Chương 36: Không Còn Thi Để Minh Oan

Sáng hôm sau, Khang đến Vườn ươm Sản phẩm Trẻ sớm mười phút. Góc Học Gọn được tháo thành ba cụm trên xe đẩy; cạnh đó là hộp phụ kiện Vy dán ký hiệu từ tối qua. Phúc kiểm bảng chi phí, Gia Huy thử độ rơ ở hai điểm liên kết, còn Hạ An đọc lại ba câu hỏi gạch chân trong cuốn sổ mép gấp.

Khang đặt tay lên thanh khung vừa được Huy siết lại. Hôm qua, một cuộc họp còn quyết định tên anh được ghi thế nào trong hồ sơ. Sáng nay, người phía bên kia bàn chỉ cần biết cái bàn này giải quyết việc gì, cho ai và với cái giá nào.

Phòng phỏng vấn không có sân khấu, chỉ có một chiếc bàn dài, ba người của chương trình và khoảng trống đủ để dựng sản phẩm. Hạ An giới thiệu nhóm người dùng họ đã theo từ đầu: sinh viên thuê phòng nhỏ, không được khoan tường, thường phải tận dụng một góc để học và có khả năng chuyển trọ. Cô không nói Góc Học Gọn phù hợp với “mọi không gian nhỏ”.

Một thành viên hội đồng lật sang trang tiếp theo. “Ai sẽ mua?”

Hạ An khựng lại rất nhẹ, không phải vì không có câu trả lời mà vì câu hỏi được hỏi theo cách khác hẳn những buổi chấm trước. “Nhóm người dùng chính là sinh viên thuê trọ có diện tích hạn chế, đặc biệt những người không muốn mua bàn cố định vì phải chuyển chỗ ở. Nhưng hiện tại bọn em mới chứng minh được họ gặp vấn đề. Chưa thể nói bao nhiêu người trong số đó sẵn sàng trả tiền.”

“Vậy các em đang có người dùng, chưa chắc đã có người mua.”

“Vâng.”

Khang nghe chữ “vâng” rơi xuống rất gọn. Ở một cuộc thi, thừa nhận phần chưa biết thường giống như tự bớt điểm. Ở đây, người đối diện chỉ ghi lại rồi hỏi tiếp.

“Giá bao nhiêu?”

Phúc kéo bảng chi phí lại gần. Anh đọc đúng mức giá mục tiêu nhóm đã ghi trong hồ sơ, rồi tách vật liệu, phụ kiện và gia công thành từng nhóm. Khi người hỏi chỉ vào phần gia công và hỏi mức đó dựa trên một bản hay nhiều bản, Phúc thừa nhận nhóm mới có dữ liệu từ bản mẫu và báo giá tham khảo, chưa có quy trình sản xuất đủ ổn định để coi đó là chi phí thật.

Người thứ hai hỏi: “Nếu giá cuối cùng cao hơn mức các em vừa hứa thì sao?”

Phúc không vội trả lời. “Thì bọn em phải cắt cấu hình hoặc chứng minh người dùng chấp nhận trả cao hơn. Không thể giữ cả hai giả định.”

Khang liếc sang bản mẫu. Thanh viền mặt bàn anh từng muốn hoàn thiện đẹp hơn không giúp tăng tải trọng, lắp nhanh hay chuyển trọ dễ hơn. Nếu phải gạch một thứ, anh biết bắt đầu ở đâu.

Câu hỏi tiếp theo đến ngay khi Gia Huy vừa khóa thanh giằng cuối cùng.

“Ai sản xuất?”

Huy đứng thẳng dậy. “Hiện tại bọn em tự gia công phần lớn trong xưởng trường. Với cách làm đó, một vài chi tiết mất quá nhiều công và phụ thuộc người có kinh nghiệm. Nếu phải làm nhiều hơn bản thử, kết cấu hiện tại chưa thể gọi là phương án sản xuất.”

“Vậy đây vẫn là sản phẩm của xưởng sinh viên.”

“Hiện giờ thì đúng.” Huy gõ hai lần lên cụm liên kết trước mặt. “Nhưng phần này đã được tách để có thể đổi phương án gia công mà không phải làm lại toàn bộ bàn. Việc tiếp theo là tìm cách làm nó bằng quy trình ổn định hơn, rồi thử lại độ bền.”

