Chương 19 - Chương 19: Bữa Cơm Bốn Phần

Chương 19: Bữa Cơm Bốn Phần

Đường từ xưởng Duy Khoa về nhà không xa, nhưng tối hôm ấy Hạnh thấy nó dài hơn mọi ngày. Minh Quân đạp xe phía trước, lưng gầy căng dưới lớp áo đã ám mùi dầu máy. Cậu không nói gì từ lúc rời xưởng, một tay giữ ghi đông, một tay thỉnh thoảng chạm vào túi áo nơi cất nửa công thử việc. Đồng tiền ấy ít đến mức nếu đặt lên mâm cơm có khi còn nhẹ hơn một tiếng thở dài, nhưng với Quân, nó là bằng chứng đầu tiên rằng cậu không chỉ biết nhận phần thừa trong nhà. Hạnh đi sau vài bước, mắt không rời bóng con, trong đầu vẫn lặp lại lời Duy Khoa: áo tối, thuốc lá nặng mùi, cổ tay có sẹo, hỏi giờ Quân về.

Gần đến đầu hẻm, Minh Quân dừng xe chờ bà. Cậu không quay hẳn lại, chỉ nói thấp: “Chuyện người đó, mẹ đừng làm ầm lên trước mặt cả nhà.” Hạnh khựng lại. Bà đã định về nhà sẽ hỏi ông Bình khóa cửa sau, sẽ bảo Đức đừng đi lung tung nói chuyện Quân làm ở xưởng, sẽ kiểm tra từng lối nhỏ quanh sân như một người vừa nghe tiếng nước ngấm vào nền nhà. Nhưng Quân nói đúng. Trong căn nhà này, chỉ cần một chuyện chưa rõ bị đặt lên bàn, nó sẽ lập tức bị bẻ thành lý do trách móc. Bà đáp: “Mẹ không làm ầm. Nhưng con cũng không được tự đi một mình qua đoạn đường tối cho đến khi biết người đó là ai.” Quân cười nhạt, tiếng cười mỏng như cạnh giấy. “Con mà đi một mình thì mẹ sợ. Con mà để mẹ đưa đi thì cả nhà lại bảo con được ưu tiên.”

Câu ấy đâm rất trúng. Hạnh không cãi được. Kiếp trước bà từng dùng hai chữ ưu tiên như một cái cân méo, đặt lên Đức một phần vốn, đặt lên Trúc một phần của hồi môn, đặt lên Vy một phần thương xót, rồi bảo Quân chịu thiệt vì nó là con trai, vì nó cứng đầu, vì nó không biết nói ngọt. Bây giờ bà muốn kéo phần của Quân trở lại, cái cân cũ lập tức kêu cót két, không phải vì công bằng nặng quá, mà vì những người quen đứng ở đầu cao không chịu nổi cảm giác phải bước xuống ngang hàng. Hạnh nhìn con, giọng khàn đi: “Nếu ai nói con được ưu tiên chỉ vì mẹ không để con đi vào chỗ nguy hiểm một mình, người đó phải nói trước mặt mẹ.” Quân không đáp. Cậu chỉ đẩy xe vào hẻm.

Trong bếp, cơm vẫn còn ấm. Thanh Trúc đã dọn mâm nhưng không dám động đũa trước, Thảo Vy ngồi bên cạnh nồi canh, mặt phụng phịu vì phải chờ lâu. Minh Đức dựa lưng vào cột nhà, thấy Quân bước vào với áo dính dầu thì nhếch mép ngay: “Thợ phụ của nhà mình về rồi à? Mâm cơm chờ một người kiếm được mấy xu, đúng là long trọng.” Ông Bình đang thêm dầu vào chiếc đèn con bỗng ngẩng lên, nhưng chưa kịp nói gì, Hạnh đã đặt giỏ xuống. Bà không quát. Sau một ngày dài, bà hiểu có những câu càng đánh trả lớn tiếng càng khiến Quân thành trung tâm của sự khó chịu. Bà chỉ rửa tay, mở nắp nồi, rồi lấy cái đĩa sứt men đặt giữa mâm.

