Chương 2 - Chương 2: Bản Kết Luận Thứ Hai

Tiếng máy in dừng lại trước khi Trình Vi kịp quay đầu. Trong hành lang lúc gần bốn giờ sáng, âm thanh ấy vốn không đáng sợ; nó chỉ là một cơ chế cũ kỹ được đánh thức bởi lệnh in nào đó từ phòng hành chính. Nhưng sau một ca giám định vừa bị thúc phải làm gọn, tiếng giấy trượt khỏi khay nghe giống như có người vừa đặt thêm một bàn tay lên hồ sơ của bà Tôn. Trình Vi tháo nốt chiếc găng còn lại, bỏ vào thùng rác y tế, rồi mở cửa phòng. Ánh đèn hành lang trắng nhợt rơi xuống nền gạch ướt dấu giày. Ở cuối dãy, máy in đặt cạnh bàn trực hành chính nhả ra một tờ cuối cùng, mép giấy còn hơi cong vì nóng.

Cô bước tới. Dòng đầu tiên trên trang giấy khiến cô dừng lại ngay trước khay nhận. Mã hồ sơ HM-ATV-0927. Họ tên người chết: Tôn Thục Lan. Đơn vị chuyển đến: An Tâm Viện. Bên dưới, phần kết luận sơ bộ được trình bày sạch sẽ, đúng mẫu, đúng font, đúng những khoảng cách quen thuộc đến mức người ngoài khó nhận ra có gì bất thường. Chính sự đúng mẫu ấy làm Trình Vi thấy lạnh gáy. Cô chưa từng bấm xuất kết luận. Bản cô vừa lưu là bản nháp nội bộ, có ảnh đính kèm và dòng ghi chú về vết bầm mặt trong cánh tay phải. Tờ giấy trước mặt cô lại viết: không ghi nhận dấu hiệu ngoại lực bất thường trước thời điểm ngã.

Trình Vi cầm tờ giấy lên bằng hai đầu ngón tay. Không phải vì nó bẩn, mà vì cô không muốn để dấu tay mình phủ lên một thứ vừa tự sinh ra dưới tên cô. Cuối trang có dòng người lập: Trình Vi. Thời gian tạo văn bản: 03:40. Thời gian in: 03:43. Con số ấy nhỏ, sắc và vô lý. Lúc 03:40, cô còn đang đo lại ảnh vết bầm lần thứ hai. Lúc 03:42, cô mới lưu bản nháp đầu tiên. Hệ thống không thể kết luận thay cô trước khi cô kết thúc quy trình, trừ khi có người đã đi trước một bước, dùng đúng tên cô để đóng một cánh cửa cô vừa cố mở ra.

Chu Mẫn đi ra sau cô, bước chân nhẹ đến mức gần như không có tiếng. “Chị Vi?” Cô ấy nhìn tờ giấy, rồi nhìn sang máy in. Gương mặt vốn đã tái vì trực đêm càng trắng hơn. Trình Vi không đưa giấy cho cô, chỉ hỏi: “Em có gửi lệnh in gì không?” Chu Mẫn lắc đầu quá nhanh. “Không. Em tưởng phòng hành chính in giấy giao nhận.” Câu trả lời có thể là thật. Cũng có thể là một mẩu thật được đặt trước một phần còn lại chưa dám nói. Trình Vi đã học được rằng sợ hãi thường không nói dối ngay từ đầu; nó chỉ cắt bỏ đoạn nguy hiểm nhất của sự thật.

Cô quay lại bàn máy tính trong phòng giám định. Màn hình vẫn sáng, bản nháp của cô còn mở ở chế độ nội bộ. Dòng cuối cùng vẫn nằm đó: vết bầm này có khả năng hình thành trước cú ngã. Cô không sửa. Cô không chạm vào nội dung. Việc đầu tiên Trình Vi làm là chụp ảnh màn hình, lưu thời gian hệ thống, rồi mở lịch sử hồ sơ. Những thao tác ấy chậm rãi, gần như khô khan, nhưng dưới lớp bình tĩnh đó, một phần rất nhỏ trong cô đang đập vào xương sườn. Không phải giận. Giận còn đơn giản. Thứ cô cảm thấy giống một vết nứt cũ bị ấn đúng điểm, nhắc rằng một dòng chữ bị sửa có thể sống lâu hơn người đã ký nó.

