Chương 21: Tờ Giấy Năm Đó

Quân không biết câu hỏi của mình rơi xuống bàn ăn hay rơi thẳng vào ngực mẹ. Bà Mai nhìn phong bì vàng trong tay anh, đôi môi mấp máy nhưng không thành tiếng. Tiếng nước trong bếp vẫn chảy đều, va vào đáy thau nhôm nghe ào ào như một cơn mưa khác bị nhốt trong nhà. Cái túi quà nằm cạnh vòi nước im lìm sau một lần rung khẽ, nhưng từ lúc An Nhiên nhắn mấy chữ ‘túi quà có máy’, mọi im lặng trong căn bếp đều biến thành tai người khác.

‘Mẹ,’ Quân nói lại, giọng thấp hơn, ‘năm đó họ bắt mẹ ký cái gì?’ Anh muốn nghe một câu phủ nhận. Muốn mẹ giật phong bì khỏi tay anh rồi mắng anh nhiều chuyện, bảo đó chỉ là giấy bệnh viện, giấy mai táng, giấy gì cũng được miễn không phải thứ đã đè lên cái chết của cha anh suốt mười hai năm. Nhưng bà Mai chỉ đưa tay vịn mép bàn. Đốt ngón tay bà trắng bệch, móng tay cắt sát, ở khóe còn dính màu nghệ từ nồi cá kho chiều qua.

An Nhiên đứng dậy trước khi bà kịp trả lời. Cô đi đến bếp, vặn vòi nước lớn hơn, rồi mở chiếc radio cũ đặt trên kệ gia vị. Một giọng phát thanh viên lẫn trong tiếng rè vang lên, nói về triều cường và đường ngập ở khu Đông. An Nhiên quay lại bàn, mặt bình thản đến mức gần như vô cảm. ‘Anh Quân, anh đang nóng. Cô Mai cũng mệt. Có gì mai hẵng nói.’ Cô vừa nói vừa đặt điện thoại úp xuống cạnh chén cơm của anh, màn hình vẫn sáng một dòng ghi chú: Nói cho họ nghe thứ họ muốn nghe. Còn thật thì viết.

Quân nhìn cô, rồi nhìn mẹ. Cổ họng anh khô đến đau. Ngoài miệng, anh buộc mình bật ra một tiếng cười cứng ngắc: ‘Ừ, chắc con nóng thật. Có mấy tờ giấy cũ mà con làm như bắt được vàng. Vàng mà có thật chắc nhà mình đã không ăn trứng kho chia ba miếng.’ Câu cà khịa rơi xuống méo mó, không buồn cười, nhưng đủ để căn bếp có vẻ như đang quay lại một cuộc cãi vã gia đình bình thường. Bà Mai hiểu chậm hơn An Nhiên một nhịp. Khi thấy cô đẩy về phía bà một cây bút bi và cuốn lịch cũ, mắt bà đỏ lên rất nhanh.

Bà viết bằng tay run: Mẹ ký. Ba chữ nhỏ, xiêu vẹo, làm Quân thấy sống lưng lạnh đi. Anh đã đoán chuyện đó từ lúc thấy chữ ký trên bản photo biên bản, nhưng đoán và nhìn chính tay mẹ thừa nhận là hai việc khác nhau. Anh siết phong bì đến mép giấy cong lại. An Nhiên lập tức chạm nhẹ vào cổ tay anh, chỉ một cái, không dỗ dành, không ra lệnh. Quân thả lỏng từng ngón. Tờ giấy năm đó không được phép rách chỉ vì anh không chịu nổi sự thật.

‘Mẹ ký giấy hỗ trợ thôi,’ bà Mai nói lớn, giọng khàn đi vì cố giữ bình thường. ‘Người ta thương nhà mình khó khăn nên cho ít tiền lo đám. Con đừng nghĩ nhiều nữa.’ Cùng lúc, trên mặt sau tờ lịch, bà viết tiếp: Họ đưa mẹ ký ở nhà xác. Mẹ chưa đọc hết. Họ bảo ký mới nhận được xác ba con về. Quân đọc từng chữ, và mỗi chữ giống như một mũi kim cắm chậm. Nhà xác. Nhận xác. Ký trước khi được nhìn mặt chồng lần cuối. Trong đầu anh hiện ra một bà Mai trẻ hơn, tóc còn đen, tay dắt đứa con trai mười hai tuổi không hiểu vì sao người lớn cứ nói nhỏ quanh mình.

