Chương 35: Danh Dự Được Trả Lại

Cuối tuần, Khang trở lại phòng họp khoa với chiếc bìa hồ sơ đã mang khỏi Xưởng Chế tạo Mở hai ngày trước. Bản tường trình của Nam nằm sau bản thời gian năm cột, không được kẹp riêng lên đầu như thứ quyết định tất cả. Trên đường đến đây, anh đã kiểm tra thứ tự giấy tờ hai lần rồi tự dừng lại. Anh biết chúng nằm ở đâu.

Trong phòng đã có ba thành viên hội đồng. Thầy Lâm ngồi lệch về một bên với cuốn sổ bìa cứng, còn Nam ở hàng ghế đối diện. Không ai chào hỏi dài. Đây không giống buổi trả lại chiến thắng, chỉ là một cuộc họp có đủ người, đủ hồ sơ và một kết luận phải được nói cho chính xác.

Người chủ trì đợi mọi người ổn định rồi mở tập biên bản. “Hội đồng đã đối chiếu yêu cầu xem xét của em với hồ sơ lưu của khoa, dữ liệu xưởng, tài liệu do các bên cung cấp và bản tường trình bổ sung. Hôm nay chúng tôi sẽ thông báo kết luận và ghi nhận ý kiến nếu có điểm nào cần làm rõ.”

Khang đặt hai bàn tay lên mép bàn. Nắp bút trong tay anh vẫn nguyên, chưa bị siết đến trắng khớp ngón như lần đầu ngồi ở căn phòng này.

Bản rà soát được đọc theo trình tự, không bắt đầu từ lời Nam thừa nhận. Tờ nhận xét của thầy Lâm xác nhận dự án đã tồn tại từ trước; phiếu vật liệu và lịch sử sử dụng máy cho thấy Khang gia công bộ chi tiết trước khi phần tương ứng xuất hiện trong hồ sơ nhóm Nam. Ảnh xưởng chỉ được dùng để xác nhận vị trí bản mẫu và cơ hội tiếp cận. Đoạn trò chuyện Thu Hà cung cấp bổ sung mốc Nam gửi bản vẽ cho nhóm vào sáng hôm sau. Sau cùng mới đến bản tường trình Nam ký về việc xem, chụp cơ cấu và dùng nguyên lý đó.

Khang nghe từng mảnh được đặt lại đúng giới hạn của nó. Cách đây vài tháng, anh chỉ muốn có một thứ đủ mạnh để đập vỡ toàn bộ nghi ngờ. Giờ thứ khiến anh yên tâm lại là việc không ai cố làm một mảnh giấy mạnh hơn điều nó chứng minh được.

Người chủ trì lật sang trang cuối. “Từ chuỗi tài liệu này, hội đồng xác định Trần Minh Khang đã phát triển cơ cấu khóa gập trước khi cơ cấu tương ứng được đưa vào hồ sơ nhóm Phan Hoàng Nam. Không có căn cứ cho thấy Khang đã tiếp cận hồ sơ nhóm Nam trước đó, và không có bằng chứng xác định Khang sao chép hồ sơ ấy.”

Câu cuối đi qua căn phòng rất bình thường. Không ai vỗ tay. Không ai quay sang nhìn Khang như chờ một phản ứng lớn.

Anh hít vào chậm, rồi nhận ra mình đã nín thở từ lúc nào.

Người chủ trì tiếp tục: “Biên bản vụ việc trước đây sẽ được bổ sung kết luận rà soát. Phần ghi nhận nghi vấn sao chép được khép lại với kết luận Khang không có hành vi gian lận trong vụ việc này. Bản điều chỉnh sẽ được lưu cùng hồ sơ học tập và chuyển tới các đơn vị đã nhận thông tin tạm thời trước đó.”

Khang ngẩng lên. “Em muốn hỏi rõ một điểm. Trong bản điều chỉnh sẽ ghi là không có bằng chứng em sao chép, hay chỉ ghi là không đủ căn cứ xử lý?”

Một thành viên hội đồng xem lại phần dự thảo rồi đáp: “Sẽ ghi cả trình tự phát triển được xác nhận và kết luận không có căn cứ xác định em sao chép. Chúng tôi không để trạng thái treo như biên bản cũ.”

“Vâng.”

