Chương 83: Dao Cắt Họ

Con dao nhỏ đặt trước án thờ chỉ dùng để cắt chân hương cũ, lưỡi mỏng đến mức dưới ánh nến trông như một vệt nước lạnh. Thẩm Dao nhìn nó lâu hơn nhìn những bài vị xếp cao sau làn khói. Trong tay áo nàng, mảnh thư của mẹ được gói bằng lớp lụa đã sờn, ép sát cổ tay đến nóng lên theo mạch đập. Bên ngoài từ đường, tiếng then cổng phủ vẫn im lìm như suốt mấy ngày qua. Cha nàng không cần xích. Chỉ một câu “tiểu thư dưỡng bệnh trong phủ” đã đủ biến mọi cánh cửa thành tường.

“Mở cửa từ đường.” Dao nói. Giọng nàng không lớn, nhưng quản sự đứng dưới bậc đá vẫn cúi đầu thấp hơn. “Hầu gia có lệnh, giờ này không làm lễ.” “Ta không làm lễ cầu phúc.” Dao đặt ngọc bài mang dấu Vĩnh An Hầu phủ lên khay gỗ. “Ta xin ghi đoạn thân.” Người quản sự ngẩng phắt lên. Hai ma ma đứng sau cột đồng thời nín thở. Trong phủ này, có những lời một khi nói trước bài vị tổ tiên thì không thể giả như chưa từng nghe.

Quản sự khuyên nàng về viện, nói chuyện lớn phải chờ tộc lão. Dao chỉ hỏi: “Người giữ sổ nữ quyến đang ở đâu?” Không ai đáp. Nàng kéo vạt áo quỳ xuống ngoài bậc từ đường. “Vậy ta chờ đến sáng. Khi ấy cả phủ sẽ biết ta quỳ ở đây vì muốn trả lại họ Thẩm.”

Dao biết thứ cha nàng giữ hơn cánh cổng là cách người ngoài kể về cánh cổng ấy. Một tiểu thư bị giữ trong viện có thể gọi là dưỡng bệnh; một nữ nhi quỳ trước từ đường xin đoạn thân đến sáng sẽ thành chuyện khác. Quản sự đứng lặng rồi sai người lấy chìa khóa. Không có Lục Thanh ngoài tường, không có bộ khoái tới cứu. Dao tự đứng lên khi tiếng khóa đồng bật ra.

Cửa từ đường mở. Mùi gỗ trầm cũ và hương lạnh tràn ra. Người giữ sổ nữ quyến được gọi tới, tóc bạc quá nửa, ôm một hộp gỗ dài trước ngực. Quản sự vẫn không cho mang bút vào. “Hầu gia chưa cho phép ghi.” Dao bước qua ngưỡng, nhìn thẳng hàng bài vị. “Không cần các người ghi hộ ta. Ta sẽ để lời của mình ở đây.” Nàng lấy từ tay áo ra một tờ giấy đã viết từ trước, đặt bên cạnh ngọc bài. Trên giấy không có tố cáo, không nhắc Từ Kính, không nhắc Lục Thanh. Chỉ có những thứ một người sinh trong Hầu phủ có thể tự trả: quyền nhận của hồi môn do phủ định, quyền nhờ gia tộc che chở, quyền dùng danh phận Hầu phủ để cầu quan hệ, và lời xin xóa tên khỏi sổ nữ quyến nếu Hầu gia muốn đoạn tuyệt.

Người giữ sổ run giọng: “Tiểu thư, chuyện này không thể lấy lại.” “Ta biết.” “Sau này hôn sự…” “Không còn liên quan.” Dao nhìn bà. “Nếu Hầu gia không xóa tên, xin ghi rằng ta trái lệnh rời phủ. Chỉ cần đừng để ai nói ta lấy danh phận họ Thẩm làm lá chắn cho việc ta sắp làm.” Trước kia nàng từng dùng chính danh phận ấy để mở cửa nội viện và giữ người yếu thế. Hôm nay nàng phải đặt nó xuống vì cha nàng đang dùng cùng một chữ Thẩm để giữ lá thư của người chết trong nhà.

