Chương 12: Người Đứng Sau Máy In

Chương 12: Người Đứng Sau Máy In

Mã phân phối PD-A17 nằm trên màn hình lớn như một vệt mực không cách nào lau sạch.

Tôi nhìn nó thêm vài giây, không phải để tận hưởng khoảnh khắc Phó Duy mất sắc mặt, mà để tự nhắc mình rằng đây chưa phải kết luận cuối cùng. Đời trước, họ từng dùng một chuỗi email và vài đoạn camera để biến tôi thành tội phạm. Đời này, tôi không được phép dùng một dòng watermark để biến người khác thành vật tế thay mình. Sự thật nếu muốn đứng vững, phải có đủ chân.

Phó Duy là người hiểu điều đó nhanh hơn vẻ mặt của anh ta thể hiện. Sau vài nhịp im lặng, anh ta buông tay khỏi mép bàn, giọng dịu lại như thể vừa bị tổn thương rất sâu. “Tĩnh An, bản anh nhận có mã PD-A17, anh thừa nhận. Nhưng máy của anh không phải két sắt. Tối qua anh họp ở tầng bốn mươi hai, sau đó về phòng pháp chế trao đổi hợp đồng. Nếu ai đó dùng máy anh, hoặc lấy file từ máy anh trong lúc anh không ở đó, anh cũng là nạn nhân.”

Hạ Nhiên lập tức nhìn anh ta. Lớp nước trong mắt cô ta trở lại rất đúng lúc, nhưng lần này nó không còn chảy về phía tôi. “Phó Duy, anh nói vậy nghĩa là… có người cố tình kéo anh vào sao?”

Tôi không đáp. Câu hỏi ấy không phải để tìm sự thật. Nó là một chiếc cầu nhỏ cô ta ném ra, xem có thể bước khỏi con thuyền đang nghiêng của Phó Duy hay không.

Cao Tuấn Kha gõ nhẹ ngón tay lên bàn. “Chúng ta không thể mở rộng điều tra vô hạn chỉ vì một mã phân phối. Việc cần làm bây giờ là niêm phong thiết bị của Phó Duy, tạm thời giữ nguyên kết luận rủi ro đối với Trưởng phòng Lâm, sau đó để an ninh làm việc sau.”

“Tạm thời giữ nguyên kết luận rủi ro đối với tôi,” tôi nhắc lại rất khẽ, “nhưng lại chưa cần kiểm tra con đường bản PD-A17 rời khỏi thiết bị của anh Phó. Phó tổng Cao, đó không phải thận trọng. Đó là chọn nơi dừng lại.”

Sắc mặt ông ta lạnh đi. “Cô đang chất vấn động cơ của hội đồng?”

“Tôi đang chất vấn phạm vi điều tra.” Tôi nhìn sang Kiều San. “Bản PD-A17 được tải xuống lúc 21:08. Email gửi ra ngoài lúc 0 giờ 17. Trong khoảng thời gian đó, nếu file đi khỏi máy anh Phó, sẽ có ba đường: truyền ra ngoài bằng mạng, sao chép nội bộ, hoặc in ra bản giấy. DLP đã giữ attachment gửi ra ngoài. Endpoint của tôi đã bị niêm phong. Thiết bị của anh Phó có thể niêm phong ngay. Còn một hệ thống không nằm trên máy cá nhân nào.”

Kiều San hiểu nhanh hơn những người khác. Cô ấy ngẩng đầu. “Print management.”

Tôi gật nhẹ. “Máy in nội bộ.”

Không khí trong phòng họp khẽ đổi. Những người quen nhìn tài liệu mật như những file nằm trong thư mục thường quên mất một điều: thứ dễ mang ra khỏi công ty nhất đôi khi không phải USB hay email, mà là vài tờ giấy đặt trong bìa hồ sơ. Đời trước, khi tôi bị đuổi khỏi Vân Lưu, có người từng nói trước mặt truyền thông rằng tôi đã in mô hình định giá để bán cho Thịnh Đạt. Lúc đó tôi chỉ biết khóc, vì trong tay không còn quyền truy cập để chứng minh mình chưa từng in. Đời này, tôi đã nhìn máy in như nhìn một cửa thoát hiểm mà kẻ phản bội nhất định sẽ dùng.