Khang từng nghĩ ngày này đến, anh sẽ có rất nhiều điều muốn nói về suất thi đã mất và những lần phải giải thích mình chưa bị kết luận gian lận. Nhưng khi câu chữ chính thức cuối cùng nằm đúng chỗ, anh không muốn dùng nó để kể lại tất cả.

Đại diện phụ trách học bổng mở phần hồ sơ tiếp theo. Quyết định tạm chờ xét được hủy theo kết luận mới; học bổng của Khang được khôi phục, phần quyền lợi bị giữ trong thời gian rà soát sẽ được xử lý theo quy trình bình thường của kỳ này. Các kỳ sau, anh trở lại cùng tiêu chí xét như những sinh viên khác, không còn trạng thái treo vì vụ Bàn Gấp Một Tay.

Khang nhìn xuống tập giấy. Mấy tháng qua, anh đã quen tính lại chi phí mỗi khi mua vật liệu và luôn để một khoảng dự phòng cho khả năng mọi thứ xấu đi. Hai chữ “khôi phục” không xóa quãng thời gian đó, nhưng làm phần căng cứng trong ngực anh chùng xuống.

“Em có ý kiến gì về phần này không?”

“Không ạ. Em chỉ cần bản quyết định khi hoàn tất để lưu lại.”

“Phòng phụ trách sẽ gửi theo quy trình.”

Rồi đến phần của Nam. Hội đồng ghi nhận anh đã sử dụng một giải pháp thiết kế chưa công bố mà không xin phép, không ghi nguồn tiếp cận và không chủ động làm rõ nguồn gốc khi việc trùng lặp được phát hiện. Hành vi đó bị xác định là vi phạm quy tắc học thuật và được xử lý trong phạm vi quy định của khoa; kết quả liên quan đến hồ sơ cuộc thi cũng được chuyển cho đơn vị tổ chức để điều chỉnh theo quy định.

Nam ngồi thẳng lưng, mắt dừng trên bản biên bản trước mặt. Khi được hỏi có ý kiến bổ sung không, anh ta chỉ đề nghị ghi đúng rằng phần cơ cấu đã được điều chỉnh kích thước và cách gắn trong sản phẩm nhóm mình. Người chủ trì gật, cho thêm chi tiết đó nhưng không thay đổi kết luận về nguồn tiếp cận và việc không ghi nhận nguồn.

Khang không nói gì. Anh đã nghe cùng một yêu cầu trong buổi gặp trước và cũng hiểu vì sao Nam muốn nó có mặt. Một chi tiết đúng không cần bị xóa chỉ để bản kết luận nghe nặng hơn.

Thầy Lâm chỉ lên tiếng khi được hỏi về buổi gặp trước. Thầy xác nhận mình trực tiếp nghe Nam thừa nhận việc xem, chụp và sử dụng nguyên lý cơ cấu; phần dữ liệu xưởng còn lại được xác nhận bằng hồ sơ lưu, không phải trí nhớ của thầy. Khang nhớ lại lần đầu mình từng thất vọng vì sự thận trọng ấy. Giờ anh hiểu chính giới hạn đó khiến lời xác nhận có trọng lượng.

Đứng về phía sự thật đôi khi chính là không bước quá một bước.

Biên bản cuối cùng được in lại sau vài chỉnh sửa nhỏ. Khang đọc từ đầu đến cuối trước khi ký nhận. Tên anh không còn nằm cạnh một trạng thái “chờ xác minh” kéo dài vô thời hạn. Ở phần kết luận, câu chữ không nói anh “được tin tưởng” hay “có thái độ tốt”. Nó nói quá trình phát triển được xác nhận, không có bằng chứng anh sao chép, và vụ nghi vấn đối với anh được khép lại.

Anh ký tên.

Khi bút rời khỏi giấy, cảm giác đầu tiên là nhẹ. Sau đó lại là một khoảng trống kỳ lạ.

Suất chung kết cũ không quay lại. Những tháng bị nhìn như người có thể đã gian lận cũng không biến mất. Khang từng nghĩ danh dự được trả lại sẽ giống một cánh cửa bật mở; thực tế, nó giống một tiếng ồn kéo dài cuối cùng ngừng hẳn. Anh không thấy hả hê, chỉ nhận ra mình không còn phải chống lại nó nữa.

