Chương 14: Chúng ta từng quyết định thế nào
Gần chín giờ tối, phòng họp tầng ba mới tắt màn hình.
Buổi làm việc kéo dài hơn dự kiến vì đúng một đoạn trong bản điều khoản chuyển tiếp. Tiêu chí sẵn sàng của khu tạm đã được thu hẹp khá nhiều, nhưng câu hỏi ai có quyền quyết định khi điều kiện thực tế thay đổi vẫn bị để trong ngoặc. Tân Phúc muốn một đầu mối đủ quyền điều chỉnh để không làm đứt tiến độ; Lam Viên phản đối việc bên đang chịu áp lực về lịch lại có thể tự thay đổi những điều kiện bảo vệ người phải di dời.
Minh không phản đối chuyện cần một đầu mối. Anh phản đối một cơ chế trong đó bất kỳ thay đổi nào cũng phải quay lại xin đồng thuận từ đầu. Với một dự án có hàng trăm hộ kinh doanh, quyền được tham gia và quyền phủ quyết không thể bị viết thành cùng một thứ.
Hà An cũng không chịu lùi.
“Thông báo sau khi đã quyết không phải là tham gia vào quyết định.”
Câu ấy đã khiến cuộc họp đứng lại vài giây trước khi Hồ Nhật Phong yêu cầu giữ nguyên hai phương án để các bên soạn lại. Không ai thắng. Điều khoản quan trọng nhất của buổi tối kết thúc bằng hai màu đánh dấu nằm cạnh nhau trên màn hình.
Khi mọi người rời phòng, Minh vẫn còn nghe câu đó.
Hoài Nam đi cùng anh tới sảnh, một tay giữ máy tính bảng. “Em gửi lại phần chi phí phát sinh trước mười giờ sáng mai.”
“Để mai. Cậu về ngủ đi.”
Hoài Nam quay sang như thể vừa nghe nhầm rồi bật cười. Thu Dung đã xuống bãi xe; Mai Linh trao đổi nhanh với Hà An ở phía bên kia sảnh rồi cũng rời đi. Chỉ còn tiếng điều hòa và bảng điện tử ở thang máy chậm rãi đổi số.
Minh định đi thẳng ra cửa. Nhưng Hà An vẫn đứng cạnh chiếc bàn thấp, bản điều khoản mở trên tay. Cô dùng bút khoanh đúng câu vừa tranh luận: “bên vận hành và đối tác phát triển có quyền điều chỉnh điều kiện chuyển tiếp trong trường hợp phát sinh nhu cầu vận hành”.
Anh dừng cách cô vài bước.
“Nếu em vẫn định giữ quyền đồng ý cho từng thay đổi, mai chúng ta sẽ lại ngồi thêm hai tiếng.”
Hà An không ngẩng lên ngay. “Em không đề nghị quyền đồng ý cho từng thay đổi.”
“Em vừa phản đối đầu mối quyết định.”
“Em phản đối đầu mối có thể tự đổi điều kiện rồi gọi việc gửi thông báo là tham vấn.”
Cô gập tài liệu lại. Khi mệt, giọng Hà An không cao hơn; nó chỉ chậm hơn. Minh nhớ điều đó trước khi kịp muốn nhớ.
“Có tiêu chí, có giới hạn, có trách nhiệm chi phí.” Anh nói. “Nếu mọi thay đổi vẫn phải quay lại hỏi tất cả những người chịu ảnh hưởng thì tiêu chí để làm gì?”
“Để giới hạn thứ người có quyền quyết định được phép làm.”
“Và ai quyết định khi hai bên hiểu tiêu chí khác nhau?”
“Không phải một bên tự chọn cách hiểu có lợi cho tiến độ của mình.”
Minh nhấc mắt khỏi tập giấy. “Cuối cùng vẫn phải có người chọn.”
“Đúng.” Hà An đáp. “Nhưng trước khi chọn, những người phải sống với lựa chọn đó phải được ở trong cuộc nói chuyện.”
Sảnh im đi một nhịp.
Suốt mấy tuần qua, cô đã nói cùng một nguyên tắc bằng nhiều cách: hỏi người chịu ảnh hưởng, tách dữ kiện khỏi giả định, đừng dùng một quyết định đã xong như điểm bắt đầu của tham vấn. Chỉ là lần này Minh không còn nghe nó như một nguyên tắc nghề nghiệp.
