Chương 6: Phóng viên từng cầm dao

Tịch Nhiên đứng trước cửa phòng dữ liệu thêm hai giây sau khi cuộc gọi kết thúc. Bàn tay cô vẫn đặt trên tay nắm kim loại lạnh, điện thoại áp sát lòng bàn tay như một mảnh chứng cứ chưa được niêm phong. Trong phòng, màn hình còn đang nhảy những dòng log của Cẩm Thành; ngoài kia, người phụ nữ từng dùng một bài báo đẩy cô vào tâm bão đang đứng dưới sảnh Hằng Viễn. Ba năm trước, Tống Diệp là cái tên nằm dưới bài viết đầu tiên gọi cô là “nghi phạm rò rỉ bản cáo bạch”. Ba năm sau, cũng cái tên ấy gọi điện cho cô và nói: nếu muốn biết ai đang viết lại bản án lần thứ hai, họ cần gặp nhau.

Cô đẩy cửa bước vào. Mạc Khải ngẩng đầu trước tiên, Tạ Cảnh Hành nhìn từ màn hình sang cô, ánh mắt vẫn bình tĩnh nhưng sắc độ đã thay đổi. Tịch Nhiên không giấu. “Tống Diệp đang ở dưới sảnh.” Câu nói vừa rơi xuống, Thẩm Dao lập tức siết điện thoại. Chu Dục Thành hơi khựng lại rất nhanh, nhanh đến mức nếu không phải Tịch Nhiên đã quá quen với những người biết che cảm xúc, cô gần như sẽ bỏ qua. Ông ta đặt chậm tập tài liệu xuống bàn, giọng vẫn ôn hòa: “Lúc này gặp phóng viên trong tòa nhà Hằng Viễn không phải lựa chọn khôn ngoan. Bất kỳ hình ảnh nào bị chụp ra ngoài cũng có thể bị diễn giải thành cô đang thông đồng với truyền thông.”

“Ba năm trước tôi không gặp cô ta, cũng vẫn bị diễn giải thành có tội.” Tịch Nhiên đáp. “Ông Chu, nếu sợ bị diễn giải, tốt nhất chúng ta nên đóng cửa công ty rồi đốt hết máy chủ. Như vậy sẽ không còn ai có dữ liệu để nói nữa.” Thẩm Dao nhíu mày, nhưng lần này không phản bác ngay. Tạ Cảnh Hành nhìn Mạc Khải. “Ghi biên bản: cô Lâm tạm rời phòng dữ liệu, máy truy cập khóa màn hình, quyền đọc vẫn tính theo thời hạn ban đầu. Cuộc gặp diễn ra tại khu khách tầng một, trong phạm vi camera công cộng.” Anh dừng một nhịp rồi nhìn sang Tịch Nhiên. “Không rời khỏi tòa nhà.”

Tịch Nhiên cầm thẻ ra vào, khóe môi không có ý cười. “Tạ tổng yên tâm. Tôi vẫn thích bị hại ở nơi có camera hơn.” Câu ấy khiến Mạc Khải cúi mắt xuống biên bản, còn Thẩm Dao quay mặt đi. Tạ Cảnh Hành không nói thêm. Anh không đi theo cô, cũng không dùng cái gọi là bảo vệ để can thiệp vào cuộc gặp. Chỉ khi cửa thang máy sắp khép lại, giọng anh mới vọng tới, rất thấp: “Tám phút.” Tịch Nhiên nhìn con số tầng giảm dần trên bảng điện tử. Tám phút để nghe một người từng cầm dao giải thích vì sao năm đó dao lại đâm trúng cô. Thật hào phóng.

