Chương 5: Bản án của dư luận

Chương 5: Bản án của dư luận

Câu hỏi của Tịch Nhiên rơi xuống phòng dữ liệu như một lưỡi dao đặt ngang mặt bàn. Không ai lập tức trả lời. Trên màn hình, bài đăng kia vẫn sáng lạnh dưới ánh đèn trắng, mỗi chữ như được cố ý mài sắc: người từng làm lộ bản cáo bạch Vân Hải, quyền đọc tạm thời mười hai giờ, phòng dữ liệu dưới giám sát compliance. Chỉ vài dòng ngắn ngủi đã đủ dựng lại một bản án cũ trước mặt tất cả mọi người, không cần tòa, không cần biên bản, càng không cần chứng cứ đầy đủ. Ba năm trước, cô từng hiểu rất rõ tốc độ của dư luận. Nó không đi, nó lao. Nó không hỏi, nó kết luận. Và khi nó đã chọn xong kẻ có tội, mọi lời giải thích đều bị xem là giảo biện.

Tạ Cảnh Hành nhìn cô trong một giây rất ngắn. Ánh mắt anh tối lại, nhưng vẫn không có sự mềm lòng dễ dãi. Anh quay sang Mạc Khải. “Niêm phong danh sách người biết điều khoản mười hai giờ. Tất cả người có mặt trong cuộc họp khẩn, người nhận biên bản, người được cấp bản nháp điều kiện hợp tác, lập danh sách riêng. Log truy cập điện thoại nội bộ và hệ thống gửi thông báo, chỉ kiểm tra trong phạm vi pháp chế cho phép.”

Mạc Khải gật đầu. “Tôi sẽ làm ngay. Nhưng bài đăng đang lan rất nhanh. Nếu kéo theo hashtag Vân Hải, Cẩm Thành sẽ yêu cầu giải thích trước giờ mở cửa thị trường.”

“Không phải nếu.” Thẩm Dao cầm điện thoại, giọng thấp nhưng căng. “Đã có rồi.” Cô ta xoay màn hình về phía mọi người. Trên bảng xu hướng tài chính, một cụm từ vừa leo lên vị trí đầu: kẻ phản bội trở lại. Dưới đó là hàng trăm bình luận mới, mỗi bình luận đều giống như một viên đá được ném từ nơi không cần lộ mặt. Có người hỏi vì sao Hằng Viễn dám để một người từng phá hủy Vân Hải chạm vào dữ liệu Cẩm Thành. Có người nói tài chính không cần lòng thương hại. Có người đào lại ảnh cũ của Tịch Nhiên, ảnh cô bước ra khỏi tòa nhà Hằng Viễn ba năm trước, mặt trắng bệch, tay siết chặt túi tài liệu như bám vào mảnh danh dự cuối cùng.

Tịch Nhiên nhìn bức ảnh ấy, đầu ngón tay hơi lạnh. Cô nhớ ngày hôm đó trời không mưa, nhưng gió rất lớn. Những phóng viên đứng dưới bậc thềm liên tục hỏi cô có nhận tiền của đối thủ không, có vì oán hận cấp trên mà cố ý tiết lộ bản cáo bạch không, có biết bao nhiêu nhà đầu tư nhỏ lẻ mất tiền vì mình không. Khi ấy cô đã thử nói “tôi không làm”, nhưng micro chen đến sát mặt, đèn flash chớp liên tục, cuối cùng câu nói của cô bị cắt thành một đoạn video ba giây: cô cúi đầu im lặng. Ba năm sau, đoạn cắt ấy lại xuất hiện, kèm một dòng chữ mới: im lặng vì không thể chối.

Chu Dục Thành đặt tập tài liệu xuống bàn. Ông ta thở dài, vẻ mặt vẫn ôn hòa đến mức gần như nhân từ. “Cảnh Hành, tình thế này không thể xử lý như khủng hoảng kỹ thuật thông thường. Dù cô Lâm có năng lực, sự xuất hiện của cô ấy đã khiến dư luận mất niềm tin vào tính độc lập của điều tra. Tạm thời để cô ấy rời khỏi nhóm, ít nhất có thể giảm áp lực cho Cẩm Thành.”