Người chủ trì khép tập hồ sơ. “Nếu không còn ý kiến, phần xem xét của Khang kết thúc tại đây. Bản chính thức sẽ được gửi sau khi hoàn tất thủ tục lưu.”

Khang đứng dậy. Anh cúi đầu chào hội đồng, rồi quay sang thầy Lâm. Thầy chỉ gật một cái, không có lời chúc mừng lớn. Nam thu tài liệu chậm hơn mọi người. Hai người nhìn nhau một nhịp ở gần cửa.

“Cậu đã có kết luận cậu cần,” Nam nói.

“Ừ.”

Khang không thêm rằng mình đã chờ nó bao lâu. Nam cũng không xin anh bỏ qua phần xử lý còn lại. Ranh giới giữa họ lúc này rõ đến mức không cần một cuộc nói chuyện khác để làm mềm đi.

Ra khỏi phòng họp, Khang mới mở điện thoại. Gia Huy hỏi trong nhóm: “Xong chưa?” Phúc nhắn ngay dưới: “Nếu xong thì về phòng dự án. Bảng chi phí chưa tự giảm đâu.” Vy gửi hình cái bàn đội vương miện rồi bị Hạ An gạch chéo, ghi bên cạnh: “Không có anh hùng.”

Khang bật cười thành tiếng trước khi kịp nghĩ. Một sinh viên đi ngang nhìn anh, nhưng anh không thấy cần phải thu lại vẻ mặt.

Một người cùng khóa nhắn riêng: “Có kết luận rồi thì đăng bài cho rõ đi. Viết hết từ đầu đến cuối, không thì người ta vẫn nhớ phiên bản cũ.”

Khang dừng ngón tay trên bàn phím. Anh hoàn toàn có thể viết một bài dài với ảnh, mốc thời gian và lời Nam đã xác nhận. Nó sẽ khiến những người từng bàn tán khó giả vờ không biết.

Nhưng thứ anh theo đuổi là bản điều chỉnh trong hồ sơ, không phải một phiên xử thứ hai trên mạng. Nếu cần trả lời, kết luận chính thức đã đủ.

Khang gõ: “Khoa đã hoàn tất rà soát và sẽ có kết luận chính thức. Mình không viết bài phản pháo đâu.” Rồi anh gửi.

Không phải vì anh quên chuyện đã xảy ra. Chỉ là lần đầu tiên, anh không còn thấy mình phải chứng minh vô hạn một điều đã được xác nhận đúng nơi cần xác nhận.

Phòng dự án vẫn sáng đèn khi anh quay về. Trên bàn, Góc Học Gọn nằm ở trạng thái tháo một nửa; Huy đang đo lại một điểm liên kết, Vy dán thử bộ ký hiệu mới còn Phúc mở bảng chi phí trên máy. Không ai đứng dậy chúc mừng. Hạ An chỉ đẩy sang phía anh một chai nước còn lạnh.

“Kết quả?” cô hỏi.

“Minh oan chính thức. Học bổng được khôi phục.”

Huy ngẩng lên khỏi thước đo. “Tốt.” Rồi anh gõ hai lần lên thanh giằng. “Vậy xử lý giúp cái này. Nó vẫn lệch hai ly.”

Vy cười. “Cho người vừa lấy lại danh dự nghỉ năm phút được không?”

“Bốn phút,” Phúc đáp mà không rời mắt khỏi màn hình. “Mai còn phải in lại phần chi phí.”

Sự bình thường đó làm Khang đứng yên một thoáng. Không ai cần anh kể lại vụ việc để biết hôm nay quan trọng, cũng không ai coi kết luận ấy là thứ biến anh thành người khác. Trên bàn vẫn là sản phẩm có chỗ lệch, con số chưa đẹp và bốn người đang chờ anh làm đúng phần của mình.

Hạ An mở cuốn sổ mép gấp, lật đến trang đã kẹp giấy nhớ. “Còn một chuyện.”

Khang kéo ghế ngồi xuống. “Gì?”

Cô xoay cuốn sổ về phía anh. Trên đầu trang là lịch phỏng vấn Vườn ươm Sản phẩm Trẻ vào sáng hôm sau, dưới đó là ba câu hỏi được gạch chân.

“Vụ cũ khép rồi,” Hạ An nói. “Giờ mới đến phần xem sản phẩm này có ai thật sự muốn dùng.”