Bữa tối hôm ấy có một khúc cá kho nhỏ, ít rau muống luộc, bát canh bí và bốn quả trứng gà luộc Hạnh đã để dành từ sáng. Trước đây, khúc cá ngon nhất thường được gắp sang bát Minh Đức vì anh ta là con cả, cần sức đi làm ăn; quả trứng đẹp nhất thường cho Vy vì con bé hay than mệt; Trúc sẽ nhận phần vừa đủ để không phật ý ai; còn Quân hoặc tự gắp phần cuối, hoặc nói không thích ăn. Hạnh từng nghĩ đó là cách nhà nghèo xoay xở. Đến khi chết một lần, bà mới hiểu có những vết thương bắt đầu từ một miếng cá quá nhỏ để ai chịu thừa nhận nó là bất công. Bà cầm dao, chia khúc cá thành bốn phần bằng nhất có thể, đặt cạnh bốn quả trứng đã bóc vỏ, rồi lần lượt để vào bốn cái bát: Đức, Trúc, Quân, Vy.

Không khí trên mâm lập tức yên xuống. Vy nhìn bát mình, rồi nhìn bát Quân. “Sao hôm nay chia như phát cơm vậy mẹ?” Giọng con bé không ác, chỉ quen với việc phần ngon đến tay mình mà không cần hỏi. Thanh Trúc khẽ kéo tay em, nhưng mắt cô cũng dừng trên bốn cái bát rất lâu. Minh Đức cười một tiếng: “Mẹ làm gì thế? Chia phần trước mặt cả nhà để chứng minh mẹ công bằng à?” Hạnh đặt đôi đũa xuống cạnh mâm. “Ừ. Từ hôm nay phần ăn của bốn đứa chia rõ. Ai còn đói thì nói, trong nhà còn gì mẹ tính tiếp. Nhưng không còn chuyện đứa này mặc nhiên được miếng ngon, đứa kia mặc nhiên nhường.” Bà nhìn sang Quân. Cậu đứng ở cửa bếp, tay vẫn chưa rửa sạch hết vệt dầu trong kẽ móng. “Quân, rửa tay rồi ăn. Phần của con ở đó, không ai giữ hộ, cũng không ai lấy bớt.”

Minh Quân nhìn cái bát có phần cá và quả trứng một lúc. Ánh mắt cậu không mềm đi như Hạnh từng âm thầm mong, trái lại còn cảnh giác hơn. Có lẽ với Quân, một phần ăn được chia rõ cũng giống như một lời hứa mới: nhìn thì tốt, nhưng nếu ngày mai bị lấy lại, nó sẽ đau hơn cả việc chưa từng có. Cậu đi rửa tay, ngồi xuống chỗ quen ở mép mâm. Đức gõ đũa lên bát, giọng châm chọc: “Thế còn cha mẹ thì sao? Nhà sáu người, mẹ chia bốn phần, nghe cứ như chỉ có bốn đứa con mới đáng ăn.” Ông Bình định đứng dậy lấy thêm đĩa, nhưng Hạnh ngăn lại. “Cha mẹ ăn phần còn lại. Người lớn thiếu một miếng không sao. Trẻ con lớn lên trong nhà mà luôn phải đoán hôm nay mình có được phần hay không, mới là chuyện đáng sợ.”

Câu ấy làm ông Bình cúi đầu. Trúc im lặng gắp rau, Vy mím môi như muốn cãi mà không tìm được cớ. Minh Đức thì không chịu buông. “Mẹ nói nghe hay lắm. Nhưng con thấy dạo này mẹ làm gì cũng xoay quanh thằng Quân. Nó đi học, mẹ giữ tiền. Nó đi làm, mẹ đi theo. Nó về muộn, cả nhà chờ cơm. Bây giờ nó còn có phần riêng không ai được đụng. Vậy con hỏi thật, mẹ đang công bằng hay đang bù đắp quá tay?” Hạnh nghe trong ngực nặng xuống, không phải vì Đức nói sai hoàn toàn, mà vì anh ta đã chạm vào chỗ bà sợ nhất. Bà đúng là đang bù. Nhưng nếu một đứa con đã bị lấy mất quá nhiều, việc trả lại phần cơ bản nhất có bị gọi là quá tay không?