Thẩm Dao không lập tức phụ họa, nhưng cũng không phản đối. “Tôi cần một thông cáo trong mười phút. Nếu không đưa ra thái độ rõ ràng, các tài khoản marketing sẽ tiếp tục dẫn hướng rằng Hằng Viễn bao che người cũ. Nhà đầu tư sẽ không chờ chúng ta phân tích từng dòng log.”

Tịch Nhiên rời mắt khỏi màn hình. “Thái độ rõ ràng mà cô muốn là gì? Nói rằng Hằng Viễn đang kiểm tra nguyên nhân, hay nói rằng để xoa dịu dư luận, tôi một lần nữa phải biến mất khỏi nơi có chứng cứ?”

Không khí trong phòng lập tức hạ xuống. Thẩm Dao mím môi. “Cô Lâm, cô biết tôi không có ý đó.”

“Ba năm trước, rất nhiều người cũng không có ý đó.” Tịch Nhiên nói bình tĩnh. “Họ chỉ cần một câu chữ vừa đủ an toàn cho mình. ‘Liên quan đến vụ việc’, ‘tạm đình chỉ’, ‘phối hợp điều tra’, ‘không loại trừ khả năng sai phạm cá nhân’. Mỗi cụm từ nghe đều trung lập. Nhưng khi đặt cạnh tên tôi, nó trở thành dây thừng.”

Tạ Cảnh Hành im lặng nhìn cô. Câu nói ấy không lớn, nhưng nó khiến cả phòng dữ liệu yên đi theo cách khác. Không phải vì cô mất kiểm soát, mà vì cô quá kiểm soát. Một người bị đẩy vào cùng một vách đá lần thứ hai vẫn còn đủ tỉnh táo để gọi tên từng viên gạch trong bức tường nhốt mình. Điều đó đáng sợ hơn nước mắt rất nhiều.

Chu Dục Thành khẽ nhíu mày. “Cô Lâm, không ai ở đây muốn kết tội cô. Nhưng khủng hoảng công chúng cần có thứ tự ưu tiên. Nếu Cẩm Thành rút dự án, thiệt hại không chỉ là danh dự cá nhân của cô.”

Tịch Nhiên nhìn thẳng vào ông ta. “Danh dự cá nhân của tôi từng bị dùng làm vật hy sinh cho thiệt hại của người khác rồi. Kết quả là gì? Vân Hải vẫn đổ vỡ, nhà đầu tư vẫn mất tiền, Hằng Viễn vẫn che được một kết luận sai ba năm. Ông Chu, nếu một hệ thống chỉ biết sống sót bằng cách ném người khác ra ngoài, thì vấn đề không nằm ở người bị ném.”

Lần này, nụ cười mỏng trên môi Chu Dục Thành nhạt đi. Tạ Cảnh Hành đưa tay cầm điện thoại của Thẩm Dao, đọc lướt các bài đăng đang được đẩy lên. “Thông cáo tạm thời chỉ có ba điểm: thứ nhất, Hằng Viễn đã đóng băng toàn bộ dữ liệu liên quan đến Cẩm Thành và mời kiểm toán điều tra độc lập tham gia dưới giám sát compliance. Thứ hai, nguyên nhân rò rỉ chưa có kết luận, mọi suy đoán về trách nhiệm cá nhân đều không đại diện cho kết quả điều tra. Thứ ba, Hằng Viễn sẽ truy cứu hành vi phát tán thông tin nội bộ trái phép.”

Thẩm Dao lập tức nói: “Không nhắc đến cô Lâm?”

“Không.”

“Nhưng dư luận đang nhắc đến cô ấy.”

“Dư luận không viết thông cáo cho Hằng Viễn.” Giọng Tạ Cảnh Hành rất thấp. “Cô cũng không được viết thay họ một bản án.”

Tịch Nhiên không nhìn anh. Câu ấy nếu xuất hiện ba năm trước, có lẽ đã cứu được nhiều thứ. Nhưng nó đến vào lúc cô đã học xong cách tự băng bó, nên chỉ còn là một câu đúng, không phải một sự cứu rỗi. Cô kéo ghế ngồi xuống, mở lại bảng theo dõi nguồn phát tán bằng máy được giám sát. “Tôi cần xem mẫu lan truyền của bài đầu tiên.”