Khang không chen vào. Huy đang trả lời đúng phần của Huy, rõ hơn bất kỳ câu bổ sung nào của anh.

Người chủ trì đẩy nhẹ tập hồ sơ sang giữa bàn. “Tôi hiểu các em đã được đánh giá tốt ở Ngày hội Thiết kế Liên trường. Nhưng thành tích đó không trả lời câu hỏi cuối cùng của tôi.”

Bà chỉ vào ảnh một phòng trọ trong hồ sơ nghiên cứu. Bên cạnh góc học tập là một chiếc bàn gỗ ép đơn giản, loại có thể mua sẵn ở rất nhiều cửa hàng.

“Vì sao người này không mua một cái bàn rẻ hơn?”

Không ai trong nhóm trả lời ngay.

Câu hỏi Hạ An đã gạch chân tối qua bỗng khó hơn khi nằm trên bàn phản biện. Các ưu điểm nhóm từng liệt kê — tự đứng, không khoan tường, tháo lắp, có thể thay linh kiện — chỉ có nghĩa nếu người dùng coi chúng đáng đổi lấy phần chênh lệch về giá.

Hạ An mở cuốn sổ. “Bọn em đang giả định lợi thế không nằm ở việc có thêm một cái bàn, mà ở việc người dùng có thể mang nó theo khi chuyển trọ, tự lắp lại, thay chi tiết hỏng và không phải khoan vào tường. Nhưng bọn em chưa đo được họ coi lợi thế đó đáng bao nhiêu tiền.”

Người chủ trì gật. “Đó mới là câu cần chứng minh.”

Khang chống hai tay lên mép bàn. “Nếu chỉ đem thêm bản mẫu đến một cuộc thi khác, bọn em sẽ lại nhận được đánh giá của người chấm. Cái nhóm đang thiếu là dữ liệu từ việc người dùng giữ sản phẩm đủ lâu để họ có lý do bỏ nó, sửa nó hoặc tiếp tục dùng nó.”

Cả ba người phía đối diện cùng ngẩng lên. Lần này Khang không nghĩ câu trả lời có làm hồ sơ của mình đẹp hơn hay không.

Một người hỏi: “Các em muốn chứng minh điều gì trong giai đoạn tiếp theo?”

Hạ An khép nắp bút. “Một là họ có thật sự dùng các đặc điểm khiến sản phẩm khác bàn rẻ hay không. Hai là sau một thời gian sử dụng, lỗi xuất hiện ở đâu và người dùng có tự xử lý được không. Ba là cấu hình nào đủ giá trị để giữ mà không đẩy chi phí vượt mức đã cam kết.”

Gia Huy thêm phần độ bền. Vy đề nghị theo dõi cả lỗi lắp ráp và những chỗ ký hiệu khiến người dùng hiểu sai. Phúc chốt rằng mọi thay đổi phải quay lại bảng chi phí, không được sửa một lỗi bằng cách làm giá tăng mà không ai ghi nhận.

Khang đứng cạnh bản mẫu và nghe bốn phần nối vào nhau. Nếu thiếu một trong số đó, cái bàn trước mặt chỉ là thứ hoạt động tốt trong điều kiện nhóm tự tạo ra.

Người chủ trì trao đổi ngắn với hai người còn lại rồi đặt bút xuống. “Vườn ươm chưa xét hỗ trợ thử nghiệm cho dự án ở thời điểm này.”

Vai Khang hơi căng lại theo phản xạ. Không phải vì anh nghĩ họ chắc chắn được chọn, nhưng câu “chưa xét hỗ trợ” vẫn kéo theo cảm giác quen thuộc của một cánh cửa chưa mở.

Bà tiếp tục trước khi khoảng lặng kịp dài. “Nhóm có một tháng. Trong thời gian đó, các em tự tổ chức việc kiểm chứng khả năng sử dụng, độ bền, cấu hình giá và hướng gia công. Sau một tháng, mang dữ liệu quay lại. Nếu những giả định chính đứng được bằng sử dụng thực tế, chương trình mới xem xét hỗ trợ thử nghiệm ở bước tiếp theo.”

