Chương 34: Người đã biết từ đầu

Minh đứng bên cạnh bàn Thu Dung thêm vài giây sau khi đọc dòng mô tả trong danh mục lưu trữ. Ba cụm từ nằm trên màn hình không nói ai đã viết, ai đã nhận hay vì sao hồ sơ cũ bị đóng, nhưng chúng đủ để làm câu “ba nhóm rủi ro cũ” của Quang Huy mất đi vẻ ngẫu nhiên.

Anh không hỏi Dung thêm. Cô đã nói rõ giới hạn của những gì đang có, và Minh biết nếu ở lại, câu hỏi tiếp theo cũng chỉ là một cách ép tài liệu chưa xuất hiện phải trả lời trước.

“Kho có báo thời gian trả hồ sơ không?”

“Chưa. Khi có bản được phép cung cấp, tôi sẽ gọi anh.”

Minh gật đầu rồi rời phòng pháp chế.

Anh lại chọn cầu thang bộ. