Chương 28: Bài Báo Thứ Hai

Chương 28: Bài Báo Thứ Hai

Tên tôi nằm cạnh Hải Đăng trên biên bản chính thức chưa đầy mười phút thì bài báo thứ hai xuất hiện. Lúc bước ra khỏi phòng họp, tôi vẫn còn nghe tiếng thư ký hội đồng thu dọn giấy, tiếng Cao Tuấn Kha nói nhỏ với đại diện pháp chế về ‘cân bằng truyền thông’, và tiếng giày của Phó Duy đi sau lưng tôi, chậm hơn bình thường nửa nhịp. Một cuộc họp vừa kết thúc không có nghĩa là một ván cờ đã khép lại. Đời trước, tôi từng lầm tưởng mình thắng khi một người chịu nghe tôi giải thích. Sau đó tôi mới hiểu, chỉ cần chiến trường đổi sang nơi tôi không có quyền mở file, sự thật lại có thể bị bẻ cong thành một câu chuyện khác.

Kiều San đuổi kịp tôi ở góc hành lang trước khu thang máy. Cô ấy ôm laptop sát ngực, tóc buộc vội, giọng thấp như sợ camera hành lang cũng biết nghe: “Chị Lâm, em đã gửi bản lưu biên bản, hai mô hình và log phiên trình chiếu vào kho pháp chế. Quyền đọc tạm thời chỉ có pháp chế, kiểm toán nội bộ và chị.” Tôi gật đầu. “Giữ nguyên chain of custody. Đừng gửi qua chat.” Kiều San vừa định đáp thì điện thoại của cô ấy rung lên trước, sau đó là của tôi, rồi của gần như tất cả những người vừa bước ra khỏi phòng họp. Âm báo nối nhau thành một trận mưa nhỏ rơi trên mặt kính.

Trên màn hình của tôi là một tiêu đề được đẩy nổi bật bằng chữ đỏ: “Nữ quản lý Vân Lưu bị tố chịu áp lực nợ nần gia đình trước khi tài liệu Hải Đăng rò rỉ.” Bên dưới là ảnh tôi bước vào trụ sở Vân Lưu hôm qua, được cắt đúng khoảnh khắc mặt tôi lạnh nhất, rồi ghép cạnh một tấm ảnh cũ của cha tôi đứng trước một khu nhà tập thể đã bong sơn. Bài viết không nhắc đến mô hình GMV, không nhắc đến sheet bị ẩn, cũng không nhắc đến biên bản vừa buộc Vân Lưu để tôi tiếp tục tham gia Hải Đăng. Nó chỉ kể một câu chuyện dễ hiểu hơn rất nhiều: một người phụ nữ tham vọng, một gia đình nợ nần, một thương vụ tiền tỷ, và một ‘động cơ’ đủ để đám đông không cần đọc chứng cứ.

Tôi kéo xuống chậm rãi. Bài báo viết cha tôi, Lâm Gia Duật, từng là kỹ sư hệ thống, nhiều năm trước dính vào một khoản bảo lãnh tài chính sau khi một dự án cũ đổ vỡ. Người viết dùng cụm từ rất khéo: “nguồn tin thân cận cho biết khoản nợ này có thể tạo áp lực lớn lên con gái ông trong thời điểm cô nắm quyền truy cập tài liệu mật.” Có thể. Có lẽ. Theo nguồn tin. Những chữ ấy nhẹ như khói nhưng khi ghép lại thì đủ làm người ta ngạt thở. Sự thật là nhà tôi từng có một khoản nợ. Sự thật là cha tôi từng bán căn hộ cũ để trả một phần. Nhưng sự thật cũng là tôi chưa từng bán một dòng dữ liệu nào để đổi lấy sự yên ổn của gia đình. Trong truyền thông bẩn, một nửa sự thật luôn hữu dụng hơn lời nói dối hoàn toàn, vì nó khiến người bị tấn công phải mất thời gian giải thích phần còn lại.