“Em đang nói Tân Phúc,” anh hỏi, “hay nói anh?”
Hà An nhìn anh. “Anh là người nhắc chuyện đó trước.”
“Anh chỉ hỏi.”
“Bảy năm trước anh không hỏi.”
Minh bật cười rất nhẹ, không vui. Câu đó anh đã nghe từ cô, nhưng tối nay nó không còn nằm yên trong chuyện cũ.
Bảng thang máy hiện tầng sáu rồi đứng lại. Minh đáng lẽ có thể kết thúc ở đó, quay về quyền hạn, thời hạn báo trước và biên bản xác nhận. Cách dễ nhất luôn là giữ mọi việc trong phạm vi mình biết cách giải quyết.
Nhưng từ phiên thương lượng trước, anh đã biết có lúc vấn đề không nằm ở việc anh có đủ lý lẽ hay không, mà ở chỗ anh đã khóa câu trả lời trước khi người khác kịp đặt câu hỏi.
“Lúc đó anh phải chọn.” Minh nói.
Hà An giữ mắt trên anh.
“Cơ hội ở thành phố khác không chờ vô hạn. Công ty cần câu trả lời. Anh không thể để mọi thứ chưa quyết chỉ vì chưa biết cách làm cho tất cả cùng ổn.”
“Em chưa từng yêu cầu anh không quyết.”
“Em nói nếu anh đi thì chúng ta dừng.”
“Sau khi anh đến gặp em với gần như toàn bộ phần quan trọng đã quyết xong.”
“Vì đó là công việc của anh. Cơ hội là của anh.”
Hà An im một nhịp rồi hỏi: “Còn tương lai của chúng ta là của ai?”
Câu hỏi không lớn, nhưng nó chạm đúng chỗ Minh vẫn luôn kể theo một cách rất rõ. Anh có một cơ hội nghề nghiệp phải lựa chọn; Hà An có quyền chấp nhận hoặc không chấp nhận hậu quả. Anh chịu trách nhiệm cho việc đi. Cô chịu trách nhiệm cho việc kết thúc.
Rõ ràng. Gọn. Đủ để không phải quay lại.
“Anh không nghĩ mình có quyền quyết định thay em.”
“Nhưng anh đã quyết phần làm thay đổi cả hai trước khi hỏi em muốn xây phần còn lại thế nào.”
Minh siết ngón cái vào mép bìa tài liệu. Anh có thể nhắc lại câu “nếu anh đi thì dừng”, chứng minh cô cũng đã đóng cánh cửa của mình.
Và anh biết mình sẽ đúng một phần.
“Còn em?” anh hỏi. “Em cũng không để lại nhiều chỗ để bàn.”
Hà An gật rất nhẹ. “Không.”
Câu thừa nhận đến quá nhanh khiến Minh không có thứ để đẩy tiếp.
“Em đã nói nếu anh đi thì dừng. Em nhớ.”
“Anh cũng nhớ.”
“Có lẽ đó là phần hai đứa nhớ giống nhau nhất.”
Minh dựa vào cạnh bàn thấp. “Vậy em muốn gì lúc đó?”
Hà An quay lại.
Anh nhận ra mình chưa từng hỏi câu này theo đúng nghĩa. Bảy năm trước anh hỏi cô có thể chấp nhận việc anh đi hay không, hỏi cô có tin hai người vượt qua được không, rồi hỏi cô có thật sự muốn kết thúc. Tất cả đều là câu hỏi đặt quanh quyết định của anh.
“Anh đang hỏi điều gì?” cô hỏi.
“Không phải em muốn anh làm gì.” Minh nói chậm hơn. “Anh hỏi em muốn gì cho hai đứa.”
Hà An hạ mắt xuống tập giấy.
“Em muốn anh đừng đến khi mọi thứ đã gần như xong.”
“Đó là điều em không muốn.”
Cô ngẩng lên.
“Anh hỏi điều em muốn.”
Một khoảng lặng dài hơn trôi qua.
