Chương 18: Một Bài Kiểm Tra Sai

Sáng hôm sau, trời Nam Thành vẫn còn ướt. Những vệt nước đọng trên mép đường phản chiếu ánh đèn xe buýt thành từng mảng vàng nhòe, như thành phố chưa kịp tỉnh hẳn sau cơn mưa đêm qua. Thành ôm chiếc túi nhựa đựng phong bì nâu trước ngực, đi qua hai dãy văn phòng trong tòa nhà cũ nơi An Nhiên thuê phòng làm việc. Anh ngủ chưa đầy ba tiếng. Cả đêm, những câu cha anh nói cứ lặp lại trong đầu: viện phí trả trước, tờ giấy ký sau, tập kẹp xanh bị thiếu, một cái tên giống Mai hoặc Mẫn. Nhưng khi đứng trước cửa kính có bảng tên Nguyễn An Nhiên, Thành không còn cảm giác mình chỉ biết đau. Ít nhất hôm nay anh có thứ để đặt lên bàn.

An Nhiên mở cửa cho anh bằng vẻ mặt tỉnh táo quen thuộc. Cô không hỏi anh có ổn không, có lẽ vì chỉ cần nhìn quầng mắt và bàn tay siết chặt túi giấy là đủ biết câu trả lời. Cô kéo rèm lên cho căn phòng sáng hơn, đặt một tập giấy trắng cạnh máy ghi âm nhỏ rồi nói: “Anh uống nước trước. Sau đó kể lại theo thứ tự. Mình không vội kết luận.” Thành ngồi xuống, đặt phong bì lên bàn như đặt một vật dễ vỡ. “Tôi mang bản photo, biên lai, cả ghi chú của ba tôi. Bản gốc thì tôi để riêng trong túi này.” Anh mở khóa kéo, đưa ra từng thứ một. Lần đầu tiên trong nhiều năm, những tờ giấy từng khiến anh bị đẩy ra ngoài đời con lại nằm trước mặt một người không dùng chúng để ép anh im lặng.

An Nhiên đeo găng tay mỏng, đọc rất lâu. Cô không cau mày quá mức, cũng không tỏ ra kinh ngạc cho anh thêm sợ. Thỉnh thoảng cô ghi vài chữ vào mép sổ: thời điểm bệnh viện, người làm chứng, đầu mối trường học, y tế không khẩn cấp, cha được thông báo qua mẹ. Thành nhìn cây bút của cô di chuyển đều đặn, nghe tiếng điều hòa chạy khẽ trên đầu, trong lòng có một sự bực tức kỳ lạ. Hóa ra đời anh và Bảo An từng bị rút gọn thành mấy dòng chữ lạnh như thế. Một người cha có thể nấu cháo lúc con sốt, thuộc màu áo khoác con thích, nhớ từng ngày cuối tuần; nhưng trên giấy, anh chỉ còn là người được thông báo thông qua người khác.

“Tờ này chưa đủ để nói nó là phụ lục có hiệu lực độc lập,” An Nhiên nói sau cùng. “Nhưng nó rất quan trọng. Nó cho thấy bối cảnh anh ký, cách bên kia tổ chức đầu mối liên hệ, và việc gia đình bên nội bị đưa vào vị trí tự xác nhận bất lợi. Nếu chứng minh được viện phí được thanh toán trước, cộng với lời kể của bác Hòa và bản lưu ở trường, mình sẽ có cơ sở để đặt câu hỏi về tính tự nguyện và việc hạn chế quyền làm cha trên thực tế.” Thành nghe từng chữ, chậm rãi gật đầu. Anh không hiểu hết thuật ngữ, nhưng hiểu một điều: cơn giận của anh cuối cùng đã có đường đi. Nó không phải lao thẳng vào cổng nhà họ Tô. Nó phải đi qua hồ sơ, qua người ký nhận, qua những dấu vết còn sót lại.

