Chương 30: Mẹ Tôi Không Phải Hung Thủ

Chương 30: Mẹ Tôi Không Phải Hung Thủ

Câu hỏi của Cố Thừa Viễn rơi xuống giữa phòng điều trần như một ly nước đá đổ vào vết thương chưa kịp khép. Tôi nghe rõ tiếng người trong phòng hít khẽ, nghe cả tiếng bút bi lăn khỏi mép tập tài liệu. Trên màn hình điện thoại, khuôn mặt mẹ tôi bị đóng khung trong lớp màu xám cũ. Bà ngồi nghiêng dưới ánh đèn vàng, nét mặt mệt đến mức khiến tim tôi đau thắt. Dòng phụ đề “kẻ giết danh tiếng” được đặt ngay dưới cằm bà, to và thô bạo, như thể chỉ cần phóng lớn một cụm từ là có thể biến một người đã chết thành hung thủ lần nữa.

Trong một khoảnh khắc, tôi trở lại căn phòng nhỏ ở Vãn Thanh ba năm trước, nơi tôi ôm di ảnh mẹ mà không biết trả lời thế nào khi Dĩ An hỏi: “Chị, mẹ thật sự làm vậy sao?” Nỗi sợ ấy chưa từng biến mất. Nó chỉ được tôi gấp lại dưới những bảng phân tích và những cuộc họp báo cần một người đủ bình tĩnh đứng lên.

Tôi đặt điện thoại xuống bàn, nhưng không bấm phát ngay. Ngón tay tôi hơi run, không phải vì tôi không muốn nghe giọng mẹ, mà vì tôi hiểu quá rõ cách một đoạn video bốn mươi bốn giây có thể giết chết phần còn lại của sự thật. Cố Thừa Viễn vẫn giữ vẻ thương tiếc hoàn hảo. Những kẻ dùng dư luận làm dao luôn thích gọi nhát chém của mình là trách nhiệm.

“Cố phó chủ tịch,” tôi nói, giọng khàn hơn lúc nãy, “chú muốn tôi giải thích một đoạn video vừa được tung ra chưa đầy ba phút, hay muốn tôi nhận một bản án đã được người khác viết sẵn tiêu đề?”

Không khí trong phòng khựng lại. Một cổ đông cau mày: “Bà Cố, đây là vấn đề nghiêm trọng. Nếu người trong video là mẹ cô, hội đồng có quyền biết liệu cô có che giấu rủi ro đạo đức của Tô gia hay không.”

“Tôi đồng ý đây là vấn đề nghiêm trọng.” Tôi kéo máy tính bảng về phía mình, mở bảng giám sát dư luận thời gian thực. “Vì nghiêm trọng nên càng không thể xử lý bằng tiêu đề. Xin thư ký ghi vào biên bản: đoạn video hiện chưa có nguồn gốc tệp gốc, chưa có chuỗi lưu giữ chứng cứ, chưa có mã băm, chưa có bản đầy đủ trước và sau mốc 17:42 đến 18:26. Nếu hội đồng dùng nó để kết luận mẹ tôi là hung thủ truyền thông, quý vị không phải đang đánh giá rủi ro. Quý vị đang tham gia tái phát tán một bản án cắt ghép.”

Hoài Châu không nói thay tôi. Anh chỉ nghiêng người về phía micro, bình tĩnh ra lệnh cho pháp chế: “Gửi yêu cầu bảo toàn dữ liệu đến nền tảng, tài khoản đăng đầu tiên, đơn vị quảng cáo và toàn bộ tài khoản khuếch tán trong vòng mười phút. Không yêu cầu gỡ ngay. Trước tiên khóa chứng cứ.” Nói xong, anh nhìn tôi. Ánh mắt ấy không còn là ánh mắt của người muốn chắn trước mặt tôi bằng quyền lực của anh, mà là ánh mắt hỏi tôi có cần thêm gì không.

Tôi gật nhẹ. “Cho tôi màn hình lớn.”

