Chương 61 - Chương 61: Không Phải Lỗi Của Một Người

Chương 61: Không Phải Lỗi Của Một Người

Màn hình vừa tối, điện thoại của Tạ Quỳnh đã rung đến mức trượt khỏi mép bàn. Cô chụp được nó bằng một tay, tay kia vẫn giữ chiếc máy quay dự phòng. Trong căn phòng chật, không ai nói gì suốt hai nhịp thở. Vy nhìn bóng mình trên màn hình đen, môi còn giữ nguyên hình của câu hỏi cuối cùng, như thể phần còn lại của cô vẫn mắc ở phía bên kia kết nối vừa bị cắt. Quỳnh bật lên một tiếng chửi ngắn. “Không phải tin nhắn hỏi thăm đâu. Người ta đang đăng lại đoạn cuối.”

Vy lập tức kéo laptop về phía mình. “Mở stream phụ.” Câu nói bật ra bằng đúng bản năng cũ: làm lại, nói to hơn, giành lại nhịp trước khi người khác kể hộ. Lục An đặt tay lên cạnh máy, không giữ cô nhưng chặn đúng đường trượt của chiếc laptop. “Chưa.” Anh kiểm tra trạng thái tài khoản. “Tài khoản chính đang bị xem xét. Mở ngay tài khoản phụ có thể bị đánh dấu tiếp. Với lại mình chưa biết đoạn nào đã ra ngoài, đoạn nào bị cắt.”

“Đợi thì họ sẽ nói thay tôi.” Vy nghe chính mình và thấy cổ họng khô rát. Cô vừa dành gần một giờ để nói câu chuyện không nên xoay quanh mặt mình, vậy mà chỉ mười giây màn hình tối đã kéo cô trở lại giữa sân khấu. An không tranh luận. Anh xoay điện thoại của Quỳnh về phía cô. Hàng chục bản quay lại đang chạy: có bản giữ lời nhận trách nhiệm của Nhật Minh, có bản chỉ còn bảy giây Vy hỏi ai kiếm tiền từ nỗi sợ, và có bản cắt sạch lời thú nhận của cô để đặt tiêu đề “Blogger nợ nần đổ hết cho doanh nghiệp”.

Lượt chia sẻ tăng theo nhiều hướng. Người chửi cô đăng lại để chế giễu. Người ủng hộ biến câu hỏi thành khẩu hiệu. Một tài khoản bán khóa học tài chính đã kịp chèn logo vào góc video, còn page drama mở bình chọn Vy là người tố giác hay kẻ tống tiền. Quỳnh nghiến răng. “Cái gì cũng biến thành content được.” Vy nhìn những phiên bản khuôn mặt mình chạy dọc màn hình và lần đầu không thấy nhu cầu chọn bản đẹp nhất. Cô chỉ hỏi: “Bản đầy đủ còn không?”

Quỳnh giơ chiếc điện thoại đang quay. An mở ổ cứng dự phòng và đối chiếu thời lượng. Họ có toàn bộ livestream, nhưng file thô còn hiện vài thông báo riêng ở góc màn hình. Luật sư nhắn đúng lúc ấy: không phát lại ngay, lưu bản gốc, tạo bản sao, ghi thời điểm bị ngắt. Vy ép mình làm theo thay vì biến cơn giận thành nút đăng. Cô đặt tên hai bản sao, ghi giờ và gửi mã kiểm tra file cho luật sư. Công việc nhỏ, khô khan ấy kéo nhịp tim cô xuống được một chút.

Một thông báo từ nhóm “Ba Mươi Ngày” nhảy lên. Hà My vừa đăng video, không nhạc, không filter, chỉ ngồi trước bức tường phòng trọ với hai tay ôm gối. Vy gọi ngay. “Em có chắc không? Chị chưa nhờ ai lên tiếng. Em không phải chứng cứ của chị.” Đầu dây bên kia im vài giây rồi My đáp: “Em biết. Nên em mới tự đăng.”

