Chương 72: Quyền Sở Hữu Một Mùi Vị

Nồi cháo trắng bắt đầu sôi khi trời vừa sáng hẳn. Dật đứng trước bếp, tay cầm muôi, mắt nhìn những hạt gạo vỡ ra trong nước nóng như nhìn một thứ chứng cứ không biết tự biện hộ cho mình. Sau một đêm đọc thư, quán cơm vẫn bừa bộn. Ghế nhựa xếp lệch, bàn inox còn vệt nước, cái khăn lau bị vắt trên thành chậu như một người vừa hết ca. Nhưng mùi cháo làm mọi thứ dịu xuống một chút. Nó không thắng được thư điện tử của hãng luật Tống thị, chỉ đủ nhắc người trong quán rằng bụng đói thì không ai đấu trí tử tế nổi.

Chu Tầm ngồi ở bàn gần quầy, trước mặt là lá thư, biên nhận quyền tác giả, cuốn sổ công thức của Lâm Chiêu Hòa và hai bản in hồ sơ sản phẩm cũ của Tống thị. Hạ Miên cắm sạc điện thoại ở ổ điện cạnh tủ lạnh, mở máy ghi âm nhưng đặt úp xuống bàn, như muốn chứng minh lần này cô ghi để nhớ chứ không phải để săn một câu giật tiêu đề. Bà Lưu mang vào một túi bánh bao, nói giọng rất nghiêm: “Ai định đánh nhau với tập đoàn thì ăn trước đã. Đói bụng dễ nói ngu.” Dật múc cháo ra bát, đẩy về phía bà. “Bà yên tâm, cháu no cũng nói ngu đều.”

Không ai cười lớn, nhưng khóe miệng của Hạ Miên hơi nhích lên. Lá thư của mẹ nằm trong túi hồ sơ sạch, mép giấy dầu cũ được Chu Tầm bọc thêm một lớp túi trong. Đêm qua, dòng chữ “hãy tìm bác Trần” giống một cánh cửa mở ra. Sáng nay, khi đặt nó cạnh thời hạn pháp lý, cánh cửa ấy lập tức biến thành một hành lang dài, tối và có người đang đuổi sau lưng.

Chu Tầm gõ nhẹ bút lên biên nhận. “Tôi nói trước cho rõ. Quyền tác giả không bảo hộ mùi vị theo kiểu cậu nấu canh củ cải thì người khác không được nấu canh củ cải. Công thức dưới dạng bản thảo, ghi chép, đề án, cách trình bày, lịch sử hình thành, cái đó có thể dùng để chứng minh nguồn gốc. Còn vụ bí mật thương mại của Tống thị, họ sẽ lập luận rằng công thức thương mại hóa thuộc hệ thống nghiên cứu nội bộ của họ.” Đinh Mộc ôm bát cháo ngồi ở bậc cửa bếp, nghe đến đó thì nhăn mặt. “Tức là họ có thể nói mùi này của họ?” Chu Tầm nhìn cậu, bình tĩnh đáp: “Họ có thể nói. Việc của chúng ta là khiến câu nói đó không đứng nổi.”

Dật rắc hành lên bát cuối cùng, mùi hành nóng bốc lên rất mỏng. Anh nhớ mẹ từng bảo một món ăn có ba phần: thứ viết được, thứ cân được và thứ người nấu tự chịu trách nhiệm. Tống thị có thể cầm bảng tỷ lệ, có thể đóng dấu lên quy trình, nhưng họ chưa từng đứng trước nồi hầm lúc ba giờ sáng để quyết định có bỏ thêm chất giữ màu hay chấp nhận món hôm nay trông xấu hơn một chút. Dật đặt bát xuống trước mặt Chu Tầm. “Vậy chúng ta chứng minh mẹ tôi nấu trước, viết trước, và Tống thị không có quyền cấm cả thành phố ăn cơm nhà?” Chu Tầm nhận bát cháo, lần đầu trong sáng nay cười rất nhạt. “Câu sau hơi thiếu thuật ngữ pháp lý, nhưng tinh thần khá tốt.”