Quản sự nhìn vào tay áo nàng. “Bức thư của phu nhân là vật trong phủ.” Dao không hỏi làm sao ông biết. Từ khi cha phát hiện chiếc trâm rỗng, trong phủ không còn bí mật nào thật sự kín. Nàng đáp: “Nếu là gia thư, xin mang ra đọc trước bài vị và ghi vào gia phả rằng phu nhân từng tố cáo việc đổi tên nữ tử, từng nhắc đến Lục Vãn, từng để lại lời vì sợ mình chết trước khi tới được công đường.” Mặt quản sự trắng đi. Dao nói tiếp, chậm và rõ: “Nếu không dám ghi, đừng gọi nó là chuyện riêng của Hầu phủ.”

Không ai bước tới lấy thư. Sự im lặng ấy làm cổ tay Dao thôi run. Mấy ngày trước, nàng từng sợ Thanh sẽ nghĩ nàng quay về để chọn gia tộc. Nàng cũng từng muốn liều gửi thư qua tường, nhưng như thế chỉ biến chứng cứ cuối của mẹ thành một cuộc đánh cược vào mạng người hầu. Dao nhớ bàn tay Thanh từng hạ dao xuống vì một câu “tin người sống”. Thanh đã dừng trước ranh giới của mình; Dao cũng phải tự bước qua ranh giới của nàng.

Nàng tháo chiếc dây đỏ buộc ngọc bài. Dây đã cũ nhưng dai, giật bằng tay không đứt. Dao nhìn con dao nhỏ trên án, cầm lên. Người giữ sổ lùi một bước. “Tiểu thư!” Lưỡi dao chỉ chạm vào sợi dây. Một tiếng rất khẽ bật ra khi sợi tơ đỏ lìa làm hai. Ngọc bài rơi xuống khay, va vào gỗ một tiếng khô. Dao đặt dao lại đúng chỗ cũ. “Ta không cắt bài vị của tổ tiên, cũng không xóa được máu trong người.” Nàng nhìn những chữ Thẩm chìm dưới khói. “Ta chỉ cắt cái quyền dùng họ này để bắt ta im.”

Ngoài sân có tiếng chân dồn tới rồi dừng. Một gia đinh mang lệnh mới: tiểu thư phải về viện ngay, không được rời chính môn. Quản sự như được cứu, lập tức cúi người: “Xin tiểu thư đừng làm khó chúng tôi.” Dao cầm tờ đoạn thân thư lên, dùng ấn cá nhân đóng xuống cuối giấy rồi để lại một bản trên án. Bản còn lại nàng gấp bỏ vào tay áo khác, tách khỏi thư mẹ. “Ta không làm khó các ngươi. Ta cho các ngươi một cách để không phải chống lệnh.”

Nàng quay ra sân. “Nếu ta vẫn là tiểu thư Hầu phủ, các ngươi giữ ta theo gia pháp. Nhưng như vậy, từ đường vừa nghe lời xin đoạn thân của ta, và sáng mai ta sẽ hỏi trước công đường vì sao một người đang giữ chứng cứ của án lớn bị khóa trong phủ. Nếu Hầu gia nhận đoạn tuyệt, ta không còn là người trong phủ để các ngươi dùng gia pháp giữ lại. Các ngươi chọn một trong hai, nhưng phải chọn trước những người đang đứng đây.” Không có điều nào dễ chịu. Dao biết. Nàng cũng biết cha mình đã dạy cả phủ rằng việc gì cũng phải có tên, có lễ, có người chịu trách nhiệm. Hôm nay nàng chỉ trả bài học ấy về đúng người dạy.

Quản sự mím môi đến trắng. Ông không dám nói Hầu gia nhận đoạn tuyệt, càng không dám công khai nhận lệnh giam một người giữ chứng cứ. Cuối cùng ông sai mở chính môn, nhưng nói chỉ mở để tiểu thư ra ngoài bậc đá chờ Hầu gia quyết định. Dao không tranh chữ. Một cánh cửa mở nửa thước vẫn là cánh cửa mở. Nàng đi qua hành lang dài, không về viện lấy thêm áo, không gọi xe, không cầm hộp trang sức. Trong người nàng chỉ có thư mẹ, chiếc trâm bạc rỗng, một ít bạc vụn và bản đoạn thân thư có dấu cá nhân.

Khi tới tiền viện, Dao dừng trước bình phong đá. Bao năm qua mỗi lần ra ngoài đều có người chỉnh áo, kiểm ngọc bài, nhắc giờ về. Đêm nay không ai theo. Cảm giác nhẹ không đến; mái nhà mất đi trước hết chỉ để lại một khoảng trống. Dao chạm cổ tay, nơi mép thư cấn vào da, nhớ mẹ từng bảo nàng phải giữ lưng thẳng dù quỳ trước ai. Khi ấy nàng tưởng đó là dạy giữ lễ. Bây giờ nàng hiểu có lẽ mẹ chỉ muốn nàng đừng cúi quá lâu.