“Em muốn được ở trong quyết định đó trước khi nó biến thành một thông báo.” Hà An nói. “Em muốn biết anh đang nghĩ gì khi anh còn thật sự có thể đổi cách làm, chứ không phải khi anh chỉ còn chờ em đồng ý với kết quả.”
Minh không sửa chữ “đổi cách làm” thành “đổi quyết định”. Sự khác nhau nhỏ nhưng đủ khiến anh để ý.
“Nhưng khi anh đến rồi,” anh hỏi, “em muốn anh ở lại.”
Cô không phủ nhận. “Đúng.”
“Không phải muốn cùng bàn tiếp.”
“Lúc đó em không nghĩ mình còn đang được bàn.”
“Nhưng em vẫn có thể nói.”
“Còn anh vẫn có thể hỏi.”
Câu trả lời cắt gọn phần phản biện đang hình thành trong đầu Minh.
Anh nhìn xuống hai màu đánh dấu trên bản điều khoản. Cả buổi tối họ tranh luận về một việc rất cụ thể: người có quyền quyết định phải tham vấn ở thời điểm nào để việc tham vấn còn có ý nghĩa. Cơ chế dự án vẫn cần một đầu mối cuối cùng. Điều đó không thay đổi.
Nhưng lần đầu tiên anh nhìn thấy khả năng rằng bảy năm trước, anh đã coi quyền quyết định cuối cùng như thể nó bao gồm luôn quyền xác định những phương án nào được đưa lên bàn.
“Anh đã nghĩ nếu em không chấp nhận việc anh đi thì đó là điều không thể dung hòa.” Minh nói.
Hà An không chen vào.
“Có thể anh đã quyết nó không thể dung hòa trước khi biết em có nhìn nó như vậy không.”
Bàn tay cô đang giữ tài liệu thả lỏng hơn một chút.
“Em cũng đã làm cho nó thành không thể dung hòa.” Cô nói.
Minh ngẩng lên.
Hà An cười rất nhạt. “Anh đừng nhìn em như thể em vừa nói điều gì rộng lượng. Em không nghĩ lúc đó em rộng lượng.”
“Anh không nghĩ vậy.”
“Em bị tổn thương. Và em muốn anh hiểu em quan trọng đến mức nào mà không cần em phải giải thích thêm.”
Có những câu bảy năm trước nếu nghe được, Minh hẳn sẽ lập tức phản bác rằng tình yêu không thể được đo bằng việc từ bỏ một cơ hội. Bây giờ anh vẫn tin điều đó. Nhưng nó không trả lời được vì sao Hà An lại bị đặt vào vị trí phải chờ anh chứng minh cô có quan trọng hay không sau khi anh đã sắp xếp phần lớn tương lai mà không có cô.
“Vậy trong phản ứng năm đó,” anh hỏi, “điều gì em vẫn nghĩ là đúng?”
Hà An dựa nhẹ tay lên mép bàn. “Em vẫn nghĩ em có quyền không bước vào một tương lai đã được người khác quyết định trước rồi mới hỏi em có theo không.”
“Còn điều gì em đã nghĩ khác?”
Cô không trả lời ngay.
Minh chờ.
Bảy năm trước, anh ghét những khoảng lặng kiểu này. Chúng làm anh có cảm giác thời gian đang trôi trong khi một quyết định cần được chốt. Tối nay, lần đầu tiên anh không lấp nó bằng lập luận.
Hà An khép hẳn tập giấy, đặt cây bút lên trên.
“Em không còn nghĩ câu ‘nếu anh đi thì chúng ta dừng’ là một câu trả lời công bằng cho tất cả những gì em chưa chịu nói.”
Minh không hỏi “những gì” là gì. Ít nhất chưa phải lúc này.
Anh nhận ra đó cũng là một lựa chọn.
Thang máy xuống tới sảnh. Cửa mở, bên trong trống. Hà An không bước vào ngay.
Minh vẫn đứng giữa một điều khoản chưa chốt của hiện tại và một quyết định đã được kể đi kể lại suốt bảy năm như thể nó chỉ có hai phương án.
“Vậy lúc đó có cách khác không?” anh hỏi.
Hà An nhìn anh rất lâu.
“Em đã từng nghĩ phải có cách khác. Nhưng lúc đó em chỉ muốn anh tự biết nên chọn gì.”