Mạc Khải ngẩng lên. “Cô vẫn tiếp tục?”

“Quyền đọc của tôi còn bao lâu?”

Nhân viên IT liếc đồng hồ. “Chín giờ bốn mươi hai phút.”

“Vậy đừng lãng phí.” Tịch Nhiên đặt tay lên bàn phím. “Bản án của dư luận không thể dùng để dừng điều tra. Nó chỉ chứng minh có người sợ điều tra chạy tiếp.”

Không ai ngăn cô nữa. Dữ liệu truyền thông được Thẩm Dao mở trong hệ thống quan hệ nhà đầu tư: thời điểm đăng bài, tài khoản khuếch đại, nội dung lặp lại, từ khóa cảm xúc, nhóm bình luận dẫn hướng. Tịch Nhiên không cần đọc hết những câu chửi rủa nhắm vào mình. Cô chỉ nhìn cấu trúc. Mười hai tài khoản đăng lại trong vòng bảy phút, cùng dùng một bức ảnh cũ đã được cắt sẵn, cùng đặt cụm “kẻ phản bội trở lại” ở vị trí đầu câu. Ba tài khoản khác chèn thêm chi tiết về phòng dữ liệu và quyền đọc mười hai giờ. Những chi tiết ấy không đến từ báo cáo công khai, cũng không thể đến từ suy đoán ngoài mạng.

“Đây không phải là cơn giận tự phát.” Cô phóng to dòng thời gian lan truyền. “Nội dung lõi được chuẩn bị trước. Bài của tài khoản tài chính lớn chỉ là mồi lửa. Sau khi nó đăng, nhóm marketing bẩn lập tức dùng cùng một bộ từ khóa để ép câu chuyện đi theo hướng tôi tái phạm.”

Thẩm Dao đứng phía sau cô, sắc mặt càng lúc càng khó coi. “Nếu nói vậy trong nội bộ, tôi hiểu. Nhưng ra ngoài, chúng ta không thể cáo buộc tài khoản marketing khi chưa có bằng chứng hợp đồng truyền thông.”

“Tôi không yêu cầu cô cáo buộc.” Tịch Nhiên đáp. “Tôi yêu cầu cô đừng dùng thông cáo mơ hồ để giúp họ hoàn thành phần còn lại.”

Mạc Khải nhận một cuộc gọi ngắn rồi quay lại. “Bộ phận an ninh nội bộ xác nhận: bản nháp điều kiện hợp tác có điều khoản mười hai giờ chỉ được gửi cho năm người. Tạ tổng, tôi, Thẩm tổng, Chu tổng và thư ký văn phòng tổng tài để lưu hồ sơ.”

Căn phòng bỗng lặng đi. Năm người. Con số quá nhỏ, nhỏ đến mức mỗi ánh mắt đều có trọng lượng. Thẩm Dao lập tức lạnh mặt. “Tôi không đưa.”

Chu Dục Thành cười rất khẽ. “Không ai nói là cô, Thẩm Dao. Nhưng danh sách năm người chưa đủ. Thư ký có thể in, hệ thống có thể sao lưu, trợ lý kỹ thuật có thể nhìn thấy tiêu đề file. Điều tra nội bộ không nên biến thành cuộc săn phù thủy.”

Tịch Nhiên nghe câu đó, khóe môi hơi nhếch lên. “Kỳ lạ thật. Khi người bị săn là tôi, mọi người gọi đó là phản ứng thị trường. Khi nguồn tin bị thu hẹp còn năm người, nó lại thành săn phù thủy.”

Tạ Cảnh Hành nhìn sang Mạc Khải. “Khóa quyền truy cập bản nháp. Kiểm tra lịch tải xuống, in ấn và chuyển tiếp của năm tài khoản, trong phạm vi bảy mươi hai giờ. Không thông báo trước.”

“Tôi sẽ lập biên bản.” Mạc Khải dừng lại một thoáng rồi nói thêm, “Và tôi sẽ ký tên.”

Tịch Nhiên liếc anh ta. Câu nói ấy không đủ để đổi lấy niềm tin, nhưng đủ để cô ghi nhận một khe nứt rất nhỏ trong bức tường im lặng của compliance. Ba năm trước, cũng có những người biết cần lập biên bản. Vấn đề là cuối cùng biên bản nào được giữ lại, biên bản nào bị chôn đi.

