Chương 20: Quy Tắc Mới

Một tuần sau, trên bàn phòng dự án có năm tờ giấy và không có một dụng cụ nào để sửa bản mẫu.

Khang đã cố tình để bộ lục giác trong ngăn tủ suốt bảy ngày. Bản mẫu vẫn dựng sát tường, vệt cạ ở chốt phải không đậm thêm cũng không biến mất. Hai lần đi ngang qua, anh nghĩ ra cách chỉnh ray; cả hai lần chỉ ghi lại rồi đóng sổ.

Sáng nay, Hạ An đặt cuốn sổ có mép gấp xuống trước mặt anh, mở đúng trang cuối. Dòng gạch chân từ một tuần trước vẫn còn đó: quyết định nào khiến phần khác mất quyền dừng?

Cô không nhắc lại câu hỏi cuối buổi họp. Khang cũng không cần cô nhắc.

Anh đẩy tờ giấy của mình vào giữa bàn. Dòng đầu tiên chỉ có một câu: “Nếu một thay đổi chạm phần việc của người khác mà chưa được người phụ trách phần đó xác nhận, thay đổi dừng.”

Huy đọc xong, không biểu lộ gì. Vy nghiêng người nhìn kỹ hơn. Phúc đặt ghi chú của mình cạnh đó, còn Hạ An dùng đầu bút chạm vào chữ “dừng”.

“Vậy câu trả lời của anh là có?” cô hỏi.

Khang biết cô đang hỏi chuyện gì. “Có. Nếu cả bốn người đều phản đối một thay đổi của tôi vì nó chạm phần họ chịu trách nhiệm, tôi dừng.” Anh ngừng một nhịp. “Nhưng không phải bốn phiếu thắng một phiếu. Mình phải biết mỗi người đang bác vì tiêu chí nào.”

Hạ An khép bớt cuốn sổ. “Tôi cũng không muốn bỏ phiếu theo số đông. Nếu không, lần sau chỉ đổi từ một người quyết sang năm người cãi.”

Phúc kéo tờ của mình ra. Anh chia trang thành ba phần: chi phí, tiến độ, ngưỡng dừng. “Trước mỗi phiên bản phải có mức mục tiêu và mức trần. Vượt mức trần thì cấu hình đó chưa được khóa, trừ khi cả nhóm đổi mục tiêu trước.”

Khang nhìn chữ “chưa được khóa”. Phản xạ đầu tiên của anh là tìm ngoại lệ. Nếu mỗi ngưỡng đều có quyền dừng, tốc độ chắc chắn giảm.

Anh nói điều đó ra. “Nếu phải chờ xác nhận cho mọi thứ, mình sẽ chậm đi nhiều.”

“Có.” Phúc đáp. “Nhưng lần trước mình nhanh ở đoạn nào?”

Không ai cần nhắc lại mười hai phút ở hậu trường. Khang xoay nắp bút một vòng rồi dừng. Anh đã hứa sửa cách làm, không phải tìm một phiên bản của cách cũ có thêm chữ ký.

Vy mở sổ phác và đặt hẳn giữa bàn. Trên trang là một đường thời gian, phần cuối được khoanh lại. “Tôi cần mốc đóng thay đổi trước mỗi lần trình bày hoặc thử có người ngoài. Mốc đó phải đặt từ đầu.”

“Qua mốc thì không được đổi gì?” Huy hỏi.

“Nếu có lỗi an toàn hoặc sản phẩm không hoạt động thì vẫn phải xử lý.” Vy lắc đầu. “Nhưng đổi sau mốc thì không được mặc định phần hình, hướng dẫn hay kịch bản sẽ kịp theo. Tôi cần quyền nói phần của tôi chưa sẵn sàng.”

Khang nhìn chiếc máy tính đang đóng của cô. Quy tắc ấy chỉ buộc người tạo ra thay đổi nhìn thấy cái giá ngay lúc quyết định.

“Tôi đồng ý.” Anh nói, rồi nhìn sang những người còn lại thay vì chốt thay họ.

Phúc đánh một dấu bên cạnh dòng của Vy. Hạ An gật đầu. Huy nói: “Phần đó không đụng giới hạn kỹ thuật của tôi.”

Khang thấy rõ sự khác nhau. Huy không nói “tùy anh”; anh xác định phần nào thuộc trách nhiệm mình.

Tờ của Huy ngắn nhất. Trên đó có bốn ô: thử cái gì, điều kiện đạt, điều kiện dừng, kết quả. “Trước khi thử phải ghi mình đang kiểm cái gì. Đạt là bao nhiêu. Dừng ở đâu. Nếu thay chi tiết ảnh hưởng kết quả, lượt thử cũ không được tính cho cấu hình mới.”

