Chương 3: Nhóm Phụ Huynh Im Lặng

Mẩu dữ liệu thật trong một tấm ảnh giả khiến căn phòng của Vũ yên hơn cả lúc mất mạng. Anh không thích kiểu yên đó. Nó không phải sự bình tĩnh của người kiểm soát được tình hình, mà là khoảng dừng rất ngắn trước khi một thứ bẩn hơn trồi lên. Trên màn hình, đoạn tem hồ sơ tư vấn chỉ còn vài ký tự méo vì nén ảnh, chữ 11A3 nằm trong vùng nhiễu như một cái gai nhỏ. Vũ phóng lớn thêm một lần, rồi dừng tay. Phóng nữa cũng chỉ biến dữ liệu thành cháo. Công nghệ đôi khi rất biết làm màu, nhưng một điểm ảnh vỡ thì vẫn là một điểm ảnh vỡ, không phải nhân chứng bị ép khai.

Lý Tường ngồi phía bên kia bàn, mắt đỏ như vừa tranh luận tay đôi với ba cái máy pha cà phê. Cậu kéo thư mục ảnh công khai của Minh Đức sang màn hình phụ. ‘Em tìm được bảy album có phòng tư vấn, ba bài viết tuyển sinh, một video ngày hội tâm lý học đường. Không có cái tem này.’ Vũ gật đầu. ‘Tức là nó không xuất hiện công khai.’ ‘Hay do em tìm chưa hết?’ ‘Luôn có khả năng đó. Nên mình ghi là chưa tìm thấy ở nguồn công khai đã kiểm tra, không ghi là không tồn tại.’ Lý Tường thở dài. ‘Anh nói chuyện giống biên bản quá.’ Vũ liếc cậu. ‘Biên bản là thứ giúp người ta sống sót sau khi cảm xúc bị đem ra làm trò chơi.’

Điện thoại của Mai Anh rung lúc tám giờ bốn mươi ba. Cô không gọi, chỉ gửi ảnh chụp màn hình nhóm phụ huynh lớp 11A3. Vũ mở lên. Trong khung chat, sáng qua vẫn còn những câu hỏi về bài kiểm tra đọc hiểu và lịch nộp bài thuyết trình. Đêm qua, sau khi tin bẩn lan ra, nhóm biến thành một căn phòng đông người nhưng ai cũng cầm sẵn đá trong túi. Có người hỏi nhà trường có biết không, có người yêu cầu đổi giáo viên ngay, có người dùng chữ ‘đạo đức’ nhiều đến mức chữ đó mòn đi trên màn hình. Rồi đến bảy giờ ba mươi hai sáng, một tài khoản tên Nguyễn Hữu Tín nhắn: ‘Đề nghị mọi người không trao đổi thêm trong nhóm. Chờ nhà trường xử lý chính thức để tránh ảnh hưởng các cháu.’ Sau đó, im lặng hoàn toàn.

Vũ nhìn chuỗi thời gian. Sự im lặng cũng có nhịp, nếu người ta đủ rảnh để nghe. Trước tin nhắn của Nguyễn Hữu Tín, mỗi phút có năm đến bảy tin. Sau tin nhắn đó, bốn mươi mốt phụ huynh đã xem, không ai trả lời. Ba phút sau, một trang hóng chuyện đăng bài mới với câu gần như y nguyên: ‘Phụ huynh Minh Đức đề nghị nhà trường xử lý chính thức để tránh ảnh hưởng học sinh.’ Đến tám giờ mười, hai fanpage địa phương khác lặp lại cụm ‘tránh ảnh hưởng các cháu’. Một câu trong nhóm kín đi ra ngoài nhanh hơn cả cô giáo đang bị buộc ngồi chờ ở hành lang. Đúng là thành phố hiện đại: tin đồn còn có dịch vụ giao hàng hỏa tốc, miễn là có người trả tiền bo đủ.