Hạnh không trả lời ngay. Bà múc canh cho từng người, đến bát Quân thì dừng nửa nhịp rồi vẫn múc bằng đúng vá như ba bát trước. “Mẹ không bắt các con thương Quân hơn. Mẹ cũng không bắt Quân biết ơn mẹ. Mẹ chỉ sửa lại những thứ lẽ ra từ đầu đã phải rõ.” Bà nhìn Đức. “Tiền học là tiền học. Nợ hai mươi đồng của con là nợ của con. Lệ phí dụng cụ của Quân là phần mẹ đã hứa mẹ phải lo. Tiền công hôm nay Quân kiếm được là của Quân, không ai được lấy danh nghĩa gia đình để mượn, giữ hay tính thay.” Minh Quân đang cầm đũa bỗng siết tay. Đức sầm mặt. “Mẹ nói vậy khác gì bảo con sẽ lấy tiền nó?” Hạnh đáp: “Mẹ nói trước để không ai có cơ hội làm vậy.”

Mâm cơm vốn đã ít món càng thêm khó nuốt. Ông Bình chậm rãi đặt bát xuống, giọng nhỏ nhưng rõ hơn mọi ngày: “Đức, khoản hai mươi đồng sáng mai cha viết giấy cho con ký. Nhà mình không thể cứ nói miệng rồi quên.” Minh Đức quay phắt sang cha, không tin nổi người cha thường né chuyện lại đứng về phía mẹ. “Cha cũng theo mẹ?” Ông Bình khựng lại, mặt đỏ lên, nhưng lần này không lùi hẳn. “Cha theo cái nào đúng.” Một câu đơn giản, nói ra muộn mấy chục năm trong lòng Hạnh, vậy mà vẫn khiến bếp im đến mức nghe được tiếng nước canh sôi lăn tăn trong nồi. Quân không nhìn cha, nhưng vai cậu hơi chùng xuống, rất ít, như một sợi dây bị kéo căng vừa được nới ra một chút.

Vy ăn nửa quả trứng rồi bỗng lí nhí: “Nhưng mai con đi học thêm, con cần tiền mua vở. Nếu mẹ đưa cho anh Quân hết thì con lấy gì?” Hạnh quay sang con gái út. Trước đây, chỉ cần Vy nói thiếu, bà sẽ tự động moi trong túi ra, thậm chí lấy từ phần đã hứa với Quân mà không hề thấy mình đang cắt vào ai. Bây giờ bà hỏi: “Con cần mấy quyển, giá bao nhiêu, còn quyển cũ nào dùng được không?” Vy ngẩn ra, má đỏ lên. “Con… con chưa hỏi giá.” Hạnh gật đầu. “Vậy mai hỏi giá rồi nói mẹ. Cần thật mẹ mua. Nhưng không ai được lấy chữ cần để lấn phần đã định của người khác.” Trúc nghe đến đó thì đặt đũa xuống rất khẽ. Có lẽ cô cũng hiểu, từ nay những câu nói mềm mại sẽ phải đi kèm con số rõ ràng.

Minh Quân ăn chậm. Cậu không gắp phần cá ngay, cứ để nó nằm bên cạnh cơm như sợ đụng vào thì cả mâm sẽ nhìn. Hạnh thấy vậy nhưng không giục. Bà chỉ tự gắp phần xương cá còn sót lại, ăn với rau luộc. Một lúc sau, Quân đưa tay lấy quả trứng trong bát, bẻ làm đôi, đặt nửa sang chén của ông Bình. Ông Bình sững ra. “Cha ăn đi,” Quân nói, giọng vẫn cứng. “Con ở xưởng được uống nước rồi.” Hạnh nhìn nửa quả trứng trắng nằm trong bát chồng, cổ họng nghẹn lại. Đây không phải hòa giải. Quân chưa tha thứ, chưa tin, cũng chưa thôi phòng bị. Nhưng trong căn bếp từng quen với việc cậu tự biến mình thành phần thừa, nửa quả trứng ấy giống một dấu hiệu nhỏ rằng Quân vẫn biết cho đi khi không bị ép phải cho.