“Ba tôi nói có một người phụ nữ đi cùng Tô Khải Chính,” Thành nói. “Và tập kẹp xanh có người bên trường ký nhận. Tên có thể là Mai hoặc Mẫn.” An Nhiên ngẩng lên. “Phạm Mai là giáo viên hiện tại, chưa chắc liên quan. Đừng hỏi cô ấy theo kiểu truy trách. Anh chỉ hỏi đúng phần quyền phụ huynh: hồ sơ liên hệ của Bảo An hiện ghi những ai, lịch sử thay đổi thế nào, và ai tiếp nhận hồ sơ ban đầu. Nếu trường né, mình gửi yêu cầu bằng văn bản.” Cô dừng lại một nhịp rồi nhấn mạnh: “Anh nhớ, mọi thứ hôm nay phải sạch. Không ghi âm lén trong trường nếu luật không cho phép, không tranh cãi với giáo viên, không để Bảo An đứng giữa người lớn.”

Thành vừa định đáp thì điện thoại rung. Màn hình hiện tên Phạm Mai. Tim anh lập tức thắt lại theo một phản xạ rất cha mẹ: trường gọi thì hiếm khi là chuyện vui. Anh nhìn An Nhiên, cô gật đầu ra hiệu mở loa. Giọng Phạm Mai ở đầu dây bên kia nhỏ hơn bình thường: “Anh Thành, anh có tiện ghé trường trong buổi sáng nay không? Bảo An không bị thương, anh đừng hoảng. Nhưng bài kiểm tra toán hôm qua của con có vài điểm lạ. Tôi nghĩ nên trao đổi trực tiếp với anh.” Chỉ một câu “đừng hoảng” cũng đủ làm Thành hoảng theo kiểu có trật tự. Anh đứng dậy ngay, tay đã tìm chìa khóa xe. An Nhiên nhắc phía sau: “Đi. Và ghi lại sau khi ra khỏi trường. Nếu có giấy tờ, xin bản sao hoặc chụp với sự đồng ý.”

Ở trường, hành lang sáng bóng đến mức bước chân Thành nghe rõ hơn thường lệ. Những đứa trẻ mặc đồng phục đi ngang qua anh, nói chuyện bằng giọng trong trẻo về giờ thể dục và bài thuyết trình tiếng Anh. Thành chợt nghĩ nếu không có những tờ giấy trong túi, nếu không có cuộc gọi này, anh có thể vẫn tin trường học là một nơi thẳng tắp, chỉ cần con chăm ngoan là mọi thứ sẽ ổn. Phạm Mai đợi anh trước phòng tư vấn nhỏ cạnh thư viện. Cô đưa anh một tờ bài kiểm tra đã được kẹp trong bìa trong suốt. Trên góc giấy, điểm số viết bằng mực đỏ: 4,5. Bên dưới là nét chữ của Bảo An, ngay ngắn đến đau lòng.

“Bài này không giống năng lực thật của con,” Phạm Mai nói. “Ba câu đầu con làm nháp đúng. Nhưng đáp án cuối cùng lại bị sửa thành sai. Có câu con viết đúng phép tính, rồi gạch đi, thay bằng một con số lệch hẳn. Tôi đã hỏi nhẹ, con chỉ nói là con nhầm.” Thành cúi xuống nhìn. Những vết tẩy mờ nằm dưới con số mới như dấu vết của một cuộc giằng co bé xíu. Anh nhớ Bảo An từng hỏi nếu con không giỏi, ba có thấy con vô dụng không. Hôm nay, thằng bé không chỉ sợ mình sai. Nó đã tự tay làm cho mình sai, rồi ngồi chờ người lớn phát hiện.

Phạm Mai lật mặt sau tờ giấy. Ở mép dưới, gần như bị che bởi dòng nhận xét của giáo viên, có một câu viết rất nhỏ bằng bút chì: “Nếu con làm sai, ba có đến không?” Thành nhìn câu ấy, cổ họng nghẹn đến mức không nói được ngay. Một bài kiểm tra toán, với người lớn, chỉ là điểm số. Với Bảo An, nó là một cái chuông gọi thử. Nó không gọi mẹ, không gọi ông ngoại, không gọi người lái xe. Nó gọi ba. Và để bấm được cái chuông ấy, thằng bé đã phải lấy chính nỗi sợ bị chê ngu của mình ra làm giá.