Hạ Nhiên từ phía sau đi đến, gương mặt đã kịp phủ lên một lớp lo lắng mềm mại. “Tĩnh An, tớ vừa thấy tin. Tớ không biết nhà cậu từng gặp chuyện như vậy.” Cô ta nói câu ấy không lớn, nhưng đủ để hai nhân viên pháp chế đang chờ thang máy quay đầu lại. Tôi nhìn màn hình điện thoại trong tay cô ta. Giao diện tin nhắn vừa bị cô ta khóa quá nhanh, chỉ còn hiện một dòng thông báo chưa biến mất hoàn toàn: nhóm hai đã lên. Tôi không nhìn thêm. Một dấu vết chưa đủ kiểm chứng không nên bị dùng như lưỡi dao ngay lập tức. Tôi chỉ hỏi: “Bài báo đăng lúc mấy giờ?” Hạ Nhiên khựng lại rất nhẹ. “Tớ… tớ vừa nhận được thôi.” “Tôi hỏi thời gian đăng.” Tôi đưa màn hình về phía cô ta. Dòng thời gian nằm ngay dưới tiêu đề: 10 giờ 16 phút. Sớm hơn thời điểm biên bản cuối cùng được đọc trong phòng họp mười bảy phút.

Hạ Nhiên cắn môi, như thể chính tôi mới là người ép cô ta vào thế khó. “Có thể phóng viên đã chuẩn bị sẵn. Dù sao chuyện gia đình cậu…” “Đúng,” tôi ngắt lời. “Chuẩn bị sẵn.” Hai chữ ấy làm vẻ đau lòng trên mặt cô ta mỏng đi. Tôi cất điện thoại vào túi, nhưng không khóa màn hình. Ứng dụng ghi màn hình đã chạy từ lúc tôi mở bài báo. Đời trước, tôi luôn phản ứng quá nhanh trước những câu có dính đến cha mẹ. Họ chỉ cần nhắc đến gia đình là có thể khiến tôi mất bình tĩnh, rồi lấy sự mất bình tĩnh ấy làm bằng chứng rằng tôi đang chột dạ. Đời này, nếu họ muốn kéo cha tôi lên làm nhân chứng cho tội danh của tôi, tôi sẽ để chính thời gian đăng bài, nguồn dữ liệu và đường phát tán nói thay tôi.

Cao Tuấn Kha bước ra sau cùng. Ông ta nhìn tôi, rồi nhìn những chiếc điện thoại trong tay người xung quanh, ánh mắt không hề có vẻ bất ngờ. “Cô Lâm,” ông ta nói bằng giọng trầm ổn, “tình hình truyền thông đang phức tạp. Vì đại cục, tôi đề nghị cô tạm thời không tiếp xúc báo chí và không tự phát ngôn.” Tôi hỏi lại: “Công ty sẽ điều tra việc thông tin gia đình nhân viên bị đưa ra ngoài chứ?” Ông ta hơi dừng. “Trước mắt cần xử lý khủng hoảng chính.” Tôi nhìn thẳng vào ông ta. “Khủng hoảng chính không phải là gia đình tôi có từng nợ hay không. Khủng hoảng chính là một bài báo có dữ liệu cá nhân, đăng trước khi biên bản nội bộ chốt xong, và dùng nó để suy diễn động cơ phạm tội cho một nhân viên đang trong quy trình điều tra.” Người trong hành lang im đi. Có những câu không cần lớn tiếng, chỉ cần đặt đúng chỗ để người nghe không thể giả vờ rằng mình chưa nghe thấy.

Phó Duy tiến lên một bước, vẻ mặt phức tạp như một người thật sự đau lòng. “Tĩnh An, chuyện này liên quan đến bác. Em đừng đẩy căng quá. Bác không chịu nổi đâu.” Cách anh ta nói chữ ‘bác’ khiến tôi nhớ đời trước, khi anh ta đứng bên giường bệnh của cha tôi, khuyên tôi nhận lỗi để gia đình được yên. Khi đó tôi đã tin anh ta còn nghĩ cho nhà tôi. Bây giờ nghe lại, tôi chỉ thấy buồn cười vì một con dao cũ được lau sáng rồi đem ra dùng lần nữa. Tôi đáp: “Anh lo cho cha tôi từ lúc nào?” Phó Duy nghẹn lại. Tôi nói tiếp: “Từ lúc anh dùng mật khẩu cũ của tôi, hay từ lúc anh ẩn ba dòng sensitivity trong mô hình?” Mặt anh ta trắng bệch. Cao Tuấn Kha lập tức nhíu mày. “Cô Lâm, không nên tiếp tục công kích cá nhân trong hành lang.” Tôi gật đầu. “Vậy tôi chuyển sang quy trình.”