My đã che tên trường, số hợp đồng và mọi thông tin nhận dạng. Video chỉ còn bảng tổng khoản phải trả do cô bé tự lập, ảnh những món đồ review còn nguyên hộp và một tin nhắn quảng cáo gửi gần nửa đêm. “Em không nói em vô tội,” My nói. “Em đã chọn vay vì muốn nhìn giống một người sắp thành công. Nhưng người bán khoản vay cũng biết em đang sợ bị tụt lại. Họ không tạo ra toàn bộ lựa chọn của em, nhưng họ đứng đúng chỗ để đẩy em thêm một bước.”

Phần bình luận làm Vy lạnh tay. Có người bảo ham hư vinh thì tự chịu, có người hỏi số nợ như đang xem trò đoán giá. Nhưng giữa những câu ấy bắt đầu xuất hiện lời kể thật: nhân viên thử việc vay mua quần áo đi làm, sinh viên vay đóng học lại nhưng bị bán thêm gói mua sắm, cô gái dùng ba ứng dụng để trả chéo sau khi tin câu “chỉ thiếu một chút”. Họ không kể giống nhau và cũng không cùng đổ lỗi. Nhiều người chỉ hỏi vì sao quảng cáo luôn xuất hiện đúng những đêm họ mất ngủ.

Vy gõ một đoạn dài để bảo vệ Hà My rồi xóa hết. Cô không muốn biến lựa chọn của My thành chiếc khiên cho mình. Thay vào đó, cô đăng ba quy tắc lên nhóm: chỉ kể câu chuyện của chính mình; che toàn bộ dữ liệu cá nhân; không gọi tên người khác khi chưa xác minh và chưa được đồng ý. Dòng cuối cô viết chậm hơn: “Không ai buộc phải công khai để chứng minh mình từng bị tổn thương.” Quỳnh thêm địa chỉ liên hệ của luật sư và báo chí, rồi cả ba kiểm tra trước khi đăng.

Chưa đầy mười phút sau, một video khác được gửi vào. Bà Sáu đứng sau quầy cơm, vừa chia phần thức ăn cuối ngày vừa nói: “Tui không biết thuật toán là cái gì. Tui chỉ biết có đứa làm cả ngày, chiều vẫn xin ghi nợ hai chục nghìn vì tiền vừa vào đã bị trừ. Mấy đứa đó có đứa tiêu sai, có đứa sĩ diện. Nhưng thấy người ta đang ngã mà còn bán cho cái chân giả bằng giấy thì người bán đừng nói mình vô can.” Cuối clip, bà quay sang mắng người cầm máy: “Đừng quay mặt khách.”

Vy bật cười rất nhỏ, tiếng cười đầu tiên từ lúc stream bị cắt. Sau bà Sáu là những đoạn ghi hình vụng về từ chợ cũ. Cô bán mỹ phẩm kể từng được mời đặt mã vay cạnh quầy để khách “chốt đơn không cần nghĩ”. Chú sửa điện thoại đưa tờ rơi hứa giải ngân nhanh cho người cần thay máy đi làm. Một chị bán quần áo thừa nhận từng nhận hoa hồng giới thiệu khách, rồi dừng khi thấy cô công nhân quay lại hỏi cách vay khoản mới trả khoản cũ. Không lời kể nào đủ kết luận toàn bộ hệ thống, nhưng chúng lặp lại ở cùng điểm: đánh vào xấu hổ, xuất hiện sau ngày lương và giấu giá của lối thoát.

Lục An kéo ghế lại gần bàn, mở bảng tính mới với các cột: người kể, hình thức đồng ý, tài liệu tự sở hữu, thông tin cần che, phần đã xác minh, phần chỉ là trải nghiệm. “Không gom hết vào một video cảm động,” anh nói. “Chỉ cần một chi tiết sai là họ phủ định mọi thứ.” Vy bắt đầu gọi từng người đã chủ động liên hệ, không hỏi họ có câu chuyện nào gây sốc hơn, chỉ hỏi họ cho phép dùng phần nào. Quỳnh lưu bản gốc theo thời gian và đánh dấu bài có nguy cơ lộ danh tính.