“Tôi xin lỗi vì gọi anh gấp,” Phạm Mai nói khẽ. “Nhưng sau lần anh đến trường, tôi nghĩ nếu chuyện liên quan đến tâm lý của con thì anh cần biết trực tiếp. Hồ sơ hệ thống vẫn chưa chỉnh xong đầu mối liên hệ, nhưng tôi đã ghi chú tạm số của anh trong phần trao đổi phụ huynh.” Thành ngẩng lên. Anh biết một ghi chú tạm không thể phá được cả bức tường giấy tờ năm năm. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, nó giống một khe cửa nhỏ. Anh nói: “Cảm ơn cô. Tôi có thể gặp con vài phút không? Tôi sẽ không mắng.” Phạm Mai nhìn anh, có lẽ chính câu sau mới khiến cô quyết định gật đầu.

Bảo An ngồi trong phòng đọc nhỏ, hai tay đặt trên đầu gối. Thằng bé vừa thấy Thành thì lập tức đứng dậy, mặt trắng bệch như người bị bắt quả tang làm chuyện rất xấu. Thành đi đến trước mặt con, ngồi xổm xuống cho mắt mình ngang mắt con. Anh không hỏi vì sao con làm bài sai. Anh cũng không hỏi con có biết làm như vậy là không tốt không. Những câu đó chắc ở nhà họ Tô đã có quá nhiều người nói theo nhiều cách khác nhau. Thành chỉ đưa tay chỉnh lại cổ áo hơi lệch của con rồi nói: “Ba đến rồi.”

Mắt Bảo An đỏ lên rất nhanh. Nó cắn môi, cố nuốt nước mắt vào trong như nuốt một hạt cơm mắc nghẹn. “Con không cố ý làm cô buồn,” nó nói. “Con biết làm. Con chỉ… con muốn thử xem nếu con sai thì trường có gọi ba không.” Thành nghe chữ “thử” mà lồng ngực đau nhói. Một đứa trẻ tám tuổi đã phải tự thiết kế một bài kiểm tra cho người lớn, xem ai thật sự đến khi nó không hoàn hảo. Anh đặt hai tay lên vai con, giữ thật nhẹ. “Bài toán hôm nay con làm sai,” anh nói chậm rãi. “Nhưng chuyện con muốn gặp ba thì không sai. Chuyện con sợ cũng không sai. Chỉ là sau này, con không cần làm đau mình để gọi ba nữa. Nếu con cần ba, con nói. Ba sẽ tìm cách đến bằng đường đúng.”

“Nhưng nếu con nói, ông ngoại sẽ biết,” Bảo An thì thầm. “Nếu ông ngoại biết, mẹ sẽ khó xử. Nếu mẹ khó xử thì…” Nó dừng lại, mắt nhìn xuống mũi giày. Thành không ép con nói hết. Anh biết có những câu chưa nên lôi ra giữa phòng học, nhất là khi đứa trẻ vừa gom hết can đảm để sai một lần. Anh chỉ nói: “Việc của người lớn để người lớn xử lý. Con không phải giữ cho mẹ không khó xử, không phải giữ cho ông ngoại vui, cũng không phải làm bài thật giỏi để ba được tự hào. Ba tự hào vì con là Bảo An trước đã.”

Bảo An khóc không thành tiếng. Nó không nhào vào lòng anh như những đứa trẻ trong phim. Nó chỉ cúi đầu sát hơn, để trán chạm vào vai áo còn mùi dầu bếp của Thành. Anh ôm con trong vài giây, đủ lâu để thằng bé biết mình không bị đẩy ra, nhưng không lâu đến mức biến phòng tư vấn thành một cuộc giằng co với trường. Khi buông ra, Thành lấy khăn giấy lau mặt cho con, còn Bảo An lí nhí hỏi bài kiểm tra có phải ký tên không. Thành nhìn tờ giấy trong tay Phạm Mai, rồi nói: “Ba sẽ ký. Và ba sẽ ghi là ba đã xem bài, đã trao đổi với giáo viên. Không ghi là con hư.” Lần đầu tiên trong buổi sáng, khóe miệng Bảo An run lên như muốn cười mà chưa dám.

