Chương 12 - Chương 12: Báo Cáo Đẹp

Chương 12: Báo Cáo Đẹp

Câu chữ hiện trên màn hình không dài, nhưng nó đủ khiến phòng 6A im đến mức tôi nghe rõ tiếng quạt trong máy chiếu đang chạy. ‘Sau email này, sáng mai cô ấy không còn tư cách phản hồi.’ Một câu viết vội trong bản nháp cache. Không có dấu chấm than, không có lời đe dọa, không có giọng điệu hằn học. Chính vì vậy nó càng lạnh. Người viết câu đó không cần nổi giận với tôi. Người đó chỉ cần tính đúng giờ, đúng kênh, đúng quy trình, rồi gạt tôi ra khỏi một cuộc phản hồi mà lẽ ra tôi phải có mặt.

Phùng Kiến Thành phản ứng đầu tiên. Anh ta đứng thẳng dậy, tay chống lên mép bàn, giọng khàn đi vì cố giữ bình tĩnh. ‘Tài khoản cá nhân lưu trên máy trạm không chứng minh người dùng là tôi. PRJ-12-07 là máy dùng chung, ai cũng có thể mở mail nếu phiên đăng nhập chưa thoát.’ Tôi nhìn anh ta, rồi nhìn sang Đỗ Quang Vinh. ‘Tôi đồng ý với phần đầu. Log tài khoản không tự động bằng người thao tác. Nhưng nếu dùng lý do máy chung để loại bỏ nghi vấn, thì toàn bộ căn cứ từng dùng để loại tôi khỏi kênh phản hồi cũng phải bị xem lại theo cùng tiêu chuẩn.’ Tôi không nói lớn. Tôi chỉ đặt câu đó xuống bàn như đặt một viên đá lên tờ giấy đang bay. Mai Lan nhìn tôi rất nhanh, ánh mắt sắc nhưng không còn thẳng như trước.

Đỗ Quang Vinh ra hiệu cho trưởng bộ phận công nghệ thông tin. ‘Khóa trạng thái máy trạm PRJ-12-07. Chụp ảnh màn hình, ghi hash bản cache, trích xuất lịch sử mail nội bộ và mail gateway từ 23:00 đến 23:10. Không ai được thao tác trực tiếp lên dữ liệu gốc nếu chưa tạo bản sao kiểm chứng.’ Ông dừng lại một nhịp rồi nhìn Phùng Kiến Thành. ‘Anh Phùng, anh có quyền phản hồi sau khi dữ liệu được niêm phong. Nhưng từ thời điểm này, mọi giải thích miệng đều phải đi kèm log đối chiếu.’ Phùng ngồi xuống, cằm căng lại. Vẻ tức giận của anh ta không giống người bị vu oan hoàn toàn. Nó giống người vừa phát hiện một cánh cửa tưởng đã khóa vẫn còn kẽ hở.

Kỷ Dương nghiêng người về phía tôi, giọng thấp đến mức chỉ đủ cho tôi nghe. ‘Câu đó không nhắm vào email 23:07 thôi đâu. Nó nhắm vào việc sáng hôm sau ai được quyền kể lại câu chuyện.’ Tôi hiểu. Một email giả có thể tạo điểm rơi, nhưng để biến điểm rơi thành kết luận chính thức, người ta cần một văn bản đẹp hơn: sạch, gọn, có bảng biểu, có nhận định, có chữ ‘đã xác nhận’ đặt đúng chỗ. Tôi đã từng thua thứ đó. Sáng hôm sau, khi tôi mở máy, quyền truy cập nhóm phản hồi đã bị thu hồi, các câu hỏi kỹ thuật chuyển sang người khác, còn tôi được mời lên phòng nhân sự để ‘làm rõ trách nhiệm’. Khi ấy tôi cứ nghĩ mình bị đánh bằng một email. Hóa ra email chỉ là chiếc ghim đầu tiên.

Lâm Gia Nghi bất chợt lên tiếng. ‘Nếu nội dung cache dùng cụm “không còn tư cách phản hồi”, nên tìm các tài liệu sáng 20/08 có cụm “tư cách phản hồi” hoặc “xác nhận chuyển giao”. Trong kiểm soát vận hành, sau một thao tác sai, thường sẽ có hai bản: bản thô để xử lý rủi ro và bản đẹp để báo cáo lên trên.’ Phùng Kiến Thành cười nhạt. ‘Giám đốc Lâm bây giờ thích dạy lại Vĩnh Tín cách làm báo cáo sao?’ Lâm không đổi sắc mặt. ‘Không. Tôi chỉ nói kinh nghiệm kiểm soát. Báo cáo đẹp không sai nếu dữ liệu đúng. Nó chỉ đáng sợ khi người ta làm đẹp để dữ liệu bớt đau mắt.’ Câu đó khiến vài người trong phòng cúi xuống màn hình của mình như thể đột nhiên cần kiểm tra gì đó rất gấp.