Tôi quay lại phòng pháp chế nhỏ ở cuối tầng, yêu cầu Kiều San đi cùng làm người chứng kiến. Việc đầu tiên tôi làm không phải viết bài phản hồi, càng không phải gọi điện cho cha tôi. Tôi lưu bản chụp toàn trang, tải mã nguồn trang báo, ghi lại thời gian server hiển thị, danh sách tài khoản đầu tiên chia sẻ bài và những cụm từ giống nhau trong phần bình luận. Trong mười lăm phút, đã có hơn ba mươi tài khoản dùng cùng một cấu trúc câu: “Nếu nhà nợ nhiều như vậy thì động cơ đã rõ.” “Không trách người ta tham, trách hệ thống giao quyền quá lớn.” “Bạn thân khóc là có lý do.” Câu cuối cùng làm tôi dừng lại. Trong bài báo không nhắc đến Hạ Nhiên, nhưng tài khoản seeding lại tự kéo cô ta vào vị trí người biết chuyện mà vẫn đau lòng. Một chiến dịch truyền thông tốt không chỉ bôi bẩn mục tiêu. Nó còn nâng sẵn hình tượng của người sẽ đứng ra ‘làm chứng’ ở vòng tiếp theo.

Kiều San cúi gần màn hình, sắc mặt càng lúc càng lạnh. “Chị nhìn ảnh thứ ba.” Tôi mở lại bài báo. Đó là ảnh chụp mờ một góc hồ sơ tín dụng cũ, các thông tin quan trọng đã bị che, nhưng vẫn còn sót một dòng mã: LGD-2014-CT36. Dòng mã ấy không phải thứ phóng viên có thể lấy từ hồ sơ tòa án công khai, bởi hồ sơ bảo lãnh năm đó chưa từng ra tòa. Nó nằm trong bản thẩm định nhân sự mà Vân Lưu từng yêu cầu khi tôi được bổ nhiệm vào nhóm đầu tư chiến lược. Tôi nhớ rất rõ, vì khi đó HR bảo rằng đây chỉ là thủ tục kiểm tra xung đột lợi ích. Bây giờ, một mảnh của thủ tục ấy nằm trên báo, biến thành chiếc vòng siết quanh cổ tôi. Tôi nói: “Gửi yêu cầu niêm phong log truy cập hồ sơ nhân sự của tôi trong sáu tháng gần nhất. Đặc biệt là các tài khoản nhóm, quyền HRN_teamlead, quyền PR crisis pool và mọi lần export file.”

Kiều San lập tức gõ. “Nếu họ nói em không còn quyền yêu cầu?” “Để pháp chế đứng tên.” Tôi nhìn đồng hồ. “Và ghi rõ bài báo đã dùng dữ liệu cá nhân có khả năng xuất phát từ hồ sơ nội bộ. Đây không phải chuyện bảo vệ tôi. Đây là rủi ro tuân thủ của Vân Lưu.” Khi một người bị bôi bẩn, phản xạ đầu tiên luôn là tự thanh minh. Nhưng tự thanh minh trong bẫy truyền thông giống như đưa máu cho nước xoáy. Tôi không cần đám đông thương hại cha tôi, càng không cần họ tin tôi là người con hiếu thảo nên không thể phạm tội. Tôi chỉ cần chứng minh dữ liệu gia đình tôi đã bị truy xuất trái phép, bài báo đã được chuẩn bị trước, và người dùng nó để tạo động cơ cho tôi cũng chính là người cần che một động cơ lớn hơn.

Điện thoại của tôi sáng lên một lần nữa. Không phải cha. Là Tạ Minh Trì. Anh không gọi ngay, chỉ gửi một dòng tin nhắn: “Ảnh thứ ba có mã hồ sơ nội bộ. Đừng phản hồi vào nội dung khoản nợ, phản hồi vào nguồn dữ liệu.” Tôi nhìn câu ấy vài giây rồi mới trả lời: “Tôi biết.” Anh nhắn lại: “Kỳ Hành có thể yêu cầu Vân Lưu bổ sung điều kiện bảo mật dữ liệu nhân sự vào thẩm định.” Tôi hiểu ý anh. Một câu từ Kỳ Hành lúc này sẽ khiến Cao Tuấn Kha không thể đẩy tôi vào góc ‘vấn đề cá nhân’. Nhưng nó cũng sẽ làm truyền thông có thêm một câu chuyện khác: Tạ Minh Trì bảo vệ Lâm Tĩnh An vì quan hệ riêng. Tôi gõ: “Chưa cần. Tôi sẽ để họ tự dùng quá nhiều dữ liệu.” Lần này anh trả lời rất ngắn: “Được. Giữ bản gốc.” Không có an ủi, không có câu ‘tôi tin cô’. Chỉ có một lời nhắc đúng chỗ. Lạ là chính sự không an ủi ấy lại khiến bàn tay tôi bớt lạnh.