An Nhiên kéo phong bì về phía mình bằng hai đầu ngón tay, tránh chạm lên mặt chữ ký. Cô không mở bung ra như người tò mò. Cô dùng điện thoại chụp từng góc, từng dấu đỏ, từng vết gấp, rồi đặt lại đúng vị trí cũ. Bên trong phong bì có ba tờ giấy: một biên nhận hỗ trợ nhân đạo, một cam kết không khiếu nại, và một bản tường trình in sẵn về nguyên nhân tai nạn. Dòng chữ ‘người lao động tự ý rời vị trí, không tuân thủ quy trình an toàn’ nằm giữa trang thứ ba, thẳng thớm và lạnh như được viết ra từ một cái máy không biết người chết có con.

Quân nhìn dòng ấy lâu đến mức chữ bắt đầu nhòe. Cha anh, người từng bắt anh đội mũ bảo hiểm khi ngồi sau xe máy dù chỉ chạy ra đầu hẻm mua nước đá, bị biến thành kẻ coi thường an toàn bằng một câu in sẵn. Anh nghe chính mình nói lớn, cho cái túi quà trong bếp nghe: ‘Nếu giấy tờ đầy đủ như vậy thì còn đào lên làm gì. Con mệt rồi. Mai con còn phải lên app nộp tường trình trước chín giờ, không thì khỏi chạy.’ Điện thoại trong túi áo anh đúng lúc rung lên, như app cũng muốn góp mặt cho đủ đông. Thông báo nhắc hạn tường trình sáng mai sáng xanh trên màn hình, lạnh lùng chẳng kém dấu đỏ Minh Thịnh.

Bà Mai nhìn thông báo ấy, rồi viết vội: Họ biết chuyện app. Người tối nay nói đúng câu người năm đó từng nói. Quân ngẩng phắt lên. Bà lập tức cầm chén canh, nói lớn: ‘Mai con cứ lên công ty app giải thích cho đàng hoàng. Đừng ngang nữa. Nghèo thì càng phải biết nhịn.’ Câu ấy, nếu người ngoài nghe, sẽ thấy một bà mẹ đang dạy con sống yên. Nhưng bàn tay bà dưới mép bàn lại ấn mạnh cây bút xuống giấy đến rách một chấm nhỏ.

Quân muốn hỏi ‘người nào’, nhưng An Nhiên đã lắc đầu. Cô rút trong balô ra một túi nylon sạch, không đụng vào giấy mà chỉ ra hiệu. Phong bì cần được giữ nguyên, ít nhất đến khi họ có người biết cách xử lý chuỗi chứng cứ. Quân hiểu, nhưng hiểu không làm cơn giận bớt nghẹn. Anh đã từng trách mẹ im lặng. Trách bà bán nhà, giấu hồ sơ, né mọi câu hỏi về cha. Đến đêm nay anh mới thấy sự im lặng ấy không phải một bức tường đơn giản; nó giống căn nhà này, vá bằng nợ, bệnh, sợ hãi và những lời dọa được nói bằng giọng rất lịch sự.

Bà Mai tiếp tục viết, chậm hơn, mỗi chữ như kéo từ chỗ đau nhất ra: Họ đưa tiền mặt. Mẹ không nhớ đủ bao nhiêu vì họ trừ viện phí, trừ vận chuyển, trừ nợ công trình gì đó mẹ không hiểu. Mẹ chỉ cầm được một cọc nhỏ. Họ bảo nếu mẹ khiếu nại, ba con sẽ bị ghi vào hồ sơ là gây thiệt hại cho công ty, bảo hiểm không trả, con bị kéo vào vì từng vào công trường chơi hôm trước. Quân đọc đến đó thì bàn tay anh tê đi. Anh nhớ có một lần cha dẫn anh đến cổng công trường, chỉ đứng ngoài mua bánh mì, vậy mà mười hai năm trước, một kẻ nào đó đã đủ lạnh để biến ký ức ấy thành dây thòng lọng.