Minh Trì đặt tay lên tập tài liệu trước mặt, giọng vẫn đều. “Vân Lưu có ghi log lệnh in đối với tài liệu mật không?”

Trưởng an ninh hệ thống hơi chần chừ. “Có. Nhưng log máy in chỉ phục vụ kiểm soát chi phí và truy xuất nội bộ, không phải chứng cứ pháp lý hoàn chỉnh.”

“Không ai yêu cầu nó là chứng cứ cuối cùng.” Minh Trì nói. “Chúng tôi yêu cầu nó cho biết có nên tiếp tục điều tra hay không.”

Kiều San đã mở một cửa sổ khác. “Quy trình tài liệu mật Hải Đăng có bật Secure Print. Lệnh in sẽ ghi lại thời gian, mã máy, workstation, user xác thực, số trang, tên spool và fingerprint tài liệu. Nếu tài liệu có gắn watermark, hệ thống không đọc nội dung mô hình, nhưng vẫn ghi dấu nhận diện của workbook.”

Cao Tuấn Kha lập tức nói: “Kiều San, cô nên nhớ quyền truy cập của cô là compliance, không phải điều tra hình sự. Đừng để một buổi họp vượt khỏi thẩm quyền.”

Cô ấy dừng tay, nhưng không rời khỏi bàn phím. “Tôi chỉ đọc metadata hệ thống đã lưu. Nếu không được đọc, đề nghị ghi vào biên bản rằng hội đồng từ chối kiểm tra log máy in trong khung thời gian có liên quan.”

Đầu bút của cô Chu lại chạm giấy.

Tôi nhìn thấy mí mắt Cao Tuấn Kha giật rất nhẹ. Một người quen dùng biên bản làm dây trói sẽ không thích cảm giác sợi dây ấy quay ngược về cổ tay mình. Ông ta im vài giây, rồi nói: “Phạm vi giới hạn từ 21:08 đến 0:17, chỉ tìm fingerprint trùng với attachment DLP. Không mở nội dung tài liệu.”

Kiều San không đáp, chỉ thao tác. Trên màn hình, danh sách máy in nội bộ của Vân Lưu hiện ra: tầng đầu tư, tầng pháp chế, phòng dữ liệu, khu PR, khu vận hành. Những dòng chữ khô khốc chạy qua mắt tôi. Ở đời trước, tôi từng bị những hệ thống này nghiền nát vì không ai chịu mở chúng đúng cách. Bây giờ, từng hệ thống lạnh lẽo ấy đang bị buộc phải nói bằng ngôn ngữ của chính nó.

Lọc đầu tiên không có kết quả. Tầng đầu tư không có lệnh in nào sau 21:08 liên quan đến fingerprint PD-A17. Tầng pháp chế chỉ có hai lệnh in hợp đồng khung, không trùng tài liệu Hải Đăng. Phó Duy thở ra rất khẽ, như thể vừa tìm được một bậc thang để leo lên khỏi hố. Nhưng khi Kiều San chuyển sang nhóm máy in khu PR, hơi thở ấy dừng lại giữa chừng.

Một dòng log nằm ở giữa màn hình.

00:14:36. PR-MFP-03. Workstation: PR-WS-12. Document spool: HD_S2_final_valuation_review_temp. Pages: 22. Secure flag: on. Fingerprint: matched DLP attachment. Watermark signature: RLS-PD-A17-4C.

Trong phòng có người hít vào. Tôi không biết là ai. Có thể là cô Chu. Có thể là Hạ Nhiên. Cũng có thể là chính tôi, chỉ là âm thanh ấy quá nhỏ để nhận ra.