Công việc lan nhanh hơn ba người xử lý. Có thành viên tự lập nhóm kiểm tra ảnh chụp, nhưng Vy cấm truy tìm danh tính người gửi. Có người đề nghị công khai danh sách nhân viên VayVui, cô từ chối. Rồi một tài khoản đăng ảnh cũ của Hà My trong đồng phục, ghép lời chế giễu. Vy thấy cơn giận bốc lên, nhưng thay vì lao vào cãi, cô gửi đường dẫn báo cáo và gọi My kiểm tra an toàn. My run giọng nhưng chỉ xin khóa bình luận một lúc. Vy giúp cô làm đúng việc ấy, không gọi em là anh hùng, cũng không khuyên em phải mạnh mẽ.

Gần nửa đêm, câu “Không phải lỗi của một người” xuất hiện dưới nhiều bài. Có người dùng nó để bênh Vy tuyệt đối, khiến cô khó chịu. An vẫn nhìn bảng dữ liệu khi nói: “Không phải lỗi của một người không có nghĩa là không ai có lỗi. Nó có nghĩa là không thể chọn người yếu nhất, bắt họ gánh hết, rồi những người còn lại bảo mình chỉ làm đúng phần việc.” Vy nghĩ đến người bấm nút vay, người viết caption, người dựng mô hình, người duyệt chiến dịch, KOL nói lời tự thưởng và page nhận tiền dẫn dư luận. Cái bẫy tồn tại vì mỗi mắt xích đều đủ nhỏ để trốn khỏi cảm giác có tội.

Cô mở camera phụ nhưng không phát trực tiếp. Trong đoạn video chưa đến hai phút, Vy xác nhận tài khoản chính đang bị xem xét, bản ghi đầy đủ đã được lưu và chuyển cho luật sư. Cô không kêu gọi tấn công VayVui, không yêu cầu người vay công khai danh tính, cũng không nhận mọi câu chuyện đang lan truyền là bằng chứng cho cáo buộc của mình. “Tôi từng góp phần làm một cái bẫy trông đẹp hơn,” cô nói. “Những người lên tiếng tối nay không có nhiệm vụ làm tôi sạch. Chúng tôi sẽ kiểm tra từng tài liệu trước khi dùng.”

Video không bùng nổ nhanh bằng đoạn stream bị đánh sập, nhưng nó đặt lại ranh giới. Một số thành viên xóa ảnh có số điện thoại. Hai page lớn sửa tiêu đề từ “nạn nhân đồng loạt tố cáo” thành “người vay chia sẻ trải nghiệm, chờ xác minh”. Một page khác vẫn gọi Vy là đạo đức giả và nhận hàng nghìn lượt thích. Cô nhìn vài giây rồi tắt. Ngoài cửa sổ, mưa đã nhẹ hơn. Quỳnh ngồi bệt xuống sàn, còn An đẩy sang Vy cốc nước ấm và chỉ vào một ô trống trong bảng: “Phần trách nhiệm của người từng viết quảng cáo, cô tự điền.” Vy gõ tên mình vào đó.

Điện thoại phụ rung với cuộc gọi từ số lạ. Người gọi là phóng viên Ban Kinh tế – Đời sống của Thời Báo Thành Phố, tòa soạn từng nhận bộ hồ sơ Vy gửi trước livestream. Chị nói họ đã theo dõi buổi phát, xác minh độc lập ba trường hợp và quyết định lập nhóm điều tra chính thức. Yêu cầu phản hồi đã được gửi đến VayVui. Vy siết cốc nước bằng hai tay. Đây không còn là một clip viral có thể bị dìm bằng vài nghìn lượt report.

Trước khi cúp máy, phóng viên nói thêm: “Phía công ty chưa trả lời về thuật toán. Họ cho biết sáng mai sẽ công bố hồ sơ hợp tác cũ để chứng minh cô từng hưởng lợi trực tiếp từ chiến dịch.” Một email chuyển tiếp xuất hiện gần như cùng lúc. Dưới thông báo họp báo lúc chín giờ là tên người chủ trì được in đậm: Trịnh Khải.