Hạ Miên kéo cuốn sổ công thức lại gần, lật đến trang có vệt dầu cũ. “Em đối chiếu thử rồi. Trong sổ của cô Chiêu Hòa có mốc thử món ở hẻm Thanh Đăng, có ghi ‘bác Trần, bà Lưu, chị Phấn, chú Cường ăn thử’. Trên biên nhận danh sách nhân chứng cũng có ba tên tương ứng, nhưng chữ ký thứ nhất bị nhòe. Nếu bác Trần là người đầu tiên xác nhận, có thể ông ấy không chỉ nếm món. Ông ấy có thể đã chở cô Chiêu Hòa đi nộp hồ sơ.” Bà Lưu bỗng đặt mạnh bát xuống. “Đúng rồi. Hồi đó ông Trần chạy xe đêm. Cô Hòa đến hẻm toàn đi xe của ông ấy. Nhưng sau chuyện tai nạn, ông ấy ít nói hẳn. Rồi mấy tháng trước tự nhiên biến mất.”

Câu cuối kéo căn bếp lạnh xuống. Dật nhìn bà Lưu. Bà tránh mắt anh, tay miết mép bàn như muốn lau một vết bẩn không có thật. Anh không hỏi vì sao bà không nói sớm hơn. Người trong hẻm đã quen sống bằng cách giấu những thứ có thể làm mình bị gọi tên, còn Dật từng giỏi hơn ai hết trong chuyện đó. Anh chỉ nói: “Bà còn nhớ ông ấy hay đi tuyến nào không?” Bà Lưu nghĩ rất lâu. “Bến xe phía Nam, kho Nam Phong, thỉnh thoảng chở người bên Tống thị tới nhà máy phụ trợ. Ông ấy có cuốn sổ nhật trình, ghi kỹ lắm.”

Chu Tầm lập tức lấy giấy ghi lại. Hạ Miên mở kho dữ liệu cũ của cô. Đinh Mộc lục điện thoại, hỏi nhóm tài xế giao hàng cậu quen. Dật đứng giữa bếp, đột nhiên thấy mình thừa. Phản công pháp lý cần luật sư, truy người cần phóng viên, dò tuyến xe cần người từng lang thang ngoài đường nhiều hơn đi học. Còn anh, người bị kiện, chỉ biết nấu cháo. Ý nghĩ ấy vừa hiện lên, anh đã tự mắng mình. Mẹ anh không để lại công thức cho một người chỉ biết đứng nhìn người khác làm thay. Anh tắt bếp, rửa tay, rồi kéo cuốn sổ công thức về phía mình.

Ở trang sau cùng, dưới phần ghi về nước dùng nền, Lâm Chiêu Hòa có một ký hiệu Dật từng bỏ qua: một vòng tròn nhỏ bên cạnh chữ “T.B.” và con số 05:40. Trước kia anh tưởng đó là thời gian tắt bếp. Bây giờ nhìn lại, anh nhận ra mẹ hay ghi giờ thử món bằng chữ “ăn”, “nếm”, hoặc tên người. 05:40 nằm cạnh ký hiệu xe, không phải ký hiệu bếp. Dật lật tiếp vài trang, thấy ba lần “T.B.” xuất hiện cạnh các địa điểm khác nhau: Thanh Đăng, Nam Phong, Cầu Sắt cũ. Anh đẩy sổ sang cho Chu Tầm. “T.B. có thể là Trần Bách. Không phải nhân chứng ăn thử, mà là người chở hồ sơ đi qua những điểm này.”

Chu Tầm cúi xuống xem, ánh mắt sắc hẳn. “Nếu đúng, nhật trình của ông ấy sẽ nối ngày nộp quyền tác giả, buổi thử món và các lần gặp người của Tống thị.” Hạ Miên hỏi: “Về truyền thông thì sao?” Chu Tầm không ngẩng đầu. “Chưa công bố. Chúng ta cần phản hồi pháp lý đủ chắc trước, kèm yêu cầu họ xuất trình hồ sơ nguồn gốc công thức. Song song, cô chuẩn bị bài nhưng giữ ở dạng hồ sơ.” Hạ Miên gật đầu. Cô hiểu một câu chuyện đúng nếu đưa ra sai thời điểm cũng có thể biến người trong câu chuyện thành bia đỡ đạn.

Mười giờ sáng, phản hồi đầu tiên của Tống thị tới. Không phải từ Tống Trác Thành, mà từ bộ phận pháp chế, văn phong sạch sẽ và lạnh như dao mới mài. Họ phủ nhận giá trị của lá thư, cho rằng biên nhận bản sao không chứng minh quyền sở hữu công thức thương mại, yêu cầu Dật giao nộp ghi chép để “đối chiếu nội bộ”, đồng thời cảnh cáo quán nếu tiếp tục bán món có mùi vị tương tự. Đinh Mộc đọc đến đoạn ấy thì suýt phun cháo. “Vậy từ nay cháu ăn món gì cũng phải hỏi Tống thị đã ngửi qua chưa hả?” Dật cầm bản in, cười khàn. “Chắc phải xin giấy phép thở. Không khí hẻm này có mùi nước hầm xương, nguy hiểm lắm.”