Phúc hỏi ngay: “Trong tháng này, chương trình yêu cầu một cấu hình cố định hay bọn em được thay đổi sau mỗi vòng thử?”

“Được thay đổi, nhưng phải cho thấy vì sao thay. Chúng tôi không cần một bản mẫu đẹp dần lên. Chúng tôi cần biết các em học được gì từ việc người khác dùng nó.”

Khang gần như bật cười. Không phải vì câu đó dễ nghe. Chính vì nó khiến công việc phía trước hiện ra rất rõ.

Họ chưa được chọn chính thức, cũng không có bảo đảm một tháng sau sẽ có hỗ trợ. Thứ họ nhận được chỉ là thời gian để tự chứng minh những giả định đã viết vào hồ sơ.

Lúc đẩy xe ra hành lang, Vy là người phá im lặng trước. “Tóm lại là mình vừa được giao một tháng để tìm cách chứng minh cái bàn này không chỉ hợp với hội đồng.”

“Và không chỉ hợp với mình,” Hạ An nói.

Gia Huy kéo lại dây giữ khung trên xe. “Tốt. Tôi muốn biết cái liên kết này sống được bao lâu nếu người lắp không phải tôi.”

Phúc ôm tập chi phí. “Tôi muốn biết trước khi mọi người vui quá rằng chúng ta chưa có tiền cho ý tưởng mới.”

Khang đi cạnh xe đẩy, giữ mép mặt bàn khỏi va vào tường. Anh chờ cảm giác hụt vì không được chấp nhận ngay, nhưng nó không đến. Một tháng trước mắt không giống thời hạn để cứu danh dự hay giành lại một suất đã mất.

Nó chỉ cần đáng để một người mang về phòng và tiếp tục dùng khi không có nhóm đứng cạnh.

Trở lại phòng dự án, Hạ An kéo tờ giấy lớn ra giữa bàn. Cô chia thành ba cột: “phải biết”, “cần đo” và “có thể bỏ”. Chỉ vài phút sau, cột cuối đã có nhiều thứ hơn Khang dự đoán.

Vy chỉ vào phần hoàn thiện mặt bàn. “Nếu mục tiêu tháng này là hành vi sử dụng thì tôi không cần đổi toàn bộ bề mặt cho đẹp hơn. Giữ hệ ký hiệu rõ là được.”

Khang gạch ngay thanh viền anh từng muốn nâng cấp. “Cái này cũng bỏ. Không ảnh hưởng độ bền, không ảnh hưởng lắp ráp.”

Gia Huy khoanh cụm liên kết. “Phần này thì ngược lại. Tôi muốn thử đến khi nó lộ lỗi. Nếu phải đổi, đổi trước khi đem cho người dùng giữ lâu.”

Phúc lật máy tính về phía cả nhóm. “Vậy khóa thứ tự đi. Độ bền và khả năng sửa trước. Giá chạy song song. Thẩm mỹ chỉ làm phần nào không kéo hai thứ kia lên.”

Khang không thấy mình đang hy sinh thiết kế. Anh chỉ thấy cả nhóm biết rõ thứ gì đáng bảo vệ.

Hạ An gạch chân một dòng trong sổ rồi ngẩng lên. “Còn người dùng. Không hỏi họ có thích không. Phải xem họ có dùng như mình tưởng không.”

“Và nếu không?” Khang hỏi.

“Thì sửa giả định trước khi sửa người dùng.”

Cả bàn cười, kể cả Khang.

Phúc không cười lâu. Anh kéo bảng chi phí lại, nhập thêm hai dòng rồi dừng tay. Màn hình chỉ còn những cột số và phần chênh lệch chưa xử lý. Anh bấm lại một lượt, lần này chậm hơn.

“Có một vấn đề.”

Gia Huy nghiêng người qua. “Bao nhiêu?”

Phúc xoay máy về giữa bàn. “Nếu muốn chạm mức giá mình đã hứa trong hồ sơ, chi phí hiện tại còn phải giảm thêm mười lăm phần trăm.”

Khang nhìn con số đó vài giây. Rồi anh kéo ghế sát vào bàn.

Lần này, không có huy chương nào để cứu một sản phẩm quá đắt.