Sảnh Hằng Viễn về đêm sáng đến mức không có chỗ cho bóng tối trốn. Bên ngoài cửa kính, vài xe truyền thông chưa rời đi, ống kính xa xa giống những con mắt kiên nhẫn chờ một sơ hở. Tống Diệp ngồi ở khu khách cạnh cột đá xám, mặc áo khoác đen, tóc buộc thấp, trước mặt đặt một điện thoại đã tắt màn hình và một tập hồ sơ mỏng. Cô ta không còn giống nữ phóng viên sắc bén trong ảnh đại diện của tòa soạn năm xưa, người từng cười dưới ánh đèn trao giải tin nóng. Gương mặt cô ta gầy hơn, đường nét vẫn sắc, nhưng sắc theo kiểu người đã từng tự cắt vào tay mình khi mài dao quá lâu.

Thấy Tịch Nhiên đến, Tống Diệp đứng dậy. “Cô vẫn giống trong ảnh.” Tịch Nhiên dừng trước bàn, không ngồi ngay. “Còn cô thì khác bài viết của mình. Ngoài đời có vẻ biết dùng câu đầy đủ hơn.” Tống Diệp khựng lại, rồi cười rất khẽ. “Tôi đoán câu mở đầu này coi như còn nhẹ.” “Tôi không có nghĩa vụ nặng nhẹ với cô.” Tịch Nhiên kéo ghế ngồi xuống, đặt điện thoại úp mặt trên bàn. “Nói đi. Tôi còn ít hơn tám phút, còn cô đã dùng hết ba năm.”

Tống Diệp nhìn cô một lúc lâu. Không có máy ghi âm bật lên, không có câu chào xã giao, cũng không có lời xin lỗi được chuẩn bị sẵn bằng giọng đạo đức rẻ tiền. Cô ta đẩy tập hồ sơ tới nửa tấc, nhưng không ép Tịch Nhiên nhận. “Ba năm trước, bài đầu tiên về vụ Vân Hải là tôi viết.” “Tôi biết.” “Tiêu đề bị tổng biên tập sửa.” “Nhưng tên tác giả là cô.” Tống Diệp gật đầu. “Đúng. Tôi không đến để nói mình vô tội. Nếu tôi muốn tẩy sạch mình trước mặt cô, vậy tôi không khác gì đám người đang dùng thông cáo trung lập để dựng bản án cho cô lần thứ hai.”

Tịch Nhiên rũ mắt nhìn tập hồ sơ. Trên bìa không có logo tòa soạn, chỉ có vài dòng chữ viết tay: thời điểm nhận nguồn, bản nháp chưa đăng, ghi chú đối chiếu. Chữ của Tống Diệp nghiêng và sắc, như người viết luôn sợ chữ chậm hơn tin tức. “Nguồn tin năm đó gửi cho tôi một gói tài liệu nặc danh lúc hai giờ mười bảy phút sáng trước khi bài đăng được duyệt. Trong đó có ảnh chụp log tài khoản của cô tải bản cáo bạch, ảnh chụp một đoạn email nội bộ, và bản tường thuật sẵn rằng cô bất mãn vì không được đề bạt nên bán dữ liệu cho bên ngoài.” Tống Diệp nói rất chậm. “Tài liệu quá hoàn chỉnh. Khi đó tôi nghĩ mình bắt được tin lớn.”

“Cô không nghĩ nó quá hoàn chỉnh vì đã được dàn dựng?” Tịch Nhiên hỏi. Tống Diệp mím môi. “Có. Tôi đã hỏi tổng biên tập có cần chờ phản hồi từ cô không. Ông ta nói thị trường không chờ người bị nghi phạm chuẩn bị lời chối.” Tịch Nhiên khẽ nhướng mắt. “Câu đó nghe quen thật. Ngành tài chính và ngành báo chí hóa ra cùng học một giáo trình.” Tống Diệp không né. “Tôi có gọi vào số nội bộ của cô.” “Lúc đó thẻ nhân viên của tôi đã bị khóa, tài khoản cũng bị khóa.” “Tôi biết sau này.” “Sau này không phải một đơn vị thời gian có ích đối với người đã bị ném xuống vực.”