‘Mẹ không bán ba con,’ bà Mai bỗng nói. Giọng bà nhỏ, nhưng lần này không phải cho thiết bị nghe lén, cũng không hoàn toàn là lời diễn. ‘Mẹ chỉ… mẹ chỉ sợ mất luôn con.’ Quân ngẩng lên. Trong mắt mẹ anh có thứ gì đó vỡ ra sau nhiều năm được bọc bằng những câu ‘chuyện qua rồi’ và ‘lo sống đi’. Anh không biết phải ôm mẹ hay đập đầu mình vào tường vì đã từng nghĩ bà nhận tiền rồi quên. Anh chỉ nghe cổ họng mình nghẹn cứng, và lần đầu trong đêm, cơn giận không tìm được chỗ để đứng. Nó cúi đầu trước một nỗi sợ lớn hơn.

An Nhiên để cho hai mẹ con im vài giây, rồi gõ lên màn hình điện thoại một dòng mới: Cần đưa cô Mai ra khỏi nhà trong đêm. Nếu họ nghe được là mình bỏ cuộc, họ sẽ đợi. Nếu họ nghi cô nói thật, họ sẽ quay lại. Quân đọc, tim lại đập nhanh. Anh nhìn mẹ. Bà Mai yếu, ho nhiều, chân trái đau khi trời mưa, vậy mà bây giờ điều duy nhất anh nghĩ được là căn nhà này không còn là chỗ an toàn. Bất kỳ cái túi quà, ổ điện hay khe cửa nào cũng có thể biến thành một cái miệng của người khác.

Ngoài hẻm, có tiếng xe máy đi chậm qua rồi dừng lại một nhịp. Quân nín thở. Tiếng máy lại rồ lên, xa dần. Có thể chỉ là người giao đồ ăn muộn, có thể là hàng xóm về ca đêm, cũng có thể là một chiếc bóng trong thành phố săn người này. Anh đứng dậy, cố làm ra vẻ bực bội: ‘Con về đây. Mai con còn kiếm tiền. Mẹ giữ mấy giấy này làm gì thì giữ, đừng để ẩm mốc rồi lại bắt con đi photo.’ Anh nhặt túi nylon của An Nhiên, nhưng thay vì bỏ phong bì vào, cô giữ tay anh lại, chỉ vào góc tủ gỗ. Bản gốc phải ở chỗ cũ cho đến lúc họ dời người. Ảnh chụp trước mắt đủ để suy nghĩ bước tiếp theo.

Bà Mai lau nước mắt bằng mu bàn tay, động tác nhanh như sợ ai nhìn thấy. ‘Con đi đường cẩn thận.’ Bà nói lớn như mọi đêm. Rồi bà viết thêm một dòng, nhưng vừa viết được nửa chừng thì dừng lại. Cây bút run trong tay bà. Quân cúi xuống đọc: Người đứng gần tủ tối nay… Anh nhìn mẹ. Bà Mai nuốt khan, viết tiếp bằng nét chữ nghiêng hẳn sang một bên: là người đặt bút vào tay mẹ năm đó.

Căn bếp như bị rút hết không khí. Quân nhớ lại người đàn ông đứng khuất nửa mặt cạnh tủ gỗ, giọng nói mềm đến giả tạo, cái cách hắn không ăn nhưng nhìn từng phản ứng của mẹ anh. Mười hai năm trước, hắn đã ở nhà xác. Đêm nay, hắn quay lại nhà họ với một túi quà có máy nghe lén, như thể muốn kiểm tra một chữ ký cũ còn khóa được bao nhiêu miệng người. Trong bếp, cái túi quà lại rung lên. Lần này không phải một cú rung khẽ. Nó rung liên tiếp ba lần, dứt khoát, như có ai ở đầu dây bên kia vừa mất kiên nhẫn.

An Nhiên tắt radio. Sự im lặng trở lại quá nhanh. Quân nhìn mẹ, nhìn phong bì, rồi nhìn ra cánh cửa sau dẫn sang sân giặt nhà cô Sáu. Mưa ngoài mái tôn vẫn rơi lất phất, nhưng trong đầu anh đã hiện rõ những hẻm nhỏ không có camera, những ngã rẽ anh từng đi qua hàng trăm lần để giao cơm khuya. Chỉ khác là lần này, đơn hàng anh phải đưa đi không phải chiếc hộp. Là mẹ anh, cùng tờ giấy năm đó, ra khỏi căn nhà đang bị nghe lén trước khi người đặt bút vào tay bà kịp quay lại.