Chương 6 - Chương 6: Không Tiêu Không Có Nghĩa Không Sống

Sáng hôm sau, Vy tỉnh dậy trong một căn phòng yên đến khó chịu. Điện thoại đã sập nguồn từ tối qua, nằm úp trên bàn sau khi báo clip đổi váy lấy cơm đạt một triệu lượt xem. Không chuông báo, không thông báo, không bình luận rung liên tục. Sự im lặng đáng lẽ phải là một món quà, nhưng với Vy, nó giống khoảng trống trước khi một hóa đơn mới rơi xuống. Cô ngồi dậy, cổ họng khô, đầu nặng vì ngủ chập chờn. Dưới gối vẫn là mảnh tờ rơi vay nhanh cô bóc được ở cầu thang, mép giấy dính keo, lộ nửa mã QR cũ bị che khuất. Hôm qua cô đã đổi được một bữa cơm. Nhưng bữa cơm không làm biến mất chiếc ví bị mất, khoản VayVui 3.872.000 đồng, tiền phòng hai tháng, hay câu hỏi vì sao những tờ rơi vay tiền lại phủ lên cầu thang khu trọ.

Vy cắm sạc vào ổ điện cạnh giường. Không lên. Cô nhìn dây sạc vài giây mới nhớ ổ cắm đó đã lỏng từ tuần trước, còn sạc dự phòng thì nằm trong chiếc ví đã biến mất. Cô bật cười khan. “Ngày thứ hai, thử thách đầu tiên: muốn không tiêu tiền thì trước hết phải có pin để bị chửi.” Câu đùa rơi xuống phòng, không ai cười cùng. Vy thay áo thun cũ, bỏ mảnh tờ rơi vào túi rồi xuống quán Cơm Bà Sáu. Trên chiếu nghỉ, vệt giấy bị bóc tối qua hiện rõ hơn dưới ánh sáng ban ngày. Lớp quảng cáo vàng chói nằm đè lên một lớp cũ xanh nhạt. Cô không bóc thêm. Một ngày bị mạng xã hội nhai như kẹo cao su đã dạy cô rằng bằng chứng không nên được xử lý bằng tay run và bụng đói.

Quán Cơm Bà Sáu mới mở nửa cửa. Nồi cơm chưa bốc hơi, chỉ có mùi hành phi còn sót lại và tiếng chổi tre quét nền. Bà Sáu đang kê ghế, thấy Vy đứng ngoài với cái điện thoại đen thui thì hừ một tiếng. “Máy chết hay người chết?” Vy giơ điện thoại lên. “Máy ạ. Người còn, nhưng hơi bị hệ điều hành cũ.” Bà Sáu chỉ vào ổ điện cạnh tủ nước. “Cắm đi.” Vy không bước ngay. “Con sẽ lau bàn hoặc rửa chén để đổi tiền điện với chỗ ngồi. Con không muốn lại thành nhận miễn phí.” Bà Sáu nhìn cô như nhìn một đứa trẻ vừa xin phép được thở. “Một cái điện thoại sạc mấy đồng bạc mà cũng tính?” Vy đáp nhỏ hơn: “Tính không phải vì mấy đồng bạc. Tính vì con cần biết mình đang sống bằng gì.”

Bà Sáu nhìn cô lâu hơn một chút rồi ném cho cô cái khăn. “Vậy lau bàn đi. Nếu ai hỏi, nói bà Sáu keo kiệt bắt con bé lau bàn đổi điện.” Vy bật cười, cắm sạc rồi bắt đầu lau. Mặt bàn inox lạnh, dính chút nước mắm khô ở mép. Cứ mỗi lần khăn đi qua, cô lại thấy kỳ lạ: một việc nhỏ như vậy làm cô bớt xấu hổ hơn cả những bài đăng dài từng viết về nỗ lực. Có lẽ vì cái bàn sau khi lau thật sự sạch hơn. Còn nhiều caption cũ của cô chỉ làm nỗi sợ được đánh bóng.

