Chương 17: Ông Nội Áy Náy

Câu nói của Lục Văn Hòa rơi xuống căn phòng nhỏ như một chiếc nồi vừa tuột khỏi tay. Thành đứng im, một tay cầm điện thoại, một tay đặt trên mép phong bì nâu đã gấp đôi. Bên dưới phòng trọ, tiếng bà chủ gọi người phụ bếp chuẩn bị rau vang lên quen thuộc. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, anh có cảm giác mình đang đứng giữa hai thời điểm: buổi chiều năm năm trước ở bệnh viện và căn phòng trọ hiện tại với tờ giấy bị cha giấu quá lâu.

Anh không hỏi ngay. Nếu là trước đây, có lẽ anh đã bật ra một câu trách móc, hoặc tắt máy để khỏi nghe thêm điều làm mình đau. Nhưng buổi sáng ở trường, buổi trưa trong văn phòng An Nhiên và dòng chữ “phụ lục kèm theo” đã khiến anh hiểu một chuyện: cảm xúc không thể thay chứng cứ. Thành hít vào thật chậm rồi kéo chiếc ghế nhựa sát cửa sổ, ngồi xuống. “Ba nói rõ cho con nghe,” anh nói. Giọng anh khàn nhưng không gắt. “Năm đó ba đã ký gì? Ký ở đâu? Ai đưa giấy cho ba?”

Đầu dây bên kia chỉ còn tiếng thở nặng. Lục Văn Hòa đã lớn tuổi, bệnh cũ khiến mỗi lần nói dài đều như phải đi qua một đoạn dốc. Thành nghe cha ho hai tiếng, nghe tiếng cốc nước đặt xuống bàn, rồi nghe ông nói nhỏ: “Ba không nhớ hết từng chữ. Lúc đó ba đang nằm viện. Nhưng ba nhớ ông Tô có đến. Ông ấy đứng ở cuối giường, nói nếu hai nhà cứ giằng co thì người khổ nhất là Bảo An.”

Thành nhắm mắt. Hình ảnh ấy anh có thể tưởng tượng ra quá rõ. Tô Khải Chính không cần đập bàn mới khiến người khác thấy mình thấp hơn. Ông ta chỉ cần đứng trong phòng bệnh, nói những câu nghe như vì đứa trẻ, rồi để hóa đơn viện phí nằm lặng lẽ trên bàn. “Ông ấy trả tiền viện phí trước hay sau khi ba ký?” Thành hỏi.

Lục Văn Hòa im lặng rất lâu. Rồi ông đáp: “Trước.” Một chữ ấy làm bàn tay Thành siết chặt điện thoại. Ông nói tiếp, giọng thấp hẳn: “Họ nói là giúp tạm, không tính toán. Ba biết nhận tiền của nhà họ Tô là không ổn. Nhưng lúc đó con chạy ngoài hành lang, mặt xanh như người mất hồn. Bác sĩ bảo phải đóng thêm. Ba nhìn con, nhìn cái ví chỉ còn mấy tờ lẻ, ba… ba hèn quá Thành à.”

“Ba đừng nói vậy.” Câu ấy bật ra theo thói quen làm con. Nhưng ngay sau đó, Thành thấy trong lòng mình có một vùng vừa đau vừa tức. Năm năm đứng ngoài đời con không thể bỏ qua bằng một tiếng thở dài. Anh mở phong bì bằng tay còn lại. Bên trong có hai tờ giấy photo đã ố vàng, một tờ biên lai viện phí bản sao và một mảnh giấy ghi chú bằng chữ của cha: “Nếu sau này cần, đưa cho Thành. Đừng để nó trách mình trước khi biết hết.”

Thành đặt điện thoại xuống bàn, bật loa ngoài rồi trải hai tờ giấy ra. Tờ đầu có tiêu đề “Phương án ổn định sinh hoạt, học tập và chăm sóc y tế thường ngày của trẻ”. Dưới tiêu đề là những dòng chữ nhỏ đều tăm tắp, nhiều câu quen đến lạnh người: mẹ và ông ngoại là đầu mối liên hệ chính với trường; cha được thông báo các vấn đề lớn thông qua mẹ; các quyết định y tế không khẩn cấp ưu tiên theo nơi cư trú thường xuyên của trẻ; gia đình bên nội xác nhận chưa đủ điều kiện hỗ trợ chăm sóc hằng ngày. Ở cuối trang, ngoài chữ ký của Thành mà anh nhớ lờ mờ, còn có một chữ ký khác: Lục Văn Hòa, người làm chứng bên nội.