Im lặng ép xuống giữa hai người. Ngoài cửa kính, một luồng đèn xe quét qua nền đá, rồi tắt. Tịch Nhiên nhớ rất rõ buổi sáng bài báo ấy lan ra. Bài viết không trực tiếp dùng chữ “có tội”, nhưng mỗi đoạn đều dẫn người đọc đến cùng một nơi. “Nguồn tin thân cận”, “nghi vấn đạo đức nghề nghiệp”, “không loại trừ động cơ cá nhân”, “nội bộ Hằng Viễn đang xem xét xử lý”. Những chữ ấy giống kim tiêm nhỏ, không cần đâm sâu, chỉ cần đủ nhiều là có thể rút cạn máu một người. Và Tống Diệp khi đó là người cầm ống tiêm đầu tiên.

“Tôi đã im lặng.” Tống Diệp nói. “Ba ngày sau, tôi nhận ra nguồn tin không chỉ biết log. Người đó biết giờ cô bị gọi lên phòng họp kỷ luật trước cả khi phòng nhân sự gửi thông báo chính thức. Người đó còn nhắc tôi chuẩn bị bài thứ hai về quyết định sa thải của Hằng Viễn, trước khi quyết định ấy được công bố nội bộ. Tôi bắt đầu nghi ngờ nguồn tin ở trong Hằng Viễn, rất gần tuyến điều tra.” Tịch Nhiên nhìn cô ta, ánh mắt lạnh đến mức gần như không có dao động. “Rồi cô làm gì?” Tống Diệp cúi mắt. “Tôi đi hỏi. Ghi âm bị lấy. Bản nháp câu hỏi bị xóa khỏi hệ thống tòa soạn. Tổng biên tập bảo tôi, nếu tiếp tục đào, người tiếp theo bị chôn không chỉ là cô.”

“Cho nên cô chọn sống.” Giọng Tịch Nhiên không cao. “Còn tôi thì bị chôn thay cô.” Tống Diệp ngẩng lên, trong mắt có thứ gì đó vừa đau vừa nhục. “Đúng.” Câu thừa nhận ấy khiến Tịch Nhiên im lặng. Cô ghét nhất những người đến muộn rồi cố biến nỗi sợ của mình thành hoàn cảnh đáng thương, nhưng Tống Diệp không làm vậy. Chính vì không làm vậy, câu “đúng” kia mới càng khó chịu. Nó không trả lại ba năm, không trả lại tư cách hành nghề, không trả lại những đêm cha cô ngồi trước bàn thuốc mà cố nói mình không sao. Nó chỉ đặt một viên đá lạnh lên mặt bàn, để tất cả cùng nhìn thấy trên đó có máu.

Tống Diệp mở tập hồ sơ, lấy ra một trang in. “Tôi không yêu cầu cô tin tôi. Đây là bản đối chiếu câu chữ giữa gói nguồn năm xưa và bài đăng tối nay. Cùng một thói quen: đẩy kết luận đạo đức lên trước chứng cứ kỹ thuật, dùng cụm từ nội bộ để tạo cảm giác chắc chắn, rồi để tài khoản marketing bẩn khuếch đại trong vòng mười phút đầu. Ba năm trước họ gọi cô là người phá hủy Vân Hải. Tối nay họ gọi cô là kẻ phản bội trở lại. Khác tên dự án, nhưng cùng một bàn tay chỉnh hướng.”

Tịch Nhiên không chạm vào trang giấy ngay. “Cô có bằng chứng bàn tay đó ở Hằng Viễn?” Tống Diệp nhìn thẳng vào cô. “Tôi có thời điểm nhận nguồn, bản chụp header email trước khi bị tòa soạn xóa, và một ghi chú tôi giữ lại lúc đó. Nó không đủ để đưa ai ra tòa, nhưng đủ để cô kiểm tra ngược bằng dữ liệu nội bộ.” “Ghi chú gì?” “Nguồn tin năm đó viết một câu thừa: camera tầng mười bảy sẽ khớp với log.”