Khang đọc hai lần. Một giải pháp có thể chạy tốt trước mắt anh nhưng vẫn chưa đạt tiêu chí đã thống nhất. Cảm giác “ổn rồi” của người dựng ra nó sẽ không còn đủ để đẩy cả nhóm đi tiếp.

“Nếu tôi nghĩ tiêu chí đặt sai?” anh hỏi.

“Đổi tiêu chí trước khi thử lại.” Huy đáp. “Nói lý do, để người liên quan xác nhận. Không đổi sau khi thấy kết quả chỉ vì muốn giữ phương án.”

Khang đặt tờ giấy xuống. “Được.”

Huy vẫn chưa thả lỏng vai. “Còn lỗi phải được ghi. Sửa xong không có nghĩa là nó chưa từng xảy ra. Chốt kẹt là một lỗi. Căn ray xong nó vẫn từng kẹt.”

Hạ An kéo cuốn sổ thay đổi về phía mình. “Sổ này trước giờ trả lời sửa gì, vì sao sửa, bản nào mới nhất. Giữ phần đó. Thêm phần bị ảnh hưởng, tiêu chí kiểm, kết quả và người quyết định cuối.”

Bốn chữ cuối làm Khang ngẩng lên.

Đây là phần anh viết đi viết lại nhiều nhất trong tuần. Chia quyền quá mơ hồ thì ai cũng có thể nói phần mình bị chạm; chia quá cứng thì sản phẩm thành năm mảnh riêng. Nhưng để trống, mọi thứ lại quay về người đang giữ bản vẽ — và thường là anh.

Hạ An mở một trang trắng. “Không chia theo chức danh cho đẹp. Chia theo quyết định người đó phải chịu trách nhiệm.”

Cô ghi phần của mình là cách thu dữ liệu người dùng và kết luận nào được phép rút ra từ dữ liệu đó. Vy nhận logic hướng dẫn, ký hiệu và trạng thái sẵn sàng của tài liệu thử hoặc trình bày. Phúc giữ mức giá mục tiêu, mức trần và các mốc tiến độ đã được nhóm chốt.

Đến Huy, căn phòng im hơn một chút.

Huy không cầm bút ngay. “Tôi không cần quyền bác mọi thứ chỉ vì khó làm.”

“Tôi biết.”

“Tôi cũng không muốn anh ném cho tôi một bản vẽ rồi bảo từ giờ kỹ thuật là việc của tôi. Yêu cầu đầu vào đổi thì anh vẫn phải chịu phần anh.”

Khang kéo tờ mình viết trong tuần ra. Ở giữa trang là một dòng anh đã sửa ba lần: kết cấu chế tạo và khả năng gia công — người quyết định cuối: Gia Huy.

Anh đặt nó trước mặt Huy. “Yêu cầu sản phẩm mình chốt chung. Tôi có thể đề xuất hình học, bố trí và phương án kết cấu. Nhưng khi phương án chạm khả năng chế tạo, sai số lắp, độ bền hoặc điều kiện an toàn đã thống nhất, anh quyết định có được đi tiếp hay không.”

Huy nhìn anh. “Nếu anh nghĩ tôi quá thận trọng?”

“Tôi yêu cầu một cách kiểm khác. Hoặc đưa dữ liệu để mình sửa tiêu chí.” Khang nghe rõ phần trong mình vẫn muốn thêm một câu: nhưng nếu tôi chắc chắn thì… Anh không thêm. “Tôi không tự làm rồi nhờ anh cứu sau.”

“Và anh không phủ quyết quyết định kỹ thuật của tôi chỉ vì anh phụ trách thiết kế?”

“Không.”

Câu trả lời ngắn hơn anh tưởng. Cảm giác đi cùng nó thì không nhẹ. Từ giờ sẽ có lúc Khang thấy một phương án rất rõ mà vẫn phải dừng vì Huy chưa xác nhận.

Nhưng cũng từ giờ, nếu một chi tiết chế tạo thất bại, Huy sẽ không phải đoán mình đang gánh hậu quả cho quyết định của ai.

Huy lấy bút. “Tôi nhận phần này. Trong phạm vi đã chốt.”

Không có cái bắt tay nào. Khang cũng không thấy cần.

Phần của anh được ghi sau cùng: tích hợp phương án và bố trí chức năng trong các giới hạn nhóm đã xác nhận. Hạ An thêm ngay bên dưới: không có quyền ghi đè ngưỡng dừng của phần khác. Khang đọc rồi để nguyên.