Điện thoại lên nguồn ở mức một phần trăm, rồi lập tức ngập thông báo. Clip đổi váy đã vượt hai triệu lượt xem. Vài page lấy lại video, thêm nhạc buồn, chữ đỏ và mũi tên như thể mỗi hạt cơm đều là vật chứng. Bình luận chia làm nhiều nhánh. Có người viết: “Tưởng ghét, mà thấy đoạn bà chủ đẩy đĩa cơm ra tự nhiên nghẹn.” Có người mỉa: “Váy đó mua bằng tiền nợ, đổi cơm cũng là tiêu tiền của tương lai.” Một tài khoản hỏi: “Nếu ai cho bạn sạc điện thoại thì có tính là phá luật không?” Người khác chụp lại câu hỏi ấy, thêm: “Luật mơ hồ để tiện diễn.” Vy đứng cạnh tủ nước, ngón tay lạnh đi. Cô biết mình sẽ bị soi. Cô chỉ không ngờ người ta soi tới cả ổ điện.

Bà Sáu đặt trước mặt cô một ly nước lọc. Vy nhìn ly nước, rồi nhìn bà. Bà Sáu thở dài. “Nước lọc trong quán, không phải vàng. Uống đi rồi ghi vào sổ nợ của vũ trụ cũng được.” Vy ôm ly bằng hai tay. “Con sẽ ghi là được uống nước khi đang làm việc đổi công.” “Ghi sao cho con sống nổi ấy,” bà nói. “Đừng ghi tới mức chết khát mà vẫn đúng luật.” Câu đó làm Vy im. Không tiêu không có nghĩa không sống. Cô từng nghĩ thử thách càng cực đoan càng chứng minh mình thật lòng: không nhận nước, không xin ổ điện, không nhờ ai một chút nào. Nhưng nếu cô ngất vì đói khát, mạng xã hội có thể có thêm một clip nhiều lượt xem, còn cô vẫn chẳng giải quyết được ví mất, nợ cũ hay cuộc gọi của mẹ đang treo như cái kim trong đầu.

Vy mở ứng dụng ghi chú và đặt tiêu đề: “Luật thử thách ba mươi ngày không tiêu tiền – bản 1.0.” Gõ xong chữ bản 1.0, cô tự thấy buồn cười. Đời mình còn lỗi hơn app beta mà cũng bày đặt đánh phiên bản. Nhưng ít nhất app beta còn biết cập nhật sau khi bị người dùng chửi. Cô viết chậm từng dòng: không dùng tiền mặt, chuyển khoản, thẻ tín dụng hoặc vay mới để mua nhu cầu cá nhân trong ba mươi ngày; được dùng tài nguyên đã trả trước hoặc có sẵn như phòng trọ hiện tại, gói điện thoại còn hạn, đồ ăn trong phòng, quần áo và đồ dùng cá nhân; được đổi đồ, đổi sức lao động hoặc kỹ năng lấy nhu cầu thiết yếu, nhưng phải công khai bản chất trao đổi; không nhận tiền cho không, không nhận tài trợ trá hình, không quảng cáo sản phẩm tài chính, vay tiêu dùng hoặc thứ bản thân không hiểu rõ rủi ro.

Đến dòng tiếp theo, cô dừng lâu hơn. Bên kia quầy, Bà Sáu bắt đầu vo gạo, tiếng nước chảy rào rào. Vy nhìn móng tay còn dính bụi từ tờ rơi tối qua rồi gõ: hỗ trợ nhỏ vì an toàn cơ bản như nước uống khi đang làm việc, ổ điện để liên lạc, thông tin tìm đồ mất hoặc giúp đỡ khẩn cấp không bị xem là phá luật, nhưng phải ghi lại và trả bằng công hoặc giá trị tương đương khi có thể. Dòng này chắc chắn sẽ bị chửi. Nhưng nếu không có nó, thử thách sẽ biến thành cuộc thi xem ai chịu khổ đẹp mắt hơn. Cô viết tiếp: các khoản nợ cũ, tiền phòng cũ và nghĩa vụ pháp lý không biến mất; phải xử lý bằng tiền kiếm được hợp pháp hoặc thương lượng minh bạch, không trốn, không quỵt. Và cuối cùng: không quay mặt, tên, số điện thoại hay hoàn cảnh riêng của người khác khi chưa được đồng ý; không biến người nghèo hơn mình thành đạo cụ chứng minh mình đã tỉnh ngộ.

Bà Sáu bê rổ rau ra bàn. “Viết di chúc hả mà mặt căng vậy?” “Viết luật ạ.” “Luật của ai?” “Của con. Và của những người đang xem con.” Bà Sáu nhặt rau, không ngẩng đầu. “Người xem con đông vậy, mỗi người muốn một cái luật, con có mấy cái mạng mà chiều? Luật để con khỏi tự lừa mình, không phải để thiên hạ hết miệng. Thiên hạ còn miệng là còn nói.” Vy ngẩn ra, rồi xóa câu mở đầu vừa viết: “Mình sẽ cố làm mọi người hài lòng về luật chơi.” Cô thay bằng: “Mình không thể làm mọi người đồng ý, nhưng mình có thể để mọi người kiểm tra mình bằng những quy tắc rõ ràng.”