Tim Tịch Nhiên khựng lại rất nhẹ. Rất nhẹ, nhưng đủ để cô nghe tiếng máu trong tai mình. Tầng mười bảy. Ba năm trước, đó là tầng đặt phòng máy chủ phụ và kho lưu trữ camera vận hành của Hằng Viễn. Cô chưa từng đến đó vào đêm xảy ra rò rỉ. Cô nhớ đêm ấy Thượng Hải mưa lớn, cô bị giữ lại ở phòng họp tầng mười hai để rà soát bảng định giá, điện thoại cá nhân để trong tủ khóa theo quy định bảo mật. Nhưng log truy cập lại nói tài khoản của cô tải bản cáo bạch trong khoảng thời gian cô không thể chạm vào thiết bị. Khi đó, không ai nghe cô nói. Vì log đã trở thành bản án, còn camera chưa bao giờ xuất hiện trong hồ sơ mà cô được nhìn thấy.

“Nếu họ có camera khớp với log, vì sao bài của cô không dùng?” Tịch Nhiên hỏi. Tống Diệp đáp: “Vì tôi chưa từng nhận được clip. Chỉ có câu đó trong ghi chú nguồn. Lúc tôi yêu cầu xem, nguồn tin nói không cần, quyết định nội bộ sắp có rồi. Sau đó, mọi thứ xảy ra quá nhanh.” Cô ta đẩy toàn bộ tập hồ sơ sang phía Tịch Nhiên. “Tôi không biết người đó là ai. Tôi chỉ biết người đó ở trong Hằng Viễn, biết quy trình kỷ luật trước công bố, biết camera tầng mười bảy, và biết cách khiến truyền thông tin rằng log không cần đối chứng.”

Tịch Nhiên cuối cùng đưa tay giữ mép hồ sơ. Đầu ngón tay cô đặt lên tờ giấy, không giống nhận lấy một lời chuộc lỗi, mà giống chạm vào cán dao để nhìn dấu vân tay còn sót lại. “Cô từng nói trên một chương trình rằng phóng viên không giết ai, phóng viên chỉ đưa sự thật ra ánh sáng.” Tống Diệp cười khàn. “Tôi nhớ. Lúc đó tôi trẻ, ngu và tưởng ánh sáng nào cũng sạch.” “Không.” Tịch Nhiên đứng dậy. “Lúc đó cô cầm dao, chỉ là không chịu nhìn người chảy máu.”

Tống Diệp không phản bác. “Vậy bây giờ thì sao?” Tịch Nhiên cầm tập hồ sơ lên. “Bây giờ tôi không nhận lời xin lỗi. Tôi nhận chứng cứ. Cô muốn chuộc lỗi thì học cách đứng trong quy trình, ký tên vào những gì mình biết, chịu trách nhiệm với những gì mình từng viết. Đừng bắt tôi tin một người từng giết danh dự của tôi chỉ vì cô ta nói mình đau.” Tống Diệp nhìn cô, rất lâu sau mới gật đầu. “Được. Khi cô cần, tôi ký.”

Tịch Nhiên quay người đi về phía thang máy. Phía sau, giọng Tống Diệp vang lên, thấp hơn ban nãy: “Lâm Tịch Nhiên.” Cô dừng lại nhưng không quay đầu. Tống Diệp nói từng chữ một, như tự cắt vào cổ họng mình để ép sự thật chảy ra: “Nguồn tin năm đó không ở ngoài ngành. Nó ở trong Hằng Viễn. Và nếu cô muốn tìm điểm đầu tiên bị lấy khỏi hồ sơ, hãy bắt đầu từ camera tầng mười bảy của đêm mưa đó.”

Cửa thang máy mở ra trước mặt Tịch Nhiên. Trong lớp kim loại phản chiếu mờ lạnh, gương mặt cô vẫn bình tĩnh, nhưng bàn tay cầm hồ sơ đã siết đến trắng khớp. Ba năm trước, người ta dùng log để nói cô có mặt ở nơi cô chưa từng đến. Ba năm sau, cuối cùng cũng có người nhắc đến một đôi mắt khác từng nhìn thấy đêm đó. Câu hỏi là: đôi mắt ấy bị bịt lại từ khi nào, và bởi ai?