Đỗ Quang Vinh yêu cầu tìm kiếm trong kho mail và thư mục dự án sáng 20/08. Từ khóa đầu tiên là ‘xác nhận chuyển giao’. Kết quả trả về quá nhiều. Từ khóa thứ hai là ‘tư cách phản hồi’. Chỉ còn ba mục. Mục thứ ba nằm trong một thư mục có tên ‘BC_sang_2008’, tạo lúc 06:42:11. Tên file chính thức rất dài: ‘Bao_cao_tong_hop_tich_hop_du_an_Tinh_Ha_Vinh_Tin_2008_FINAL.docx’. Nhưng tên thư mục nhánh bên trong, phần mà người gửi không định cho người nhận thấy, lại ngắn hơn nhiều: ‘bao_cao_dep’. Tôi nhìn hai chữ đó và thấy cổ họng mình khô đi. Một năm trước, đời tôi bị đóng dấu bằng một bản báo cáo đẹp đến mức không còn chỗ cho người thật chen vào.

Trưởng bộ phận công nghệ thông tin mở bản sao kiểm chứng của file. Trên trang đầu, logo Vĩnh Tín đặt ngay ngắn, bảng trạng thái toàn màu xanh. ‘Tiến độ tích hợp: hoàn tất theo mốc.’ ‘Rủi ro dữ liệu: đã kiểm soát.’ ‘Trách nhiệm phản hồi: Tinh Hà đã xác nhận chuyển giao qua email 23:07 ngày 19/08.’ Dòng cuối cùng nằm trong mục đề xuất xử lý: ‘Tạm chuyển quyền phản hồi kỹ thuật từ nhân sự Minh Hạ sang đầu mối dự phòng để tránh xung đột vai trò trong thời gian xác minh.’ Tôi nhìn dòng chữ đó rất lâu. Nó không viết rằng tôi có lỗi. Nó chỉ khéo hơn: nó khiến tôi không còn được đứng ở nơi có thể chứng minh mình không có lỗi.

Mai Lan đặt bút xuống. ‘Đó là báo cáo tổng hợp tình hình. Trong khủng hoảng, công ty phải có đầu mối phản hồi ổn định. Việc tạm chuyển quyền không phải kết luận kỷ luật.’ Tôi hỏi: ‘Vậy tại sao báo cáo ghi Tinh Hà đã xác nhận chuyển giao, trong khi chính email dùng để chứng minh việc đó đang có dấu hiệu được soạn từ máy PRJ-12-07 bằng tài khoản cá nhân chưa xác định người thao tác?’ Mai Lan đáp rất nhanh: ‘Vì tại thời điểm đó, email 23:07 là dữ liệu chính thức.’ Tôi gật đầu. ‘Đúng. Và tại thời điểm đó, tôi không còn quyền phản hồi để nói dữ liệu chính thức ấy có vấn đề.’ Không ai nói gì. Có những câu không cần đóng cửa, vì bản thân nó đã là một căn phòng kín.

Kỷ Dương yêu cầu mở lịch sử phiên bản của báo cáo. Đỗ Quang Vinh nhìn anh một giây, rồi gật đầu. Công nghệ thông tin tải danh sách chỉnh sửa từ hệ thống tài liệu nội bộ. Bản đầu tiên tạo lúc 06:42 bởi tài khoản phòng dự án chung. Bản 07:16 thêm bảng tiến độ. Bản 07:31 chèn mục ‘đề xuất chuyển quyền phản hồi’. Bản 07:46 sửa cụm ‘nghi vấn sai lệch chứng từ’ thành ‘sai lệch do đầu mối Tinh Hà xác nhận không đồng nhất’. Người chỉnh sửa bản 07:46 là M.LAN. Mai Lan không phủ nhận. Chị ta chỉ nói: ‘Tôi sửa ngôn ngữ báo cáo để tránh gây hoảng loạn. Đó là công việc của quản lý khủng hoảng.’ Tôi nhìn chị ta. ‘Sửa ngôn ngữ để tránh hoảng loạn khác với sửa hướng trách nhiệm để tránh người thật được nói.’