Ăn xong, Hạnh không để Trúc tự dọn hết như mọi khi. Bà bảo bốn đứa mỗi người tự rửa bát của mình, phần nồi niêu bà và ông Bình làm. Đức đứng dậy rất mạnh, chiếc ghế gỗ kéo trên nền phát ra tiếng chói tai. “Từ bát cơm đến tiền nợ, mẹ đều tính từng ly. Mẹ có thấy nhà này càng ngày càng giống chỗ ghi sổ không?” Hạnh xếp bát vào chậu, đáp bình tĩnh hơn chính bà tưởng: “Vì trước đây không ghi nên mới có người phải trả thay.” Đức nghẹn lại, mắt tối sầm. Quân rửa bát xong định ra sân, Hạnh gọi cậu lại, đưa chiếc khăn sạch khác. “Áo con dính dầu, mai mẹ giặt riêng. Đồng tiền công con tự cất. Nếu muốn góp vào lệ phí dụng cụ, con ghi vào sổ của con, không cần đưa mẹ giữ.”

Quân nhận khăn nhưng không nhận ngay sự yên tâm trong lời bà. “Mẹ đừng nói như mọi chuyện rõ ràng là xong.” Hạnh gật đầu. “Mẹ biết chưa xong.” Cậu nhìn bà rất lâu, đôi mắt mệt vì một buổi tối quá nhiều người nhìn vào phần của mình. “Con không muốn vì con mà nhà cãi nhau.” Hạnh gần như muốn nói không phải vì con, là vì trước đây mẹ sai, là vì cả nhà đã quen lấy con làm chỗ bớt phần. Nhưng bà nuốt lại. Có những lời đúng nếu nói sai lúc cũng thành gánh nặng. Bà chỉ đáp: “Nhà cãi nhau vì mẹ bắt đầu chia lại cho rõ. Con không phải nhận lỗi thay chuyện đó.” Quân cụp mắt, rồi đi ra sân phơi khăn.

Đêm xuống hẳn. Hạnh khóa cửa bếp, kiểm tra then cài phía sau như đã hứa với chính mình. Ngoài hẻm có tiếng người đi qua, mùi thuốc lá thoảng vào rất nhẹ, có thể chỉ là hàng xóm, cũng có thể không. Bà đứng sau cánh cửa gỗ, tay đặt trên then cài lạnh ngắt, trong đầu hiện lên vết sẹo dài nơi cổ tay người lạ mà Duy Khoa kể. Khi quay lại, bà thấy Minh Đức vẫn đứng ở gian ngoài, mặt chìm một nửa trong bóng đèn vàng. Anh ta nhìn bà, không còn cười nữa. “Mẹ cứ nói công bằng,” Đức nói chậm rãi, từng chữ như đặt lên bàn cân, “nhưng con thấy mẹ chỉ đang thiên vị Minh Quân thôi.”

Hạnh không lập tức phản bác. Hai chữ thiên vị rơi xuống căn nhà nhỏ, quen thuộc đến mức làm bà đau hơn một lời mắng mới. Kiếp trước, chính bà từng thiên vị mà không nhận. Kiếp này, khi bà bắt đầu trả lại một bữa cơm bốn phần, người đầu tiên bị gọi là thiên vị cũng lại là bà. Sau lưng Đức, Thanh Trúc và Thảo Vy đứng im ở cửa phòng, còn ngoài sân Minh Quân vừa quay đầu lại, ánh mắt lạnh và sáng trong bóng tối. Hạnh biết câu nói ấy chưa kết thúc ở đây. Nó sẽ trở thành vết nứt mới trên mâm cơm, trên sổ nợ, trên cả cách bốn đứa con nhìn mẹ mình từ ngày mai.