Lịch sử hồ sơ hiện ra sau ba giây quay vòng. Có hai bản ghi. Bản nháp của cô, tạo lúc 03:42 tại máy trạm GD-02, trạng thái chưa nộp. Và một bản kết luận sơ bộ, tạo lúc 03:40, tài khoản trinhvi.gd, máy trạm HC-01, trạng thái đã chuyển hành chính. Trình Vi nhìn vào tên máy trạm. HC-01 nằm ngoài phòng giám định, trên chiếc bàn cách máy in chưa đến hai mét. Tức là ai đó không chỉ viết thay cô. Người đó viết ngay trong vùng sáng mà mọi người đi qua vẫn có thể giả vờ không thấy.

Chu Mẫn đứng ở cửa, hai tay ôm tập ảnh hiện trường như một tấm chắn mỏng. “Có khi hệ thống tự sinh bản tóm tắt từ hồ sơ chuyển viện không chị?” Trình Vi nhìn cô. “Hệ thống tự sinh được chữ ký người lập à?” Chu Mẫn cúi mắt. Đúng lúc ấy, điện thoại trong túi áo cô rung lên. Lần này cô không kịp tắt ngay. Màn hình lóe sáng một dòng tin nhắn ngắn, chỉ đủ để Trình Vi thấy ba chữ cuối: xong chưa vậy. Chu Mẫn vội úp điện thoại vào lòng bàn tay, động tác nhanh đến mức vụng về. Không khí giữa hai người co lại. Trình Vi không hỏi ngay. Một câu hỏi đặt quá sớm đôi khi chỉ dạy người khác cách nói dối tốt hơn.

Cô in lịch sử truy cập, nhưng không dùng máy ngoài hành chính. Cô lưu bản log vào thư mục chứng cứ nội bộ, chụp lại bằng điện thoại cơ quan, rồi gọi Lâm Tuệ. Chuông đổ bốn lần mới có người bắt máy. Giọng Lâm Tuệ khàn hơn lúc trước, nhưng không hề ngạc nhiên. “Có chuyện gì nữa?” Trình Vi đặt tờ kết luận thứ hai lên mặt bàn thép, cạnh ảnh vết bầm. “Có một bản kết luận mang tên em được tạo trước khi em nộp bản nháp.” Đầu dây bên kia im lặng. Im lặng trong nghề này cũng có nhiều loại. Loại của Lâm Tuệ không phải chưa hiểu, mà là đang chọn mức độ thừa nhận.

“Em lên phòng chị,” Lâm Tuệ nói. “Mang theo tờ giấy đó.” Trình Vi đáp: “Em sẽ mang bản sao. Bản in gốc em niêm phong cùng log truy cập.” Giọng Lâm Tuệ thấp xuống. “Vi, đừng biến lỗi quy trình thành cáo buộc.” Trình Vi nhìn qua cửa kính. Bên ngoài, Chu Mẫn vẫn đứng yên, mắt không nhìn vào cô. “Một lỗi quy trình không tự chọn đúng câu cần xóa.” Lâm Tuệ không trả lời ngay. Khi bà cất tiếng lại, sự mềm mại quen thuộc đã mỏng đi. “Em đang ở trong trung tâm, không phải trước tòa.” “Vậy càng cần ghi đúng từ đầu,” Trình Vi nói. “Ra tòa rồi mới nhớ mình từng im lặng thì muộn lắm.”