Cô quay một đoạn video ngắn. Khung hình chỉ có bàn inox đã lau, ly nước lọc, ổ điện và cuốn sổ nhỏ Bà Sáu đưa để cô ghi công. Vy nói chậm, không trang điểm, mắt vẫn hơi sưng: “Hôm qua mình đổi một chiếc váy lấy bữa cơm. Hôm nay mình nhận ra nếu thử thách này chỉ để chứng minh mình chịu khổ giỏi, nó sẽ vô nghĩa. Không tiêu tiền không có nghĩa là không được sống, không được uống nước, không được sạc điện thoại để tìm ví hay liên lạc với chủ nhà. Vì vậy mình viết luật công khai. Mình sẽ không nhận tiền cho không. Mình sẽ đổi đồ, đổi công, đổi kỹ năng. Mình sẽ ghi lại hỗ trợ nhỏ và trả bằng giá trị tương đương khi có thể. Nếu mình sai, mọi người có thể chỉ ra. Nhưng mình sẽ không biến việc tự hủy hoại bản thân thành nội dung.” Đăng xong, cô không nhìn màn hình ngay mà phụ Bà Sáu nhặt rau thêm mười phút để trả cho ly nước mà bà vẫn bảo không cần.

Khi mở lại điện thoại, bài đăng đã được chia sẻ với tốc độ đáng sợ. Có người khen luật rõ, nhất là phần không quay người khác. Có người bắt lỗi từng chữ: “Dùng gói điện thoại trả trước là gian.” “Đổi công lấy cơm thì khác gì đi làm thuê.” “Không nhận tiền cho không nhưng nhận nước lọc, cười chết.” Giữa những câu đó, một bình luận rất ngắn làm Vy dừng lại: “Tôi từng nhịn ăn để trả nợ. Đọc dòng không tự hủy thấy muốn khóc.” Cô đọc lâu hơn những câu chửi. Không phải vì nó cứu cô, mà vì nó nhắc cô rằng người cần nghe có thể không phải người ồn ào nhất. Đúng lúc ấy, tin nhắn của mẹ hiện lên: “Con đang làm gì trên mạng vậy Vy?” Không dấu chấm than, không mắng, càng khiến cô khó thở. Vy muốn trả lời con ổn, mọi thứ chỉ là hiểu lầm, nhưng cuốn sổ bên cạnh đang mở ở dòng: “Sạc điện thoại: lau 8 bàn. Nước lọc: nhặt rau 10 phút.” Nếu một ly nước còn phải ghi thật, cô còn định nói dối mẹ đến bao giờ? Cô gõ: “Con đang gặp rắc rối. Con chưa biết giải thích sao cho mẹ đỡ lo, nhưng con không muốn nói dối là con ổn nữa. Tối nay con gọi mẹ được không?” rồi gửi đi trước khi kịp sợ.

Tin nhắn chưa được trả lời. Thay vào đó, điện thoại rung vì một thông báo mới từ page bóc phốt đã bám theo cô từ hôm qua. Bài đăng vừa lên, tiêu đề in hoa chiếm nửa màn hình: “LUẬT MỚI HAY KỊCH BẢN MỚI? MAI HẠ VY ĐANG TẨY TRẮNG BẰNG NGHÈO KHỔ.” Bên dưới là ảnh chụp cô đang lau bàn trong quán Bà Sáu, góc chụp từ bên kia đường, caption đỏ khoanh vào ổ điện cạnh tủ nước: “Nguồn tin cho biết clip đổi váy lấy cơm là diễn. Váy đã được trả lại sau khi quay xong.” Vy đứng chết lặng. Trong quán, chiếc váy xanh rêu vẫn nằm trong túi giấy sau quầy, chưa hề rời đi. Nhưng trên mạng, sự thật không kịp mặc áo trước khi lời tố cáo chạy ra đường. Bà Sáu ngẩng lên khi thấy mặt cô tái đi. Vy đưa điện thoại cho bà xem, cổ họng khô hơn cả lúc mới ngủ dậy. Ngày thứ hai vừa bắt đầu, và đã có người quyết định viết hộ cô một kịch bản khác.