Chương 9: Một Bài Viết Mười Lăm Nghìn

CHƯƠNG 9. MỘT BÀI VIẾT MƯỜI LĂM NGHÌN

Vy nhìn dòng chữ “Có thể tăng sau 23:59” trong cuốn sổ thêm vài giây, rồi nhận ra mình đang làm một việc rất giống trước đây: nhìn chằm chằm vào vấn đề với vẻ mặt đủ nghiêm túc để tưởng như đã giải quyết nó. Sự khác biệt duy nhất là lần này cô không nhét hóa đơn lại dưới gối. Cô gấp giấy tờ theo từng nhóm, kẹp màn hình chụp VayVui vào một tập riêng, rồi kéo điện thoại lại xem giờ. Cuộc hẹn đầu giờ chiều với chị chủ tiệm giặt ủi ở chợ cũ còn chưa tới một tiếng. Nếu trễ, cô sẽ mất cơ hội đổi công đầu tiên bằng đúng thứ mình vẫn khoe là nghề: viết nội dung. Vy khóa cửa phòng, nhét cuốn sổ vào túi vải, kiểm tra đôi dép Lục An vừa khâu. Mũi chỉ đen nằm yên, không đẹp, không sang, nhưng đi được. Lúc này, “đi được” đã là một tiêu chuẩn xa xỉ.

Trước khi rời phòng, cô chụp lại bảng nợ trong sổ, che các dòng có tên riêng và số hợp đồng, rồi lưu vào thư mục riêng thay vì đăng ngay. Trong đầu, một giọng nói rất quen bảo: đăng đi, khóc một chút, thật một chút, người ta sẽ thương. Nhưng một giọng khác, nhỏ hơn mà lì hơn, nhắc rằng minh bạch không phải là mở ruột mình ra giữa chợ để đổi lấy vài câu “cố lên chị”. Cô cần trả nợ, cần làm việc, cần bằng chứng. Cô không cần thêm một màn trình diễn mang tên thành thật.

Chợ cũ buổi trưa nóng và ồn như một cái nồi đang sôi. Mùi nước xả vải trộn với mùi cá, mùi rau héo và tiếng người trả giá khiến đầu óc Vy rung như điện thoại sắp hết pin. Tiệm giặt ủi nằm cuối dãy, biển hiệu “Giặt Ủi Hoa Cúc” đã phai màu đến mức bông cúc trông giống một quả trứng chiên bị mưa tạt. Chị chủ tiệm khoảng hơn ba mươi, tóc kẹp vội, tay đang xếp áo sơ mi trắng. Chị nhìn Vy từ đôi dép có đường chỉ mới lên tới mặt. “Em là Vy phải không? Chị nói trước, ở đây không có góc nào sống ảo đâu.” Vy gật đầu. “Dạ, em cũng không còn mặt mũi đòi góc đẹp nữa.” Chị chủ bật cười một tiếng rất ngắn, kiểu cười của người vẫn còn phải nghe máy giặt quay.

Chị tên Hạnh. Tiệm của chị nhận giặt ủi cho sinh viên, nhân viên văn phòng và mấy sạp trong chợ. Vấn đề không phải thiếu khách hoàn toàn, mà là khách mới đi ngang tưởng tiệm chỉ giặt đồ thường, không biết có nhận chăn, rèm, áo dài, đồng phục lấy gấp. Chị từng nhờ cháu họ đăng bài lên nhóm khu phố, kết quả bài viết dài ba dòng: “Tiệm giặt sạch, giá rẻ, mọi người ủng hộ.” Bên dưới có đúng một bình luận, là của chính chị hỏi “sao không ai thấy vậy con?”. Vy suýt cười, nhưng kịp nuốt lại. Người ta không trả tiền để cô cười vào nỗi khổ truyền thông của họ. Nhất là khi cô cũng vừa bị cả mạng cười vào nỗi khổ tài chính của mình.

“Chị nói thật,” chị Hạnh đặt chồng áo xuống, “chị không thuê nổi gói quảng cáo. Em viết giúp chị một bài đăng nhóm cư dân thôi. Chị trả mười lăm nghìn.” Vy tưởng mình nghe nhầm. Mười lăm nghìn. Ít hơn phí nhắc nợ vừa đội lên trong ứng dụng VayVui, ít hơn một ly trà đá ở vài quán cô từng chọn làm nền ảnh. Trong một khoảnh khắc rất xấu tính, lòng tự ái của cô ngẩng đầu: một bài viết của mình mà mười lăm nghìn? Rồi ngay sau đó, một câu khác đập vào gáy cô: bài viết của mình trước đây có khi còn khiến người ta đi vay. Mười lăm nghìn ít thật, nhưng chưa chắc chữ của cô hiện tại đã đáng giá hơn nếu không tạo ra kết quả gì.

