Chương 47 - Chương 47: Người Trong Ảnh

Mép tấm ảnh cọ vào túi giấy, phát ra tiếng khô rất nhỏ. Trạch Hành nghe rõ hơn cả tiếng mưa còn sót trên bậu cửa. Anh đổi góc điện thoại để camera ghi được tay mình, đặt thước tỷ lệ cạnh túi rồi chụp nguyên trạng lần cuối. Chỉ sau khi đọc giờ vào bản ghi, anh mới đeo găng mỏng và kéo tấm ảnh ra bằng hai mép. Giấy ảnh cũ cong nhẹ, một góc dính sợi keo đã ngả nâu. Mặt trước mờ vì ẩm, mặt sau có ba dòng chữ của Minh Thư: “MT-12”, “sau chuông tám phút” và “đối chiếu người: 3/7”. Không có tên.

Bức ảnh chụp một sân khấu thấp trong nhà kho cải tạo. Phông vải phía sau in biểu trưng hình vòng tròn xanh ôm một mái nhà trắng; phần tên quỹ bị vai người che mất. Trên sân khấu, vài thiếu niên cầm cặp mới đứng cạnh những thùng quà. Một người đàn ông mặc sơ mi sáng màu đứng lệch phía sau hàng ghế, không nhìn ống kính chính của chương trình. Ông ta quay đầu về bên trái, về phía người đã chụp bức ảnh này. Khuôn mặt chỉ rõ được nửa bên phải. Vệt xước chạy qua mắt, ánh đèn làm mất đường sống mũi, nhưng dáng tai, chân tóc và nếp gấp sâu cạnh miệng vẫn còn.

Ở mép dưới có một cô gái áo xám đang bước khỏi khung hình. Gương mặt cô bị tóc che, bàn tay trái nắm chặt quai túi. Trạch Hành đặt một tờ giấy trắng lên phần đó để ngăn mắt mình kéo nghi vấn N-17 thành kết luận. Minh Thư đã viết dấu hỏi ở cuốn sổ. Anh không có quyền xóa dấu hỏi ấy chỉ vì muốn mọi thứ khớp nhanh hơn.

Anh chụp hai mặt ảnh dưới ánh sáng thẳng, ánh sáng xiên và đặt ảnh vào túi nhựa trung tính. Sau đó anh gọi An Nhiên. Cô bắt máy ngay, phía sau là tiếng quạt của xe giám sát và những câu trao đổi bị nén nhỏ qua bộ đàm. “Tôi đã mở ảnh,” anh nói. “Có một người đàn ông. Góc nghiêng, ảnh mờ.” “Anh nhận ra không?” “Tôi nghĩ là Lâm.” “Anh nghĩ, hay Minh Thư muốn anh nghĩ?” Câu hỏi không có ý ngăn anh. Nó dựng lại ranh giới anh cần. Trạch Hành nhìn ba chữ “đối chiếu người”. “Chưa biết.” “Vậy tìm một nguồn không nhìn qua mắt anh.”

An Nhiên báo dữ liệu M-19 vừa có thêm hai chu kỳ rơ-le sau nhịp thứ năm. Một chu kỳ xảy ra khi đường trống, loại được giả thuyết tiếng xe tải tạo nhiễu; chu kỳ còn lại đi cùng mức tải điện tăng trong bốn mươi giây. Tuy vậy, camera nhiệt ngoài hàng rào không ghi được người di chuyển và đội tại chỗ chưa có căn cứ khẩn cấp để vào trong. “Tôi cho họ giữ khoảng cách, tiếp tục lấy mẫu,” cô nói. “Huy đang chuẩn bị đường xin kiểm tra hợp pháp nếu mẫu thứ tư lặp lại.” Trạch Hành đáp: “Không đổi kế hoạch vì bức ảnh.” “Tôi biết. Tôi nói để anh nhớ hiện tại vẫn đang chạy.” Anh nhìn chiếc đồng hồ cũ trên cổ tay. “Tôi nhớ.”