Đến đầu giờ chiều, bộ phận PR gửi một bản dự thảo phản hồi nội bộ, trong đó có câu: “Cá nhân cô Lâm Tĩnh An đang phối hợp làm rõ các nghi vấn liên quan.” Tôi đọc xong, trả lại đúng một dòng: “Từ ‘nghi vấn liên quan’ tạo liên kết sai giữa dữ liệu gia đình và vụ rò rỉ tài liệu, đề nghị xóa.” Hạ Nhiên xuất hiện trong phòng họp nhỏ khi tôi vừa gửi mail. Mắt cô ta hơi đỏ, giọng vẫn mềm: “Tĩnh An, cậu không cần lúc nào cũng cứng như vậy. Có khi chỉ cần nói rõ nhà cậu khó khăn nhưng cậu không làm sai, mọi người sẽ thông cảm.” Tôi khép laptop lại. “Tôi không cần thông cảm.” Cô ta nhìn tôi như không hiểu. Tôi nói: “Thông cảm là thứ có thể bị rút lại bất cứ lúc nào. Biên bản, log và dữ liệu truy cập thì không.”

Hạ Nhiên cúi đầu. “Cậu thay đổi nhiều quá.” Tôi nhìn cô ta, bỗng nhớ cô gái từng ôm tôi khóc trong đời trước, nói rằng cô ta cũng bị ép, cô ta chỉ muốn tôi nhận sai tạm thời để mọi chuyện dịu xuống. Khi đó tôi đã hỏi cô ta có từng coi tôi là bạn không. Cô ta khóc rất lâu nhưng không trả lời. Đời này, tôi không hỏi nữa. Có những câu hỏi chỉ làm người phản bội được diễn thêm một cảnh đau lòng. Tôi đứng dậy. “Không. Chỉ là lần này tôi ghi âm trước khi nghe cậu khóc.” Nụ cười trên môi Hạ Nhiên đông lại. Tôi không chờ cô ta đáp, cầm điện thoại rời khỏi phòng.

Cuộc gọi của cha tôi đến lúc tôi vừa bước vào thang máy trống. Màn hình hiện hai chữ “Cha” đơn giản đến mức tim tôi đau âm ỉ. Tôi đã chuẩn bị cho bài báo, chuẩn bị cho Cao Tuấn Kha, chuẩn bị cho Phó Duy và Hạ Nhiên, nhưng vẫn chưa bao giờ thật sự chuẩn bị đủ cho giọng nói của người thân. Đời trước, cha tôi cũng gọi sau một bài báo. Ông không hỏi tôi có bị oan không. Ông hỏi tôi tại sao lại để cả nhà mất mặt. Tôi từng cầu xin ông tin tôi, khóc đến mức không nói thành câu. Lần này tôi để điện thoại rung hết ba hồi mới bấm nghe.

Đầu dây bên kia là tiếng thở nặng và tiếng tivi đang phát bản tin tài chính. Cha tôi không gọi tên thân mật. Ông chỉ nói: “Lâm Tĩnh An, con đang làm gì vậy?” Tôi nhìn con số tầng nhảy chậm trên bảng điện tử. “Con đang xử lý công việc.” “Công việc của con là để người ta đào chuyện nhà mình lên báo à?” Giọng ông khàn đi vì tức giận hoặc vì sợ, tôi không phân biệt được. “Cha đã nói rồi, có những chuyện nhịn một bước thì qua. Con dừng lại đi. Nhận lỗi với công ty, xin họ gỡ bài xuống, đừng để chuyện cũ bị lôi ra nữa.” Tôi nhắm mắt một giây. “Chuyện cũ nào?” Bên kia im lặng. Sự im lặng ấy dài hơn mọi lời trách mắng. Rồi cha tôi nói rất thấp, từng chữ như đè qua răng: “Về nhà ngay. Và đừng hỏi chuyện mẹ con.”