắn: “Chị ở khu Nam Phúc đúng không? Em vừa đi ngang thấy bảng VayVui giống ảnh chị đăng.” Lưng Vy lạnh toát. Tin nhắn thứ hai tới kèm một bức ảnh chụp từ ngoài cổng khu trọ, góc nghiêng đủ thấy bảng tên Nam Phúc bị cô cố tình che trong bài đăng. Dòng chữ bên dưới làm đầu ngón tay cô tê đi: “Người xem có quyền kiểm tra luật chơi mà, đúng không?”

Vy không trả lời. Cô đi thật nhanh lên phòng, khóa cửa, rồi kéo thêm chiếc ghế nhựa chặn phía trong dù biết nó chẳng chặn được gì đáng kể. Điện thoại lại rung, nhưng lần này cô không úp xuống nữa. Cô chụp màn hình, lưu ảnh, gửi cho Lục An một câu ngắn: “Có người tìm tới khu trọ.” Ngoài hành lang, tiếng dép kéo trên nền xi măng vang lên chậm hơn, rồi dừng lại gần cửa phòng cô. Vy nín thở. Trong khe cửa, một vệt sáng mỏng bị che đi rồi hiện lại. Cô nhìn cuốn sổ mở trên bàn, nơi hàng chữ “người xem không đặt luật thay tôi” vẫn còn chưa khô mực, và lần đầu tiên trong thử thách này, cô hiểu rằng đôi khi thứ nguy hiểm nhất không phải là người ghét mình. Mà là người nghĩ họ có quyền bước vào đời mình vì đã xem đủ lâu.