Thông cáo tạm thời được đưa lên sau mười ba phút. Nó không nhắc tên cô, không gọi cô là nghi phạm, cũng không hứa hẹn một vật tế thần để đổi lấy sự yên ổn giả tạo. Nhưng dư luận không vì thế mà dừng lại. Trái lại, các tài khoản marketing lập tức đổi hướng: Hằng Viễn né tránh trách nhiệm, Tạ Cảnh Hành bao che người từng phản bội, Cẩm Thành có thể trở thành Vân Hải thứ hai. Trên màn hình, đường cảm xúc tiêu cực tiếp tục dựng đứng. Một bản án khi đã được viết bằng phẫn nộ thì không dễ bị xóa bởi ba câu thông cáo thận trọng.

Tịch Nhiên đứng dậy đi lấy nước. Khi cô bước ra hành lang, vài nhân viên đang tụ tập trước máy pha cà phê lập tức im bặt. Một cô gái trẻ nhìn cô rồi vội cúi xuống điện thoại, nhưng màn hình chưa kịp tắt. Trên đó là bức ảnh cũ của cô và dòng chữ “loại người này sao còn dám quay lại”. Tịch Nhiên dừng chân nửa giây, sau đó tiếp tục đi qua. Cô không trách cô gái ấy. Dư luận giỏi nhất là biến người xa lạ thành quan tòa, còn quan tòa thì luôn tin mình đang đứng về phía chính nghĩa.

Phía sau vang lên tiếng bước chân. Tạ Cảnh Hành dừng ở cách cô vài bước, không tiến quá gần. “Cô có thể nghỉ mười phút.”

Tịch Nhiên cầm cốc giấy, nhìn hơi nước mỏng bốc lên. “Năm xưa tôi nghỉ ba năm rồi.”

Anh im lặng.

Cô quay lại, ánh mắt bình tĩnh đến mức gần như xa lạ. “Tạ tổng, anh không cần bảo vệ cảm xúc của tôi. Tôi cần quyền tiếp tục đọc dữ liệu trong thời gian hợp đồng cho phép. Anh vừa nói Hằng Viễn sẽ không tự tạo bản án. Vậy hãy chứng minh bằng quy trình, không phải bằng một câu tốt đẹp ngoài hành lang.”

Tạ Cảnh Hành nhìn cô rất lâu. Cuối cùng anh nói: “Tôi sẽ không rút quyền của cô.”

“Tạm thời vậy là đủ.” Tịch Nhiên đáp, rồi quay người trở lại phòng dữ liệu.

Cô vừa đặt tay lên cửa thì điện thoại cá nhân rung lên. Màn hình hiện một số lạ, mã vùng Thượng Hải. Bình thường cô sẽ không nghe trong giờ điều tra, nhưng tin nhắn đi kèm hiện ra ngay sau đó chỉ có một câu: Tôi biết bài đăng đầu tiên tối nay giống thứ đã giết cô ba năm trước.

Tịch Nhiên nhìn dòng chữ ấy, cổ họng bỗng khô đi. Cô bấm nghe. Đầu dây bên kia có tiếng gió và tiếng xe rất xa, sau đó là giọng một phụ nữ trẻ, hơi khàn, mang theo sự sắc bén quen thuộc của người từng sống bằng tin nóng. “Lâm Tịch Nhiên, tôi là Tống Diệp.”

Cô không nói gì.

Người kia khẽ cười, nhưng tiếng cười không có chút nhẹ nhõm nào. “Tôi biết cô không muốn nghe tên tôi. Nhưng nếu cô muốn biết ai đang viết lại bản án của cô lần thứ hai, chúng ta cần gặp nhau.”

Tịch Nhiên nhìn qua vách kính. Trong phòng dữ liệu, màn hình vẫn đang nhấp nháy những dòng log chưa đọc hết. Ngoài kia, dư luận đã bắt đầu đọc xong bản án của cô. Cô siết điện thoại, giọng lạnh xuống. “Ở đâu?”

Tống Diệp đáp rất nhanh: “Dưới sảnh Hằng Viễn. Tôi đang ở đây.”