Thư ký do dự vài giây rồi chuyển quyền trình chiếu. Tôi không né tránh video nữa. Tôi bấm phát, nhưng trước tiên tắt âm lượng bài đăng gốc và phóng lớn khung hình đầu tiên. Gương mặt mẹ tôi hiện lên, thật đến mức lòng tôi như bị ai bóp nghẹt. Tôi buộc mình nhìn vào dữ liệu. “Khung đầu tiên bắt đầu giữa một chuyển động miệng, không phải đầu câu. Âm thanh mở bằng một tiếng hít bị cắt mất nửa nhịp.” Tôi kéo thanh tiến trình đến giây thứ mười hai, bật âm thanh vừa đủ để cả phòng nghe thấy giọng mẹ tôi vang lên mỏng và xa: “Nếu các anh cần một kẻ giết danh tiếng, tôi có thể ký…”

Tôi dừng video ngay tại đó. Có người trong phòng xôn xao. Cố Thừa Viễn hơi nhướng mày, như thể đã chờ tôi tự đẩy mình vào bẫy. Nhưng chính khoảnh khắc nghe lại câu ấy, nước mắt tôi trào lên. Tôi không kịp ngăn, cũng không muốn ngăn hoàn toàn. Có những nỗi đau nếu đặt dưới ánh sáng đúng cách sẽ trở thành lời tuyên thệ.

“Từ khóa ở đây không phải ‘kẻ giết danh tiếng’,” tôi nói, từng chữ rơi xuống chậm nhưng rõ. “Từ khóa là ‘nếu các anh cần’. Mẹ tôi không nói ‘tôi đã làm’. Bà đang nói với một nhóm người khác, trong một điều kiện bị đặt ra. Và đoạn sau chữ ‘ký’ bị cắt ngay trước khi bà nói tiếp. Một người làm nghề truyền thông đủ lâu sẽ hiểu: cắt sau một động từ mạnh là cách rẻ nhất để biến đàm phán, uy hiếp hoặc đọc lại kịch bản thành lời thú tội.”

Một thành viên kiểm toán nghiêng người về phía màn hình: “Nhưng cô chưa chứng minh được đoạn sau nói gì.”

“Đúng.” Tôi lau nước mắt bằng mu bàn tay, không rời mắt khỏi ông ta. “Tôi chưa chứng minh được. Vì vậy tôi không yêu cầu quý vị tuyên bố mẹ tôi vô tội ngay trong ba phút. Tôi yêu cầu quý vị không tuyên bố bà có tội bằng đúng ba phút ấy. Khác biệt giữa điều tra và săn phù thủy nằm ở chỗ đó.”

Tôi chuyển sang bảng dữ liệu phát tán. Các đường màu đỏ vừa hiện ra đã khiến vài người ngồi thẳng dậy. “Bài đăng đầu tiên xuất hiện lúc mười hai giờ mười ba. Nhưng mã đặt mua vị trí đề xuất nội dung đã được tạo lúc mười hai giờ không bảy, trước khi kết quả đình chỉ quyền điều hành được công bố ra ngoài. Cụm tài khoản khuếch tán dùng lại cùng mẫu tiêu đề với ba nhãn bẩn sáng nay: đạo đức, lợi ích cổ đông, huyết thống. Đây không phải người dùng tình cờ tìm thấy video cũ rồi phẫn nộ chia sẻ. Đây là một gói nội dung có lịch phát, có điểm bùng, có ngân sách thử phản ứng.”

Tôi nhìn sang Cố Thừa Viễn. Lần đầu tiên trong ngày, nụ cười của ông ta mỏng đi rất khẽ. “Tôi không nói ai đã mua nó. Tôi cũng không nói ai đang cầm bản gốc. Tôi chỉ nói một đoạn video được đưa ra đúng thời điểm Hoài Châu vừa vượt qua đề xuất đình chỉ, được khuếch tán bằng cùng logic với chiến dịch bẩn sáng nay, thì không thể được xem là chứng cứ trung lập. Nếu người tung clip thật sự muốn sự thật, họ sẽ đưa bản gốc cho pháp chứng. Họ không đặt tiêu đề kết tội trước, rồi mua lưu lượng sau.”

Cố Thừa Viễn bật micro, giọng vẫn ôn hòa: “Mạn Ninh, chú hiểu cháu thương mẹ. Nhưng dùng thuật ngữ kỹ thuật để tránh câu hỏi đạo đức không làm sự thật biến mất. Công chúng sẽ không chờ pháp chứng vài tuần.”

“Công chúng không chờ vì những người như chú đã dạy họ cách xử tử người khác trong vài giây.” Câu đó bật ra khỏi miệng tôi trước khi tôi kịp cân nhắc độ sắc của nó. Căn phòng chết lặng. Tôi hít một hơi, giữ lưng thẳng. “Xin lỗi, để tôi nói bằng ngôn ngữ biên bản: chính vì công chúng không chờ, những người kiểm soát doanh nghiệp truyền thông càng phải chờ chứng cứ.”