Phùng Kiến Thành bất ngờ chen vào. ‘Cô đừng biến mọi chỉnh sửa nghiệp vụ thành âm mưu. Báo cáo nào gửi cấp trên cũng phải gọn. Nếu đưa hết dữ liệu thô vào, ban điều hành đọc gì?’ Lâm Gia Nghi quay sang anh ta. ‘Không ai yêu cầu đưa hết dữ liệu thô. Nhưng bản thô phải tồn tại và phải khớp với bản đẹp ở các kết luận chính.’ Kỷ Dương tiếp lời: ‘Vậy mở bản thô.’ Một câu rất ngắn, nhưng nó làm không khí chùng xuống. Trên màn hình, trong thư mục ‘BC_sang_2008’ đúng là có file ‘raw_note_2008_0715.xlsx’. Trạng thái hiển thị: đã bị chuyển khỏi thư mục chung lúc 08:03, nhưng hệ thống còn bản snapshot vì báo cáo final đính kèm liên kết nội bộ trước khi dọn thư mục.

Đỗ Quang Vinh nói: ‘Mở snapshot.’ Lần này Mai Lan không phản đối ngay. Sự im lặng của chị ta còn rõ hơn mọi phản đối. File bảng tính bật lên với các cột đơn giản: nguồn dữ liệu, mốc thời gian, rủi ro, khuyến nghị. Dòng liên quan email 23:07 trong bản thô không có màu xanh. Nó màu vàng đậm, ghi: ‘Email xác nhận chuyển giao gửi từ kênh Tinh Hà, nhưng nguồn file đính kèm cần kiểm chứng vì chưa có phản hồi trực tiếp từ Minh Hạ.’ Cột khuyến nghị ban đầu ghi: ‘Giữ quyền phản hồi của Minh Hạ trong nhóm xác minh đến khi đối chiếu chữ ký và log gửi mail.’ Tôi bật cười rất khẽ. Không phải vì buồn cười. Vì bản thô đã từng biết điều đúng, chỉ là nó không đủ đẹp để được sống đến cuộc họp sáng hôm sau.

Trưởng bộ phận công nghệ thông tin kéo xuống phần lịch sử thay đổi của bảng. Một ô ghi chú ở dòng email 23:07 từng bị xóa lúc 07:52. Nội dung bị xóa hiện lên sau khi khôi phục: ‘Không nên loại Hạ khỏi phản hồi trước khi xác minh nguồn chữ ký.’ Người xóa là tài khoản P.K.THANH. Phùng Kiến Thành gần như đập tay xuống bàn. ‘Tôi đã nói rồi, tài khoản của tôi có thể bị dùng trên máy chung!’ Đỗ Quang Vinh nhìn anh ta, giọng thấp hơn trước. ‘Vậy anh càng nên muốn biết ai dùng.’ Phùng há miệng rồi khép lại. Lần đầu tiên từ đầu buổi họp, anh ta không tìm được câu nào đủ nhanh.

Tôi tưởng cao trào của chương này sẽ nằm ở dòng ghi chú bị xóa. Nhưng dữ liệu không có thói quen dừng lại ở nơi con người muốn. Khi công nghệ thông tin kiểm tra các đối tượng nhúng trong file báo cáo final, hệ thống báo có một bảng tính phụ được đính kèm để tạo biểu đồ trạng thái xanh. Bảng đó có ba sheet hiện và hai sheet ẩn. Một sheet tên ‘SLA_RAW’. Sheet còn lại tên ‘SIGN_SOURCE_MH’. Tim tôi rơi xuống rất sâu, như vừa có ai mở một ngăn kéo cũ trong căn phòng mà tôi đã cố khóa suốt một năm.

Kỷ Dương nhìn tôi, nhưng không hỏi tôi có muốn dừng không. Anh chỉ đặt tay lên mép bàn, rất gần nhưng không chạm vào tôi. Đỗ Quang Vinh ra lệnh mở bản sao của sheet ẩn. Màn hình nhấp nháy một lần. Những ô dữ liệu đầu tiên hiện ra: tên file nguồn, ngày tạo, đường dẫn lưu trữ, loại chứng từ. Ở dòng đầu, trường loại chứng từ ghi ‘Phiếu xác nhận nội bộ’. Dòng thứ hai ghi ‘Mẫu chữ ký tham chiếu’. Và trong khung xem trước nhỏ bên phải, tôi nhìn thấy chữ ký của mình. Không phải trên file chuyển giao ngày 19/08. Nó nằm trên một phiếu nghỉ phép tôi đã ký ba tháng trước.