Cánh chính môn mở ra. Gió ngoài phố lùa vào mang theo mùi tro đèn và bùn ẩm. Dao bước xuống bậc đầu tiên thì tiếng gậy chạm nền vang sau lưng. Không ai trong đám gia nhân dám thở mạnh. Thẩm Hoài Cẩn tự mình đi qua bình phong, không mặc triều phục, chỉ khoác áo dài sẫm màu. Ông không cần quát. Một câu của ông đủ khiến hai cánh cửa đang mở dừng lại giữa chừng.

“Con làm đủ chưa?” ông hỏi. Dao quay lại. Mấy ngày không gặp làm gương mặt cha nàng già đi thấy rõ, nhưng đôi mắt vẫn là đôi mắt từng khiến cả nội viện im tiếng. “Chưa.” Dao đáp. “Con còn phải mang thư của mẹ ra ngoài.” “Mẹ con là Thẩm phu nhân. Thư của bà ấy thuộc về nhà này.” “Nếu cha tin vậy, xin cha đọc nó trước những người vừa nghe con đoạn thân.” Thẩm Hoài Cẩn không nói. Dao nhìn ông, trong lòng đau đến mức kỳ lạ là không còn muốn khóc. “Cha có thể gọi thư ấy là gia thư khi nó chỉ nói chuyện nhà. Nhưng trong đó có tên người chết ngoài Hầu phủ, có tên nữ tử bị đổi hộ tịch, có việc đã đi qua Hình bộ. Cha giữ nó lại từ đêm nay, ngày mai chuyện ấy không còn là giữ thể diện nữa.”

Ông siết tay trên đầu gậy. “Con học được cách dùng công đường ép cha từ khi nào?” “Từ khi con hiểu chính gia pháp không cứu được mẹ.” Câu nói rơi xuống giữa sân. Dao không nói cha giết mẹ; chứng cứ chưa cho nàng quyền nói thế. Nàng chỉ nói điều đã có thể đứng vững: mẹ từng tìm cách đưa sự thật ra ngoài, còn Hầu phủ đã giữ nó lại.

Thẩm Hoài Cẩn nhìn nàng rất lâu. “Bước qua cổng này, hôn sự của con, của hồi môn, danh phận, chỗ đứng trong từ đường sau này — đều không còn.” Dao khẽ gật. “Con đã viết hết trong đoạn thân thư.” “Con tưởng bỏ một chữ Thẩm là sạch được sao?” “Không.” Nàng đáp ngay. “Con không bỏ để sạch. Tội của nhà này nếu có phần con phải làm chứng, con vẫn làm chứng. Ơn sinh thành con không phủ nhận. Nhưng từ hôm nay, cha không thể dùng ơn ấy để quyết định lời nào của mẹ được phép sống.”

Hai cánh cổng mở thêm. Thẩm Hoài Cẩn không ra lệnh đóng lại. Có lẽ ông hiểu giữ nàng lúc này sẽ để quá nhiều người biết ông sợ một lá thư. Có lẽ ông chỉ mệt. Dao không tự cho mình quyền đoán thay ông. Nàng cúi đầu một lần cuối, không phải lễ của nữ nhi nhận lỗi, chỉ là lễ với người đã sinh ra mình. Rồi nàng bước qua ngưỡng.

Bàn chân vừa chạm mặt đường ngoài phủ, Dao mới nhận ra mình đang nắm chặt tay đến đau. Nàng mở các ngón ra. Thư mẹ vẫn còn nguyên trong tay áo. Không xe, không gia đinh, không ngọc bài Hầu phủ. Phía trước là một đoạn phố tối và công đường nơi những người khác cũng đang trả giá để giữ lời khai của người sống. Dao kéo áo cho kín cổ, đi thẳng về phía có ánh đèn canh.

Sau lưng nàng, Thẩm Hoài Cẩn gọi quản sự. Giọng ông không lớn, nhưng từ ngoài cổng Dao vẫn nghe rõ. “Chuẩn bị xe và triều phục.” Ông dừng một nhịp. “Sáng mai, ta tự đến nha môn.”