‘Cô đang ở đâu?’ Vũ nhắn. Mai Anh trả lời sau mười giây: ‘Phòng giáo viên. Họ bảo tôi chờ. Tiết hai cũng chưa cho tôi vào lớp.’ Anh nhìn dòng chữ ấy lâu hơn cần thiết. Trong hồ sơ của anh, nạn nhân thường hiện lên bằng số điện thoại, đường dẫn, ảnh chụp, mốc thời gian. Nhưng Mai Anh lúc này không phải một dòng dữ liệu. Cô là một người ngồi giữa phòng giáo viên, nghe đồng nghiệp hạ giọng khi mình bước qua, cố giữ thẳng lưng để không ai thấy mình đang run. Vũ gõ: ‘Đừng tự giải thích trong nhóm. Cô chỉ hỏi một câu cần thiết: nhà trường đã có kết luận chính thức chưa. Nếu không, đề nghị mọi trao đổi dựa trên thông tin đã xác minh.’ Anh xóa chữ ‘đề nghị’ rồi gõ lại. Câu chữ mềm quá dễ bị giẫm, cứng quá dễ bị bẻ. ‘Cô hỏi ngắn thôi. Còn lại để họ tự để dấu vết.’

Mai Anh đọc tin nhắn, rồi đặt điện thoại xuống mặt bàn phòng giáo viên. Cô tổ trưởng chuyên môn đang nói chuyện với hai giáo viên khác, vừa thấy cô ngẩng lên thì ngừng lại. Sự ngừng ấy lịch sự đến mức đau. Mai Anh mở nhóm phụ huynh 11A3, ngón tay dừng trên ô nhập một lúc. Cô từng dạy học sinh rằng im lặng cũng là một câu trả lời, nhưng chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải đứng ở phía bị câu trả lời ấy đè lên. Cô gõ: ‘Hiện tại tôi chưa nhận được bất kỳ kết luận chính thức nào từ nhà trường về sai phạm cá nhân. Tôi đề nghị phụ huynh và nhà trường không lan truyền nội dung chưa xác minh, để bảo vệ cả học sinh trong ảnh và học sinh lớp 11A3.’ Tin nhắn hiện lên. Dòng chữ ‘đã xem’ tăng từng người một. Không ai đáp.

Năm phút sau, thầy Lâm bước vào phòng giáo viên, tay cầm một tập giấy mỏng. ‘Cô Mai Anh, ban giám hiệu đang trao đổi thêm với đại diện phụ huynh. Trước mắt cô không vào lớp hôm nay.’ Ông nói đủ nhỏ để không thành thông báo, nhưng đủ to để những người cần nghe đều nghe thấy. Mai Anh đứng dậy. ‘Em xin văn bản.’ Thầy Lâm nhíu mày. ‘Chúng ta đang xử lý linh hoạt.’ ‘Vậy em cũng xin được linh hoạt bằng cách không nhận một quyết định miệng.’ Một giáo viên trẻ cúi xuống giả vờ tìm bút. Cô tổ trưởng nhìn ra cửa sổ. Trong phòng, không ai bênh cô. Cũng không ai dám nhìn cô quá lâu. Có những cuộc bỏ phiếu không cần giơ tay; chỉ cần tất cả đồng loạt tránh mắt là đủ.

Ở văn phòng, Vũ nhận thêm bản chụp. Anh tách từng mốc thời gian ra bảng, đặt cạnh lịch đăng của các trang công khai. Lý Tường phụ trách kiểm tra lịch sử fanpage bằng các dấu hiệu ai cũng có thể nhìn thấy: ngày đổi tên, nội dung cũ, tần suất đăng, phần minh bạch quảng cáo nếu nền tảng còn để lộ. ‘Anh,’ cậu gọi, giọng tỉnh hẳn. ‘Trang Nam Thành Today này trước đây đăng đồ ăn vặt. Ba tháng không hoạt động. Đêm qua đổi ảnh bìa thành tin giáo dục, sáng nay đăng bài về cô Mai Anh. Và… có dòng đang chạy quảng cáo.’ Vũ kéo ghế sang. Bài viết không nói thẳng tên cô ở tiêu đề, nhưng ảnh mờ đủ để người đã xem tin bẩn nhận ra. Dòng mô tả dùng đúng cụm ‘tránh ảnh hưởng các cháu’. Phần minh bạch chỉ cho thấy bài được tài trợ, không hiện người trả tiền. Như vậy chưa đủ để chỉ mặt ai. Nhưng đủ để chứng minh đây không còn là cơn phẫn nộ tự phát.

‘Có người trả tiền đẩy tin,’ Lý Tường nói, rồi tự hạ giọng như sợ màn hình nghe thấy. Vũ lưu trang, chụp lại bằng công cụ ghi thời gian, ghi nguồn truy cập và nhắc cậu lưu cả đường dẫn lưu trữ. ‘Đừng kết luận người trả tiền là phụ huynh.’ ‘Nhưng câu trong nhóm vừa chạy ra ngoài.’ ‘Câu có chân dài hơn người. Mình chỉ chứng minh được đường đi của câu, chưa chứng minh được người dắt nó.’ Lý Tường nhăn mặt. ‘Anh có bao giờ muốn nói một câu cho đã miệng không?’ Vũ nhìn ảnh Mai Anh ngồi ở phòng giáo viên trong bản chụp phản chiếu mờ trên kính cửa. ‘Có. Thường là lúc dễ làm hỏng hồ sơ nhất.’