Nhưng sự buồn cười ấy không làm ai nhẹ nhõm thật sự. Ngoài cửa quán, có hai người lạ đứng dưới mái hiên tiệm tạp hóa, một người cầm điện thoại quay bảng hiệu, người còn lại giả vờ xem thuốc lá nhưng mắt không rời cửa bếp. Bà Lưu bước ra mắng một câu rất hẻm, rất dài, rất khó đưa vào biên bản văn minh. Hai người kia đi xa hơn mấy bước, nhưng không rời hẳn. Dật nhìn theo, lưng căng lại. Anh quay sang Chu Tầm. “Nếu tôi tạm ngừng món nước dùng nền, họ có bớt đụng tới hẻm không?”

Chu Tầm đặt đũa xuống. “Có thể bớt cớ trong ngắn hạn. Nhưng nếu cậu ngừng vì thừa nhận món đó thuộc họ, họ sẽ dùng chính hành động đó làm lập luận.” Hạ Miên nhìn anh, giọng rất thấp: “Ngừng vì bảo vệ mọi người khác với ngừng vì nhận sai. Nhưng anh phải nói rõ lý do, và phải có bước tiếp theo.” Bà Lưu từ ngoài cửa quay vào, nghe được nửa câu liền chống nạnh. “Cậu mà vì mấy đứa quay lén kia đóng bếp thì bà đập nồi trước. Hẻm này còn người phải ăn.” Đinh Mộc cũng giơ tay yếu ớt. “Cháu phụ rửa bát. Nhưng nếu bị kiện vì rửa bát có mùi tương tự thì chú tự lo.”

Dật nhìn nồi cháo đã cạn một nửa, rồi nhìn tờ thư của mẹ nằm trong túi hồ sơ. Anh bỗng hiểu quyền sở hữu một mùi vị không nằm ở việc ai đứng tên trước trên bao bì. Nó nằm ở chỗ khi mùi ấy bay lên, người ta nhớ đến ai đã bớt muối vì một ông khách bị huyết áp, ai đã hầm lâu hơn để khỏi phải bỏ phụ gia, ai đã chọn lỗ một chút để người tan ca vẫn mua được bữa nóng. Thứ ấy không dễ đem ra tòa, nhưng nếu không có nó, giấy tờ chỉ là xác khô của một món ăn từng sống. Dật gấp bản phản hồi của Tống thị. “Tối nay vẫn mở quán. Món tranh chấp thì ghi rõ tạm điều chỉnh theo tư vấn pháp lý. Không nhận sai, không để ai đói. Còn sáng nay, tìm Trần Bách.”

Chu Tầm bắt đầu soạn văn bản phản hồi. Hạ Miên gọi cho một người bạn cũ ở chuyên mục giao thông, nhờ tra các tuyến xe đêm từng qua bến phía Nam mười năm trước. Bà Lưu lục trong ngăn tủ quầy một xấp hóa đơn cũ. Đến gần trưa, khi nắng đổ xuống mái tôn làm căn bếp nóng lên như một cái hộp hấp, Hạ Miên đột nhiên ngẩng đầu. Màn hình máy tính của cô hiện một bức ảnh mờ trong bài viết cũ về đội tài xế hỗ trợ công nhân về đêm. Ở mép ảnh, một người đàn ông mặc áo khoác bạc màu đứng cạnh chiếc xe biển số quen, tay cầm cuốn sổ nhỏ. Dật nhận ra dáng lưng ấy trước khi đọc chú thích.

Điện thoại của Hạ Miên rung lên ngay sau đó. Người bạn gửi thêm một tin nhắn: “Có người thấy ông Trần ở bến xe phía Nam tuần trước. Nhưng sáng nay có hai người mặc vest cũng hỏi ông ấy.” Trong quán, tiếng quạt trần vẫn quay đều, nhưng Dật nghe rõ nhịp tim mình rơi xuống một nhịp. Anh cầm áo khoác treo sau cửa. Chu Tầm khép laptop, giọng nghiêm: “Đi cùng nhau. Mang bản sao, không mang bản gốc.” Dật nhìn túi hồ sơ trên bàn, rồi nhìn bức ảnh mờ của Trần Bách. Sau mười năm, người đầu tiên biết mùi vị ấy bắt đầu từ đâu cuối cùng cũng để lại dấu vết. Vấn đề là Tống thị đã ngửi thấy dấu vết ấy trước họ nửa bước.