Hoài Châu nhìn tôi rất lâu. Tôi biết câu ấy không chỉ dành cho Cố Thừa Viễn, mà cũng dành cho tất cả những lần anh chọn giấu đi vì nghĩ kiểm soát rủi ro quan trọng hơn quyền được biết của tôi. Khác ở chỗ, lần này anh không né tránh. Anh đặt tay lên bàn, đề nghị bổ sung đoạn video Tần Uyển vào phạm vi kiểm toán đặc biệt: nguồn tệp, chuỗi phát tán, ngân sách đẩy nội dung và mọi liên hệ với nhà cung cấp đã bị đóng băng.

Một vài cổ đông trao đổi nhỏ với nhau. Tôi không chờ họ thảo luận xong. Tôi mở tài khoản chính thức của Vãn Thanh trên máy tính bảng và viết rất chậm: “Tôi là Tô Mạn Ninh. Tôi không phủ nhận giọng nói trong đoạn video thuộc về mẹ tôi, Tần Uyển. Nhưng tôi phủ nhận bản án được dựng từ bốn mươi bốn giây không có nguồn gốc pháp chứng. Vãn Thanh yêu cầu bên phát tán công bố bản gốc đầy đủ, nguồn tệp, metadata và chuỗi lưu giữ chứng cứ. Trước khi có đầy đủ ngữ cảnh, mẹ tôi không phải hung thủ.”

Trước khi bấm đăng, tôi nhìn Hoài Châu. Anh không hỏi tôi có chắc không. Anh chỉ nói: “Dùng tài khoản của cô. Đừng để Thịnh Quang đứng tên thay sự thật của Tô gia.”

Một câu rất ngắn, nhưng khiến cổ họng tôi nghẹn lại. Tôi bấm đăng. Sau đó tôi dùng tài khoản cá nhân chia sẻ lại, kèm hình ảnh phân tích khung đầu, mốc thời gian bị mất và biểu đồ khuếch tán đã che thông tin nhạy cảm. Tôi chỉ đặt trước mặt công chúng một câu hỏi: “Ai có lợi khi đoạn 17:42 – 18:26 chỉ được phép tồn tại dưới dạng một cái bẫy?”

Năm phút sau, từ khóa “công bố bản gốc Tần Uyển” bắt đầu leo lên bảng tìm kiếm phụ. Nó chưa thắng được cụm “kẻ giết danh tiếng”, nhưng đã cắt được đường thẳng của bản án. Trong truyền thông khủng hoảng, đôi khi chiến thắng đầu tiên là khiến người ta dừng lại một nhịp trước khi ném đá.

Kết quả biểu quyết bổ sung được thông qua với tỷ lệ thấp hơn lần trước. Không ai trong phòng trở thành đồng minh của tôi chỉ sau một bài đăng, nhưng họ không còn có thể giả vờ đoạn video kia là chứng cứ sạch. Cố Thừa Viễn tắt micro, cúi xuống chỉnh cổ tay áo. Sự im lặng ấy giống khoảng lặng trước khi một người đổi vũ khí.

Khi phiên điều trần tạm dừng, chân tôi mềm đi ngay lúc bước ra hành lang. Hoài Châu đưa cho tôi khăn giấy và cốc nước ấm, động tác rất nhẹ, như sợ chỉ cần mạnh tay hơn một chút tôi sẽ vỡ. Tôi nhận lấy, cố cười nhưng không thành. “Tôi đã nói mẹ tôi không phải hung thủ trước mặt tất cả bọn họ,” tôi thì thầm. “Nhưng thật ra tôi vẫn sợ.”

“Cô sợ là vì cô không tự lừa mình.” Anh đứng bên cạnh tôi, không chạm vào tôi khi tôi chưa cho phép. “Nhưng cô vẫn nói. Vậy là đủ mạnh rồi.”

Điện thoại trong tay tôi rung lên đúng lúc ấy. Màn hình hiện một số lạ, nhưng nội dung tin nhắn chỉ cần một dòng đã khiến máu trong người tôi lạnh xuống: “Tần Uyển không nhận tội. Đoạn sau chữ ‘ký’ nằm trong bản kế hoạch năm xưa. Muốn biết ai viết kịch bản cho bà ấy, tối nay gặp tôi. Một mình. Hứa Gia Mộc.”

Tôi nhìn dòng chữ ấy rất lâu, rồi đưa điện thoại cho Hoài Châu. Lần này, tôi không giấu. Nhưng khi anh đọc xong, sắc mặt anh vẫn trầm xuống. Bởi vì bên dưới tin nhắn đầu tiên, Hứa Gia Mộc vừa gửi thêm một địa chỉ và một câu ngắn hơn, gấp hơn, như được đánh máy trong lúc chạy trốn: “Đừng để Cố Thừa Viễn biết tôi còn giữ bản gốc.”