Phòng giám đốc ở tầng hai bật đèn nhưng rèm vẫn kéo. Lâm Tuệ đứng bên bàn, áo khoác xám vắt trên lưng ghế, trước mặt là một ly nước chưa uống. Bà nhìn bản sao Trình Vi đặt xuống, lật qua hai trang, rồi dừng ở phần kết luận. “Câu này không sai hoàn toàn,” bà nói. “Với người cao tuổi, bầm tím có thể do va chạm, do di chuyển, do thành mạch yếu. Viết không ghi nhận ngoại lực bất thường là cách diễn đạt thận trọng.” Trình Vi nghe từng chữ rơi xuống giữa phòng. Đó chính là kiểu câu từng cứu rất nhiều người khỏi trách nhiệm: không sai hoàn toàn, chỉ đủ lệch để sự thật mất chỗ đứng.

“Thận trọng không có nghĩa là xóa chi tiết chưa giải thích được,” cô nói. “Nếu muốn diễn đạt khác, người lập phải là người kiểm tra thi thể. Nếu muốn bác chi tiết của em, phải có căn cứ đối chiếu. Còn nếu dùng tên em để nộp một bản em chưa viết, đó không phải thận trọng.” Lâm Tuệ đặt giấy xuống. Mắt bà mệt, nhưng không yếu. “Em nghĩ ai làm?” Trình Vi đáp: “Em chưa kết luận.” “Nhưng em đang hành xử như thể trung tâm có người làm giả.” “Em đang hành xử như thể hồ sơ có hai bản trái nhau.” Căn phòng yên đến mức tiếng mưa bên ngoài nghe như tiếng hạt cát rơi lên kính.

Lâm Tuệ đi vòng qua bàn, đứng gần cửa sổ. “Bà Tôn không phải người đầu tiên ngã ở viện dưỡng lão, Vi. Nếu mỗi vết bầm đều kéo thành nghi án, chúng ta sẽ không còn làm được việc gì khác.” Trình Vi nhìn lưng bà. “Nếu mỗi vết bầm không khớp đều được gọi là chuyện bình thường, chúng ta cũng không còn làm việc này nữa.” Câu ấy khiến Lâm Tuệ quay lại. Trong mắt bà có một tia gì đó rất nhanh, không hẳn là tức giận. Có thể là nhắc nhở. Có thể là sợ. “Em vẫn còn nghĩ một báo cáo sạch là đủ bảo vệ người chết à?” bà hỏi. Trình Vi không né. “Không. Nhưng một báo cáo bẩn chắc chắn bảo vệ người sống sai chỗ.”

Cuộc nói chuyện không kết thúc bằng tiếng đập bàn hay mệnh lệnh đình chỉ. Nó kết thúc bằng thứ nặng nề hơn: Lâm Tuệ yêu cầu Trình Vi tạm thời không phát hành thêm bất kỳ nhận định nào cho đến khi kiểm tra nội bộ tài khoản, còn Trình Vi lập biên bản bảo lưu chuyên môn ngay tại chỗ, ghi rõ có hai phiên bản văn bản mâu thuẫn trong cùng một hồ sơ. Mỗi chữ cô viết ra đều khiến khoảng cách giữa cô và trung tâm dài thêm một chút. Nhưng lần này, cô không gạch bỏ chữ nào. Khi ký tên dưới biên bản, cô chợt nhớ bản báo cáo cũ trong ổ cứng khóa riêng. Năm đó, cô cũng từng tự nhủ chỉ là một dòng nhỏ. Một dòng nhỏ có thể đủ để người chết bị chôn lần thứ hai.

Trở lại phòng giám định, Chu Mẫn đang thu dọn khay dụng cụ. Vừa thấy Trình Vi, cô ấy đứng thẳng lên, mắt đỏ vì thiếu ngủ hoặc vì điều gì khác. “Chị Vi, em…” Câu nói kẹt lại. Trình Vi đặt bản sao log xuống bàn. “Nếu có ai nhắn cho em về hồ sơ này, em nên nói với chị trước khi hệ thống nói thay em.” Chu Mẫn cắn môi, đầu ngón tay run rất nhẹ. “Em không sửa báo cáo.” “Chị chưa nói em sửa.” “Nhưng chị đang nghi em.” Trình Vi nhìn cô thật lâu. Nghi ngờ là một thứ lạnh, nhưng không phải lúc nào cũng độc ác. Đôi khi nó là cách duy nhất để giữ người còn cơ hội quay lại trước khi đi quá xa. “Chị đang nghi có người muốn em sợ,” cô nói.