Thư mục Nguyễn Quang Vũ giao từ lần gặp trước vẫn nằm trong ổ ngoại tuyến. Trạch Hành mở bản quét của bài báo đã bị gỡ, không tìm bằng tên Võ Thành Lâm trước. Anh tìm biểu trưng trên phông sân khấu, hình dáng kho, hàng ghế nhựa và dải vải có đường rách chéo ở góc phải. Ba bản tin cộng đồng trong cùng năm dùng một biểu trưng gần giống nhau, nhưng chỉ một chương trình tổ chức tại Bến Kho Cũ. Bản quét mất trang đầu, ảnh minh họa nhỏ đến mức người trên sân khấu chỉ còn là những mảng xám. Dòng chú thích bên dưới vẫn đọc được: chương trình trao đồ dùng học tập cho trẻ có hoàn cảnh khó khăn, phối hợp bởi một quỹ đã giải thể và Công ty Hướng Lộ.

Tên công ty khiến anh dừng lại. Hướng Lộ từng xuất hiện trong danh sách pháp nhân đổi tên của mái ấm, nhưng ở vai trò đơn vị vận chuyển thiết bị. Khi ấy, nó được đánh dấu là công ty vỏ bọc có liên hệ gián tiếp, chưa có tài liệu nào đặt người điều hành thật ở hiện trường. Trạch Hành mở trang cuối của bản quét. Trong danh sách khách mời có một dòng bị bút đen che gần hết. Phần còn lại chỉ lộ hai chữ “Thành Lâm” và chức danh “cố vấn hậu cần”. Đó vẫn chưa phải nhận diện khuôn mặt. Một cái tên trên danh sách có thể bị điền sau; một người có thể dùng tên người khác; một bức ảnh mờ có thể biến bất kỳ nếp nhăn nào thành thứ anh đang tìm.

Anh gọi cho Quang Vũ bằng số liên lạc đã thống nhất. Không gửi ảnh, không đọc tên người đàn ông. Anh chỉ mô tả chương trình, biểu trưng và đường rách trên phông. Vũ im lặng khá lâu rồi nói: “Bản anh có là bản biên tập cuối. Bản gốc có thêm một ảnh toàn cảnh.” “Ông còn giữ?” “Tôi giữ bản in thử. Không ở nhà.” “Ai chụp?” “Một cộng tác viên ảnh. Sau bài đó anh ta nghỉ.” Trạch Hành nghe tiếng giấy sột soạt ở đầu dây. “Trong chú thích gốc có danh sách người đứng trên sân khấu không?” “Có. Tôi nhớ vì họ bắt bỏ một cái tên trước khi lên trang.” “Tên nào?” “Tôi không đọc qua điện thoại.”

Đó là cách Vũ nói khi không chắc đường dây an toàn. Trạch Hành không ép. Anh yêu cầu ông chụp mã số âm bản và gửi qua kênh đã chuẩn bị, không gửi nội dung ảnh. Mười phút sau, một dãy ký tự đến. Trạch Hành đối chiếu với mục lục tài liệu Vũ từng giao. Mã ấy dẫn đến một phiếu biên tập cũ được quét kèm ở cuối thư mục nhưng chưa ai mở vì tiêu đề chỉ ghi “ảnh phụ”. Trên phiếu có sáu ô tiếp xúc nhỏ. Năm ô chụp sân khấu chính. Ô thứ sáu chụp từ bên hông, gần cùng góc với Minh Thư nhưng rõ hơn.

Người đàn ông trong ô thứ sáu đứng cạnh cửa cuốn của kho. Mặt ông ta hướng gần như thẳng vào máy ảnh, trên ngực đeo thẻ khách mời. Trạch Hành phóng lớn ở mức ảnh cho phép, không dùng bộ lọc tái tạo. Chữ trên thẻ vỡ hạt, chỉ đọc được họ Võ và chữ L đầu tiên. Anh đặt hai ảnh cạnh nhau, so những điểm không phụ thuộc ánh sáng: vành tai trên hơi khuyết, chân tóc lùi sâu ở thái dương phải, ngón út bàn trái cong vào trong khi nắm điện thoại. Ba điểm trùng, nhưng anh vẫn ghi “phù hợp”, không ghi “xác định”.