Kiều San đọc từng trường vào biên bản. Khi đến hai chữ khu PR, giọng cô vẫn phẳng, nhưng đầu bút của cô Chu dừng lâu hơn bình thường.

Hạ Nhiên chớp mắt, rồi lập tức lắc đầu. “Không thể nào. Phòng PR không cần mô hình định giá chi tiết. Bọn tôi chỉ nhận tài liệu truyền thông, không ai có quyền mở file đó cả.”

“Log không nói PR có quyền mở file.” Tôi nói. “Nó nói một workstation trong khu PR đã gửi lệnh in tài liệu trùng attachment DLP.”

“Nhưng khu PR tối qua rất nhiều người ra vào.” Hạ Nhiên ôm chặt khăn giấy. “Sau khi sự cố xảy ra, bọn tôi phải chuẩn bị phương án truyền thông khẩn cấp. Ai đó có thể mượn máy, có thể dùng máy in chung. Tĩnh An, cậu đừng vì muốn tự cứu mà kéo cả phòng PR vào.”

Tôi nhìn cô ta. “Sự cố nào?”

Hạ Nhiên khựng lại. “Cái… cái email rò rỉ. Sau khi hệ thống cảnh báo, PR luôn phải chuẩn bị trước.”

“Email rò rỉ bị DLP ghi nhận lúc 0 giờ 17.” Tôi đưa mắt về dòng log trên màn hình. “Lệnh in ở khu PR lúc 0 giờ 14 phút 36 giây. Trước cảnh báo ba phút. Ai báo cho cô chuẩn bị khủng hoảng trước khi khủng hoảng được hệ thống ghi nhận?”

Sự mềm yếu trên mặt Hạ Nhiên rạn ra trong một cái chớp mắt. Rất nhanh, cô ta cúi đầu, giọng run hơn. “Tôi nói nhầm. Ý tôi là tối qua phòng PR đã ở lại chuẩn bị bộ câu hỏi nhà đầu tư cho cuộc họp sáng nay. Tôi không nhớ chính xác mốc thời gian, lúc đó mọi thứ quá loạn.”

“Trước đó cô nói PR không cần mô hình định giá chi tiết.” Tôi nói. “Bây giờ cô nói PR ở lại chuẩn bị câu hỏi nhà đầu tư cho một cuộc họp chưa có khủng hoảng. Hai việc đó không mâu thuẫn nếu PR chỉ chuẩn bị thông cáo chung. Nhưng lệnh in này là mô hình định giá trùng attachment bị gửi ra ngoài, không phải Q&A truyền thông.”

Phó Duy bỗng quay sang cô ta. “Hạ Nhiên, tối qua em ở khu PR đến mấy giờ?”

Câu hỏi của anh ta không còn dịu dàng. Nó có mùi của một người vừa phát hiện đường lui của mình bị người khác giẫm lên trước. Hạ Nhiên nhìn anh ta, mắt đỏ lên thật lần này. “Anh hỏi em như vậy sao? Em chỉ lo cho dự án, lo cho Tĩnh An, lo cho anh…”

“Đủ rồi.” Kiều San cắt ngang, không lớn tiếng nhưng rất lạnh. “Vui lòng trả lời theo dữ kiện. Lịch chấm công của khu PR có thể kiểm tra riêng. Hiện tại chỉ xác nhận: có lệnh in tại PR-MFP-03 lúc 0 giờ 14 phút 36 giây, fingerprint trùng attachment DLP, watermark trùng bản phân phối Phó Duy.”

Cao Tuấn Kha dựa lưng vào ghế. “Tôi nhắc lại, khu PR có máy dùng chung. Một lệnh in từ workstation PR không chứng minh Hạ Nhiên hay bất kỳ nhân sự PR nào chủ động tham gia. Cũng có thể ai đó cố ý dùng khu vực đó để đổ tội cho PR.”

“Đúng.” Tôi nói.