Phạm Mai đưa bản photo bài kiểm tra cho Thành sau khi đóng dấu sao y nội bộ của lớp. Cô làm việc ấy rất cẩn thận, như cũng hiểu một tờ giấy nhỏ đôi khi có thể giữ lại thứ người lớn dễ phủi đi nhất: tiếng kêu của một đứa trẻ. Khi tiễn Thành xuống sân, cô nói thêm: “Anh Thành, về hồ sơ cũ, tôi đã hỏi thử phòng hành chính. Năm đó người tiếp nhận không phải tôi. Có một cô tên Hà Mẫn Chi từng phụ trách hồ sơ chuyển cấp và liên hệ gia đình. Cô ấy nghỉ rồi. Tôi chưa chắc cô ấy là người ký, nhưng tên Mẫn thì khớp với điều anh nói.” Thành cảm ơn, trong đầu lập tức hiện trang sổ đêm qua với vòng tròn đậm quanh chữ tìm người ký nhận.

Anh chưa kịp bước ra khỏi cổng thì thấy xe của nhà họ Tô đã đỗ ở khu vực gara bán hầm dành cho phụ huynh. Người lái xe quen mặt đứng cạnh cửa sau, nói chuyện điện thoại bằng giọng hạ thấp. Thành không định tiến lại. Anh chỉ đứng ở mép cầu thang, chờ Bảo An được cô giám thị đưa xuống để tránh làm con khó xử. Nhưng khi thằng bé vừa đến gần xe, người lái xe tắt điện thoại, cúi xuống nói một câu đủ nhỏ để người qua lại không chú ý, nhưng đủ gần để Thành nghe được: “Cậu chủ nhỏ, ông Tô dặn điểm tháng này không được thấp nữa. Còn chuyện gọi ba cháu đến trường, về nhà đừng tự nói lung tung, kẻo cô Uyển lại bị trách.”

Bảo An khựng lại. Cái khựng ấy rất ngắn, chỉ bằng một nhịp thở, nhưng Thành nhìn thấy. Tay anh siết vào lan can lạnh. Trong một giây, mọi bản năng trong anh đều muốn bước xuống, kéo con ra khỏi chiếc xe ấy, hỏi người kia lấy quyền gì mà nói với một đứa trẻ như vậy. Nhưng giọng An Nhiên vang lên trong đầu anh rõ như vừa đứng bên cạnh: mọi thứ hôm nay phải sạch. Thành hít vào, lấy điện thoại mở phần ghi chú, viết lại nguyên văn câu mình nghe được, thời gian, vị trí. Rồi anh ngẩng lên, nhìn góc trần gara. Một chiếc camera an ninh màu đen đang hướng thẳng về khu đỗ xe, đèn đỏ nhỏ xíu nhấp nháy đều đều.

Phạm Mai vừa quay lại lấy hồ sơ, thấy Thành đứng yên thì dừng theo ánh mắt anh. Thành không lớn tiếng. Anh cũng không gọi người lái xe lại. Anh chỉ hỏi, giọng thấp nhưng rất rõ: “Cô Mai, camera khu gara lưu được bao lâu?” Phạm Mai nhìn chiếc xe đang lăn bánh ra khỏi trường, rồi nhìn tờ bài kiểm tra photo trong tay Thành. Sắc mặt cô thay đổi rất nhẹ. “Thường là bảy ngày,” cô đáp. Thành gật đầu, nhắn cho An Nhiên một dòng ngắn: Hôm nay ở gara trường có câu nói gây áp lực với Bảo An. Có camera. Xin cô hướng dẫn cách yêu cầu giữ dữ liệu. Tin nhắn vừa gửi đi, anh nhìn cánh cổng trường khép lại sau chiếc xe nhà họ Tô và hiểu rằng bài kiểm tra sai của con đã mở ra một bài kiểm tra khác, dành cho tất cả người lớn quanh nó.