Phần chú thích gốc nằm dưới dải ảnh. Dòng đã bị xóa khỏi bản xuất bản ghi đầy đủ: “Ông Võ Thành Lâm, cố vấn hậu cần chương trình, đại diện Công ty Hướng Lộ.” Trạch Hành đọc lại một lần. Cái tên từng chỉ tồn tại trong lời kể của Nhật Minh, giọng nói qua loa và những pháp nhân thay đổi giờ có một khuôn mặt công khai, đứng dưới biểu trưng từ thiện, ở đúng Bến Kho Cũ trong chuỗi âm thanh của Minh Thư.

Điện thoại rung. An Nhiên báo mẫu thứ tư của M-19 đã lặp, thời điểm trùng với mức tải điện tăng và không có xe đi qua. Huy đã gửi yêu cầu kiểm tra khẩn theo căn cứ mới, đội tại chỗ vẫn giữ ngoài hàng rào cho đến khi lệnh được xác nhận. “Anh có kết quả chưa?” cô hỏi. Trạch Hành nhìn phiếu chú thích, rồi nhìn bức ảnh cũ trong túi nhựa. “Có nguồn thứ hai xác nhận Lâm có mặt ở sự kiện.” “Khuôn mặt?” “Ba đặc điểm hình thể phù hợp. Chú thích gốc ghi tên ông ta.” “Vậy ghi đúng mức chắc chắn.” “Tôi đang ghi.” An Nhiên thở ra, rất nhẹ. “Đừng gọi ông ta trước khi chúng ta biết ai còn nhìn được hồ sơ.” “Tôi không định gọi.”

Anh tạo bản sao pháp chứng của các ảnh quét, ghi mã kiểm tra, rồi lập bảng đối chiếu riêng: thời gian chương trình, địa điểm, pháp nhân tổ chức, vai trò của Hướng Lộ, vị trí Lâm trong ảnh, vị trí cô gái áo xám và ghi chú “3/7” của Minh Thư. Con số ấy chưa rõ là ba trong bảy địa điểm hay lần thứ ba cô nhìn thấy cùng một người. Anh để cả hai giả thuyết ở trạng thái mở. Khi đặt bức ảnh vào lại túi, anh nhận ra đường keo cũ trên trang sổ không khớp hoàn toàn với kích thước ảnh. Bên dưới ảnh từng có một dải giấy hẹp hơn.

Trạch Hành nghiêng bìa sổ dưới đèn. Một mép giấy mỏng vẫn kẹt trong đường gấp, cùng màu với trang nhưng có nét mực xanh lộ ra chưa đầy nửa chữ. Anh không kéo. Sau bức ảnh, Minh Thư còn giấu một lời nhắn khác; nếu rút sai, lớp giấy ẩm có thể rách và mang theo phần chữ còn lại. Anh chụp nguyên trạng, đánh dấu vị trí rồi dừng tay.

Trên màn hình, khuôn mặt Võ Thành Lâm đứng giữa một buổi trao quà, sạch sẽ và bình thản như một người chưa từng cần ẩn mình. Nhưng trong bức ảnh Minh Thư chụp, ông ta không nhìn sân khấu, không nhìn những đứa trẻ hay ống kính của ban tổ chức. Ông ta nhìn thẳng về phía cửa bên hông, nơi Minh Thư đang đứng. Trạch Hành phóng to ánh mắt ấy lần cuối và hiểu điều đáng sợ nhất không phải em gái anh đã chụp được Võ Thành Lâm.

Là Võ Thành Lâm đã nhìn thấy cô chụp.