Lần thứ hai trong buổi họp, sự thừa nhận của tôi khiến người đối diện không kịp phản công. Tôi không nhìn Hạ Nhiên nữa, mà nhìn thẳng vào màn hình. “Vì vậy cần xem user xác thực lệnh in.”

Trưởng an ninh hệ thống đã im lặng từ lúc log hiện ra. Nghe đến đó, anh ta cúi xuống bàn phím, vài giây sau mới nói: “Trường user trên print server… trống.”

Cô Chu ngẩng đầu. “Trống nghĩa là không ghi nhận hay đã bị xóa?”

“Có thể do đồng bộ lỗi.” Anh ta đáp quá nhanh.

Tôi nghe thấy câu trả lời ấy và nhớ đến đời trước, nhớ đến đoạn camera bị nói là “hỏng đúng lúc”, nhớ đến access log bị nói là “dọn theo chính sách lưu trữ”, nhớ đến mọi sự trùng hợp luôn rơi xuống đầu tôi như những viên đá được chuẩn bị sẵn. Lần này, tôi không nổi giận. Tôi chỉ hỏi: “Secure Print bắt buộc quẹt thẻ nhân viên hoặc nhập mã PIN trước khi nhả giấy. Nếu trường user trống do đồng bộ lỗi, máy in cục bộ có giữ cache xác thực không?”

Trưởng an ninh mím môi. “Có, nhưng cần truy cập giao diện quản trị thiết bị.”

“Vậy truy cập.” Kiều San nói. “Chỉ đọc log xác thực của job 00:14:36.”

Cao Tuấn Kha nhìn cô ấy. “Cô đang đi quá xa.”

Kiều San ngẩng đầu, ánh mắt sau gọng kính không tránh đi. “Không. Tôi đang giữ chuỗi chứng cứ khỏi bị cắt giữa đường.”

Câu đó khiến tôi nhìn cô ấy lâu hơn một nhịp. Tôi không biết Kiều San có nhớ lần cô từng bị ép ký báo cáo sai hay không. Tôi chỉ biết, trong khoảnh khắc ấy, cô không còn là người đứng ngoài để tự bảo vệ mình. Cô đang đặt tay vào một cánh cửa mà ai mở ra cũng có thể bị gió lạnh thổi ngược.

Minh Trì nói: “Kỳ Hành chứng kiến. Nếu log không có giá trị, nó sẽ được ghi là không đủ giá trị. Nếu có, nó phải được giữ nguyên trạng.”

Không ai trong phòng còn lý do hợp lý để từ chối. Trưởng an ninh nhập địa chỉ quản trị của PR-MFP-03. Giao diện máy in hiện lên chậm chạp, nền xám, chữ đen, bình thường đến mức tàn nhẫn. Anh ta mở mục Job History, nhập khung thời gian, rồi chọn dòng 00:14:36. Màn hình nhấp nháy một lần.

Trường user trên print server đúng là trống.

Nhưng bên dưới, trong phần device local cache, có một dòng nhỏ hơn, gần như bị khuất sau thanh cuộn.

Auth record: manual clear requested.

Kiều San yêu cầu phóng to. Trưởng an ninh không nhúc nhích. Cô Chu đặt bút xuống, giọng không cao nhưng đủ rõ: “Đề nghị thao tác theo yêu cầu kiểm tra biên bản.”

Con trỏ chuột cuối cùng cũng kéo xuống.

Dòng tiếp theo hiện ra.

Cached user ID retained.

Tôi nghe thấy Hạ Nhiên thở hụt một nhịp. Phó Duy nhìn chằm chằm màn hình. Cao Tuấn Kha không nói nữa.

Máy in nội bộ không biết thương hại ai, cũng không biết vì đại cục mà im lặng. Nó chỉ lưu lại thứ con người tưởng mình đã xóa sạch.

Trong bộ nhớ của PR-MFP-03, mã người dùng bị xóa thủ công vẫn còn một bản sao.