Máu trong người Thành như dồn hết lên thái dương. Anh nhìn chữ ký của cha, nhìn lại dòng “gia đình bên nội xác nhận”, rồi bất giác nhớ những lần trường chỉ gọi cho Tô Uyển, những lần phòng y tế không hề có số anh, những buổi họp phụ huynh mà anh nghe tin qua miệng con. Hóa ra anh không chỉ bị gạt ra bằng một thỏa thuận giữa hai vợ chồng. Cả cái tên của cha anh cũng đã bị đặt vào đó như một dấu xác nhận rằng bên nội tự biết mình không đủ tư cách.

“Ba ký vì nghĩ nó chỉ là giấy để con đỡ bị kiện tụng,” Lục Văn Hòa nói, như đoán được Thành đang đọc đến đâu. “Họ nói nếu ba xác nhận nhà mình lúc đó chưa tiện chăm cháu hằng ngày, bên kia sẽ không làm khó chuyện thăm nom. Họ nói con vẫn là cha, vẫn gặp con cuối tuần, chỉ là trường lớp bệnh viện để mẹ nó lo cho ổn định. Ba lúc đó nghĩ… nghĩ nhà mình nghèo thật, ba bệnh thật, con thì làm quần quật. Ba sợ nếu con cố tranh, họ sẽ lấy hết cả cuối tuần của con.”

Thành cúi đầu, cổ họng nghẹn cứng. Cái đáng sợ nhất không phải một lời nói dối trắng trợn, mà là những câu nghe có lý trong thời điểm con người yếu nhất. Anh thấy cha mình năm đó, già đi vì bệnh và vì mặc cảm nghèo. Anh cũng thấy chính mình năm đó, vội vã ký để phòng bệnh được yên, để Bảo An không phải nghe người lớn tranh cãi. Từng lựa chọn nhỏ, từng lần nhịn một chút, cộng lại thành một bức tường cao đến mức năm năm sau anh mới nhìn thấy đỉnh.

“Sao ba giấu con?” Thành hỏi. Anh cố giữ giọng thấp, nhưng chữ cuối vẫn vỡ ra. “Nếu ba đưa con xem sớm hơn, ít nhất con biết mình bị đẩy ra bằng cái gì.”

Lục Văn Hòa không biện minh ngay. Sự im lặng của ông lần này không phải vì sức yếu, mà vì xấu hổ. “Ba sợ con hận ba,” ông nói. “Sau khi khỏe lại, ba đọc kỹ hơn mới thấy mấy dòng đó nặng quá. Ba muốn hỏi con, nhưng mỗi lần thấy con cuối tuần dẫn Bảo An về, thằng bé ăn cơm con nấu ngon lành, con cười như không có chuyện gì, ba lại nghĩ thôi, đừng khơi nữa. Ba tự nhủ miễn cháu còn được gặp ba nó. Ba tự nhủ lớn lên mọi chuyện sẽ dễ hơn. Nhưng càng để lâu, ba càng biết mình sai.”

Thành nhìn tấm ảnh gia đình cũ nằm trong hộp sắt. Trong ảnh, cha anh còn đen tóc hơn, tay đặt lên vai anh, phía sau là căn nhà cấp bốn mùa mưa dột ba chỗ. Người đàn ông ấy đã từng che cho anh khỏi rất nhiều thứ, rồi đến lúc yếu nhất lại ký một tờ giấy vì tưởng như thế là che tiếp. Thành không thể nói mình không giận. Anh giận đến mức lồng ngực đau âm ỉ. Nhưng cơn giận ấy không tìm được chỗ ném, vì trước mặt anh không phải kẻ thù, mà là cha mình đang già đi trong áy náy.

“Ba,” anh nói sau một lúc rất lâu, “con giận. Nhưng con cần ba nói hết, không giấu nữa.” Anh kéo sổ bìa đen lại gần, mở sang trang mới. Đầu trang, anh ghi: Chương trình ổn định sinh hoạt – phụ lục? Chữ ký ba. Tô Khải Chính trả viện phí trước. Cần xác minh bản gốc. “Từ giờ, những gì ba nhớ được, con sẽ ghi lại. Không phải để trách ba. Để An Nhiên xem mình còn đường nào đi đúng luật.”