Chu Mẫn cúi đầu. Điện thoại cô lại rung. Lần này cô không tắt ngay, nhưng cũng không mở ra. “Có người của An Tâm Viện quen bên hành chính,” cô nói rất khẽ. “Từ lúc hồ sơ chuyển đến, họ hỏi liên tục khi nào có giấy. Em không biết ai đưa số em cho họ.” Trình Vi không chen vào. Chu Mẫn nuốt khan. “Họ nói bà Tôn không có người thân trực tiếp ở Hải Minh, nếu giữ lâu sẽ phiền nhiều bên. Họ cũng nói… nếu trung tâm ghi nghi vấn, em sẽ phải giải trình vì ảnh hiện trường em nhận thiếu.” Đến đây, giọng cô vỡ ra một vệt nhỏ. “Em chỉ nhận file người ta gửi. Em không biết ảnh thiếu thật.”

Trình Vi mở lại tập ảnh. Cầu thang, vệt máu, tay vịn, điều dưỡng nép gần cửa thoát hiểm. Vẫn những tấm ảnh sạch quá mức. Cô hỏi: “Camera đâu?” Chu Mẫn đáp: “Họ vừa gửi link bổ sung lúc chị lên phòng giám đốc.” Trình Vi mở thư công vụ. Email từ An Tâm Viện đến lúc 04:18, tiêu đề lịch sự, nội dung ngắn gọn: gửi kèm dữ liệu camera khu vực tầng ba theo yêu cầu. File đính kèm chỉ có một đoạn video, dung lượng nhẹ bất thường. Cô không mở trên máy cá nhân, chỉ lưu vào vùng cách ly của trung tâm, kiểm tra thông tin tệp. Thời lượng hiển thị bắt đầu từ 21:47. Theo tường trình, tiếng động xảy ra lúc 21:40.

Bảy phút trên giấy. Mười một phút trong khoảng trống giữa mốc camera tầng ba ghi nhận lần cuối bà Tôn xuất hiện và thời điểm nhân viên trực chạy đến chân cầu thang. Trình Vi nhìn chuỗi thời gian ấy, cảm thấy mọi thứ trong đêm bỗng sắp hàng quá thẳng: vết bầm không khớp, ảnh hiện trường quá sạch, kết luận thứ hai xuất hiện trước bản nháp, camera bắt đầu sau lúc quan trọng nhất. Nếu đây là một sự cố, nó là một sự cố rất biết chọn chỗ đứng. Nếu đây là một bàn tay, bàn tay ấy không hấp tấp. Nó đã quen với đường đi của hồ sơ.

Cô vừa ghi thêm yêu cầu bảo toàn dữ liệu gốc từ hệ thống camera thì điện thoại cơ quan báo có cuộc gọi từ số lạ. Trình Vi nhìn màn hình vài giây rồi bắt máy. Đầu dây bên kia là giọng nam trẻ, tỉnh táo, không cố tỏ ra thân thiện. “Bác sĩ Trình Vi?” Cô không đáp vội. Người đó tiếp tục: “Tôi là Hứa Ninh, phóng viên của Nhật Báo Hải Minh. Tôi đang có hai bản kết luận cùng mã HM-ATV-0927. Một bản có dòng vết bầm trước cú ngã. Một bản không có.” Sau lưng Trình Vi, màn hình máy tính vẫn dừng ở đoạn camera bắt đầu từ 21:47. Giọng Hứa Ninh hạ thấp hơn nửa nhịp. “Trước khi tôi hỏi An Tâm Viện, tôi muốn hỏi chị trước: bản nào là của chị?”