Vy kéo ghế nhựa ngồi xuống, đặt điện thoại và sổ lên nắp thùng bột giặt. “Em nhận viết thử một bài. Nhưng em xin đổi điều kiện một chút. Chị cứ tính bài này mười lăm nghìn. Nếu sau bài có người nhắn hoặc tới tiệm vì đọc nó, chị cho em đổi thành một suất cơm hoặc phiếu giặt nhỏ cũng được. Em cần chứng minh bài viết có tác dụng.” Chị Hạnh nhìn cô vài giây. “Em đang làm thử thách không tiêu tiền đó hả?” “Dạ.” “Vậy mười lăm nghìn cũng không được tiêu?” “Em có thể nhận tiền công minh bạch, nhưng hôm nay em muốn đổi nhu cầu thiết yếu. Với lại cầm mười lăm nghìn trong tay lúc này em sợ mình mua luôn lòng tự ái.” Chị Hạnh cười lâu hơn. “Được. Nhưng khách không tới thì em vẫn chỉ có nước lọc.”

Vy đứng dậy quan sát tiệm như quan sát một hiện trường nhỏ. Cô hỏi bảng giá, thời gian nhận trả, những món khó giặt, khu vực giao nhận, số điện thoại, giờ cao điểm. Cô xin phép chụp đúng ba thứ: bảng giá viết tay, máy giặt công nghiệp đang quay và một góc kệ đồ đã phân loại bằng thẻ giấy. Không quay mặt khách, không quay đồ riêng có tên trường hay công ty. Cái câu “không tiêu sự riêng tư của người khác” lại vang lên trong đầu, lần này bằng giọng Lục An khó chịu đến mức hữu ích. Chị Hạnh ban đầu sốt ruột, sau thấy Vy che từng nhãn áo bằng mảnh bìa thì dịu lại. “Em làm kỹ vậy à?” Vy vừa chỉnh khung hình vừa đáp: “Trước giờ em hay làm đẹp quá mức. Hôm nay em tập làm đúng trước.”

Bài viết đầu tiên Vy gõ ra nghe rất giống quảng cáo cũ của cô: “Giữa nhịp sống bận rộn, hãy để Hoa Cúc chăm sóc từng sợi vải…” Cô đọc lại, nổi da gà vì chính mình. Một tiệm giặt ở chợ cũ không cần được nâng lên thành spa cho quần áo. Người cần giặt chăn cần biết chăn có khô kịp không, áo sơ mi có bị bóng mặt vải không, đồng phục có nhận số lượng ít không, và từ cổng chợ đi vào quẹo hướng nào để không lạc. Vy xóa sạch. Lần thứ hai, cô viết như nói với một người thật: “Nhà trọ ẩm, áo mưa phơi mãi vẫn hôi? Hoa Cúc nhận giặt sấy trong ngày cho đồ thường, chăn mỏng và đồng phục. Có phân loại đồ trắng/đồ màu, báo giá trước, không nhận quá tải khi máy không kịp khô. Tiệm nằm cuối dãy chợ cũ, cạnh sạp sửa khóa, gọi trước nếu cần lấy gấp.” Không có chữ nào bay bổng. Nhưng đọc xong, người ta biết phải làm gì.

Chị Hạnh cúi xuống nhìn màn hình. “Ngắn vậy hả?” “Dạ. Đăng nhóm cư dân dài quá người ta lướt qua.” “Không có câu nào kiểu tận tâm, uy tín, nâng niu?” “Có thể thêm nếu chị thích, nhưng khách đọc mấy chữ đó nhiều rồi. Cái đáng tin hơn là báo giá trước và không nhận quá tải.” Một cô bé phụ tiệm đứng cạnh chen vào: “Em thấy câu không nhận quá tải hay đó chị. Hôm bữa mình nhận nhiều quá, khách chửi gần chết.” Chị Hạnh liếc cô bé, nhưng không phản bác. Vy chỉnh lại hai chữ cho mềm hơn, thêm câu khách cần giữ riêng tư đồ cá nhân có thể tự bỏ vào túi lưới, tiệm không quay/chụp đồ của khách. Viết tới đây, cô chợt nhận ra tôn trọng riêng tư cũng là một lợi thế kinh doanh, không phải chỉ là đạo đức treo tường.