Nghe đến tên An Nhiên, Lục Văn Hòa thở ra như vừa được ai đỡ một phần tảng đá trên ngực. Ông kể thêm từng đoạn rời rạc: ngày ký giấy có một người phụ nữ đi cùng Tô Khải Chính, có lẽ là trợ lý hoặc người bên pháp lý; Tô Uyển không vào phòng bệnh, chỉ đứng ngoài hành lang khóc; Thành lúc đó ký ở phòng làm việc của bệnh viện sau khi chạy lên chạy xuống đóng giấy ra viện; bản Thành cầm về thiếu một tập kẹp mỏng màu xanh; sau đó có người của nhà họ Tô quay lại đưa cho ông một bản photo, dặn “giữ để hai bên khỏi hiểu lầm”. Lục Văn Hòa không biết vì sao họ đưa cho ông, cũng không biết bản ấy có đủ hay không. Ông chỉ biết mình đã nhét vào hộp sắt và để nỗi sợ phủ bụi lên nó.

Mỗi chi tiết Thành ghi xuống đều làm trang giấy nặng thêm. Nhưng kỳ lạ là anh không còn cảm giác mình đang rơi tự do như buổi trưa. Sự thật xấu đến đâu, ít nhất nó có hình, có chữ, có người, có thời điểm. Nó không còn là một khối mờ khiến anh chỉ biết tự trách mình vô dụng. Anh chụp từng trang giấy, chụp cả phong bì, cả nét chữ của cha trên mép giấy, rồi gửi cho An Nhiên với một dòng ngắn: Tôi tìm thấy bản photo có chữ ký của ba tôi. Xin cô xem giúp. Tin nhắn vừa gửi đi, anh lập tức thêm: Tôi chưa làm gì khác.

An Nhiên trả lời sau vài phút: Đừng đưa bản gốc cho ai. Cất riêng. Mai mang tới văn phòng. Tối nay hỏi bác Hòa những gì bác nhớ, ghi theo thời gian, không thêm suy đoán. Câu cuối khiến Thành thở ra. Ít nhất lần này anh không tự lao vào cổng nhà họ Tô để hỏi cho ra lẽ. Anh gấp giấy lại, cho vào một túi nhựa sạch, đặt ở ngăn tủ cao nhất. Khi quay lại điện thoại, anh nghe cha hỏi rất khẽ: “Bảo An… nó có trách ông nội không?”

Thành nhìn xuống bàn tay mình. Trên mu bàn tay còn một vết bỏng nhỏ từ ca bếp tuần trước, đã đóng vảy. “Con chưa nói chuyện này với Bảo An,” anh đáp. “Và sẽ không nói để con phải ghét ai. Người lớn sai thì người lớn sửa. Bảo An chỉ cần được làm trẻ con.”

Đầu dây bên kia vang lên tiếng nấc bị nén rất khẽ. Lục Văn Hòa nói ông xin lỗi, lặp lại hai lần, rồi lại ho đến mức Thành phải bảo ông uống nước và nghỉ. Trước khi cúp máy, ông bất chợt nhớ thêm một chuyện. “Thành, trong tập kẹp xanh đó hình như có một tờ ghi lịch liên hệ của trường. Ba chỉ nhìn thoáng qua, thấy có tên một người bên trường ký nhận. Không phải cô giáo bây giờ đâu. Tên… tên gì đó Mai hay Mẫn gì đó, ba không chắc.”

Thành dừng bút. Phạm Mai sáng nay nói hồ sơ cũ do nhà ngoại nộp, còn cô chỉ kiểm tra theo dữ liệu lưu lại. Nếu tập kẹp xanh từng có chữ ký người của trường, nghĩa là phụ lục này không chỉ nằm giữa hai gia đình. Nó đã đi vào hệ thống từ rất sớm, bằng một đường mà Thành chưa từng được bước vào. Anh ghi thêm dòng cuối cùng, khoanh tròn thật đậm: tìm người ký nhận hồ sơ năm đó. Ngoài cửa sổ, trời Nam Thành bắt đầu mưa. Thành ngồi yên bên chiếc bàn nhỏ, lần đầu tiên hiểu rằng muốn đưa con về nhà, anh phải đi ngược lại cả một con đường giấy tờ đã được người khác lát sẵn từ năm năm trước.