Mai Anh gọi lúc gần mười giờ. Lần này giọng cô không còn run, nhưng sự mệt mỏi nằm ngay dưới từng chữ. ‘Họ nói phụ huynh không yên tâm. Một đại diện phụ huynh đề nghị tôi tạm thời không tiếp xúc lớp 11A3.’ ‘Nguyễn Hữu Tín?’ Vũ hỏi. Đầu dây im một nhịp. ‘Anh biết tên đó từ đâu?’ ‘Từ nhóm.’ ‘Ông ấy là phụ huynh của lớp. Con trai ông ấy học 11A3.’ Mai Anh dừng lại. ‘Tôi từng nhắc đến em đó trong hồ sơ tư vấn. Không phải vì em ấy là nạn nhân.’ Vũ không hỏi tiếp ngay. Một số câu, nếu kéo ra quá mạnh, sẽ kéo theo cả người đang cố đứng vững. ‘Cô không cần nói nội dung hồ sơ qua điện thoại. Chỉ cần trả lời: hồ sơ đó có liên quan đến chuyện cô từng muốn báo cáo nhà trường không?’ Lần im lặng này dài hơn. ‘Có.’

Mảnh ghép nhỏ khớp vào nhau bằng một tiếng rất khẽ trong đầu Vũ. Lớp 11A3, tem hồ sơ tư vấn, nhóm phụ huynh im bặt sau một câu ra lệnh mềm, một phụ huynh có tên trong nhóm, và một chiến dịch quảng cáo bắt đầu chạy ngay khi nhà trường còn chưa có kết luận. Tất cả vẫn chỉ là dấu hiệu. Dấu hiệu không thể thay thế chứng cứ. Nhưng dấu hiệu đủ để anh biết phía trước không phải một đám đông mất kiểm soát. Đám đông có thể bị kích động, còn ở đây có người đang dùng đám đông như loa phóng thanh.

‘Từ giờ cô đừng gửi thêm gì trong nhóm nếu không cần,’ Vũ nói. ‘Lưu lại bản chụp, thời gian, tên người liên quan. Nếu trường yêu cầu làm việc với phụ huynh, cô yêu cầu có đại diện nhà trường, ghi biên bản và không trao đổi riêng.’ Mai Anh cười rất nhẹ, không vui. ‘Tôi là giáo viên mà nghe như đang chuẩn bị ra tòa.’ ‘Không. Cô đang chuẩn bị để không bị người khác viết hộ bản án.’ Câu đó làm đầu dây yên đi. Vũ tưởng cô đã tắt máy, nhưng rồi Mai Anh nói: ‘Tôi không muốn kéo học sinh vào chuyện này.’ ‘Vậy mình càng phải giữ sạch. Người dùng học sinh làm lá chắn không nên được quyền gọi đó là bảo vệ trẻ em.’

Khi cuộc gọi kết thúc, Lý Tường đặt một bản chụp mới lên màn hình lớn. Cậu vừa tìm thấy một bài đăng cũ của Nam Thành Today từ ba tháng trước, trước khi trang đổi hướng. Dưới phần quản trị công khai còn sót lại tên một đơn vị quảng cáo nhỏ chuyên ‘xử lý khủng hoảng cộng đồng trường học’. Cái tên không xuất hiện trong bài bẩn, không xuất hiện trong nhóm phụ huynh, nhưng đã chạy cùng hạ tầng quảng cáo của trang. Vũ nhìn nó vài giây, rồi lưu vào thư mục chứng cứ tạm với nhãn trung tính: dau_hieu_day_tin_tra_phi. Ngoài cửa sổ, trời Nam Thành vẫn xám như chưa từng có buổi sáng. Trên màn hình, tấm ảnh giả, nhóm phụ huynh im lặng và dòng quảng cáo trả phí nằm cạnh nhau. Lần đầu tiên từ khi nhận case, Vũ thấy rõ một bàn tay không chỉ tung tin, mà còn bỏ tiền để đảm bảo tin ấy tìm đúng người cần ghét Mai Anh.