Họ mất gần một giờ xử lý những chỗ dễ biến quy tắc thành thủ tục. Thay đổi chạm hai phần thì cả hai người phụ trách phải xác nhận. Bất đồng về tiêu chí phải giải quyết tiêu chí trước. Lỗi lặp lại phải truy được phiên bản và cách xử lý. Kết quả thử không tự chuyển sang phiên bản đã thay đổi phần liên quan.

Có lúc Khang muốn gom ba dòng thành một để đỡ ghi. Phúc lại thêm quá nhiều ngưỡng. Hạ An cắt những câu không tạo ra hành động, còn Huy tự bỏ một điều khoản dừng quá rộng vì nó có thể biến “khó làm” thành lý do chặn ý tưởng.

Cuối cùng, tờ quy tắc chỉ còn vừa một trang.

Phúc đọc lại: “Thay đổi chạm phần khác phải được xác nhận. Thử nghiệm có tiêu chí trước khi làm. Lỗi được ghi. Mỗi phần có người quyết định cuối trong phạm vi rõ. Không ai phủ quyết toàn bộ.”

Vy chỉ vào dòng cuối của mình. “Và mốc đóng thay đổi có trước mỗi lần thử hoặc trình bày.”

Phúc ghi thêm.

Hạ An ngả lưng ra ghế. “Còn câu quan trọng nhất. Mình tiếp tục để làm gì?”

Khang nhìn bản mẫu bên tường. Một tuần trước, anh còn nghĩ đến chuyện sửa chốt rồi tìm một sân chơi khác để chứng minh thất bại vừa rồi chỉ là tai nạn. Ý nghĩ ấy chưa biến mất, nhưng không còn đủ sức thuyết phục anh.

“Không phải để thắng lại đội nào.” anh nói. “Cũng không phải để làm một phiên bản đẹp hơn cái vừa bị loại.”

Hạ An chờ.

“Mình quay lại câu hỏi ban đầu. Người ở phòng trọ nhỏ thật sự cần gì, rồi làm thứ đáp được các tiêu chí mình tự đặt ra. Sau đó có chương trình phù hợp thì mình nộp. Nhưng không lấy một cuộc thi khác làm lý do cho sản phẩm tồn tại.”

Phúc gật. “Vậy trước khi tính lại chi phí, phải biết thứ gì còn cần giữ.”

“Trước khi vẽ lại, phải hỏi lại người dùng.” Hạ An bổ sung.

Vy xoay bút chì giữa các ngón tay. “Và trước khi làm hướng dẫn, tôi muốn biết người ta thực sự cần tháo lắp thế nào.”

Huy nhìn bản mẫu một lúc rồi quay lại bàn. “Tôi chưa hứa ở đến cuối dự án.”

Không khí vừa dịu xuống lập tức chặt lại. Khang không tránh câu đó.

“Tôi đã nói tôi ở một tuần để xem quy tắc có thật hay không.” Huy tiếp. “Hôm nay nó có trên giấy. Tôi sẽ làm tiếp để xem nó có sống được lúc bắt đầu sửa sản phẩm hay không.”

“Được.” Khang đáp.

Đó chưa phải lòng tin trở lại. Nhưng khác một tuần trước, anh không muốn ép câu trả lời thành thứ dễ chịu hơn thực tế.

Hạ An lật cuốn sổ thay đổi sang trang mới. Cấu trúc cũ vẫn còn: ngày, phiên bản, nội dung thay đổi, lý do. Cô kẻ thêm bốn ô bên phải: phần bị ảnh hưởng, tiêu chí kiểm, kết quả, người quyết định.

“Ai ghi dòng đầu?” Vy hỏi.

Theo thói quen, mọi người nhìn Khang. Anh cầm bút. Cuốn sổ từng bắt đầu từ lần anh tự sửa bản vẽ khiến Huy cắt theo phiên bản cũ; giờ nó không còn chỉ trả lời ai đã sửa gì.

Khang chưa ghi một thay đổi sản phẩm nào. Tuần không sửa đã kết thúc, nhưng họ chưa có dữ liệu để quyết sửa gì. Dòng đầu tiên chỉ xác lập cách phần kết cấu sẽ được quyết định từ đây.

Anh viết tên hạng mục, rồi dừng ở ô cuối.

Trước đây, chỗ đó nếu tồn tại chắc chắn sẽ là tên anh.

Lần này anh viết: Nguyễn Gia Huy.