Bài được đăng bằng tài khoản của tiệm lên nhóm cư dân phường. Chị Hạnh bảo Vy tự đăng lại lên trang cá nhân nếu muốn, nhưng Vy lắc đầu. “Em sẽ chỉ kể hôm nay em làm một bài mười lăm nghìn, không kéo tiệm vào drama nếu chị không muốn.” Chị Hạnh gật đầu rất nhanh. “Ừ, chị không muốn nổi tiếng kiểu bị người ta đào cả họ.” Vy mở trang cá nhân của mình, viết một cập nhật ngắn: “Việc đầu giờ chiều: viết một bài cho tiệm giặt ủi ở chợ cũ. Giá bài thử: 15.000 đồng, đổi theo kết quả thành bữa ăn/phiếu giặt. Tôi ghi rõ vì đây là thử thách không tiêu tiền, không phải xin cho. Không quay mặt khách, không quay đồ riêng, không biến tiệm người ta thành phông nền.” Cô nhìn chữ “15.000 đồng” rất lâu trước khi đăng. Con số ấy nhỏ đến mức dễ bị cười nhạo, nhưng cũng thật đến mức không thể tô son.

Bình luận tới nhanh hơn khách. “Mười lăm nghìn cũng nhận hả chị?” “Ngày xưa chị review quán một bài bao nhiêu?” “Ít ra có làm.” “Ủa vậy sống không tiêu tiền hay đi làm thuê trá hình?” Một người nhắn riêng hỏi cô có nhận viết bài cho tiệm nail không, nhưng mở đầu bằng câu: “Em trả bằng voucher được không chị, tại chị đang cần content mà.” Vy đọc mà vừa buồn cười vừa muốn úp mặt xuống thùng bột giặt. Công sức một khi đã công khai rẻ, rất nhiều người sẽ tưởng nó miễn phí. Cô gõ rồi xóa vài câu phản ứng sắc như dao. Cuối cùng, cô chỉ trả lời chung: “Tôi nhận bài thử có điều kiện đo kết quả. Sau hôm nay, việc nào ra việc đó, giá nào ra giá đó. Không tiêu tiền không có nghĩa là mọi kỹ năng đều miễn phí.”

Mười lăm phút đầu không có gì xảy ra ngoài tiếng máy giặt quay và một bình luận hỏi tiệm có giặt giày không. Chị Hạnh khoanh tay nhìn điện thoại, vẻ mặt của người đang cân nhắc xem nước lọc có nên tính vào chi phí marketing không. Vy giả vờ bình tĩnh, nhưng ngón tay cứ chạm vào mép cuốn sổ. Trong đó, VayVui vẫn nằm ở dòng 4.119.000 đồng như một cái bóng có số lẻ. Mười lăm nghìn không cứu được khoản nợ ấy. Một bài đăng càng không cứu được. Nhưng nếu một bài viết có thể kéo một khách thật vào một tiệm thật, thì có lẽ kỹ năng của cô vẫn chưa hoàn toàn phá sản.

Tin nhắn đầu tiên đến lúc Vy đang cúi xuống buộc lại quai dép. Chị Hạnh mở ra, mắt sáng lên rất nhanh rồi lập tức làm mặt nghiêm như sợ vui quá sẽ bị đời thu phí. “Có người hỏi giặt chăn mỏng lấy chiều mai được không.” Cô bé phụ tiệm reo lên, còn Vy chỉ thở ra, chậm đến mức ngực hơi đau. Năm phút sau, một chị mặc áo chống nắng bước vào với túi đồ lớn, hỏi đúng câu trong bài: “Ở đây có báo giá trước không em? Chị đọc bài trong nhóm, thấy nói không nhận quá tải nên ghé thử.” Chị Hạnh nhìn Vy. Vy nhìn túi đồ. Trong khoảnh khắc đó, mười lăm nghìn không còn là giá của một bài viết nữa. Nó là bằng chứng đầu tiên rằng chữ của cô, nếu thôi giả vờ sang và bắt đầu nói đúng điều người ta cần, vẫn có thể tạo ra một việc thật.

Chị Hạnh nhận túi đồ, ghi phiếu, rồi quay sang đẩy cho Vy một hộp cơm nhỏ mua từ sạp bên cạnh. “Khách đầu tiên. Ăn đi. Chiều còn sống mà về.” Vy cầm hộp cơm nóng, cổ họng nghẹn một cách rất không hợp với mùi cá kho. Cô định nói cảm ơn, nhưng điện thoại trong túi rung lên. Màn hình hiện hai thông báo cùng lúc: nhóm cư dân có thêm người hỏi đường tới tiệm, và một cuộc gọi nhỡ từ “Chủ nhà Nam Phúc”. Niềm vui vừa kịp đứng thẳng đã bị thực tế kéo tay áo. Hôm nay cô vừa chứng minh mình có thể tạo ra giá trị. Nhưng thành phố này chưa bao giờ chờ một người kịp tự hào rồi mới gửi hóa đơn tiếp theo.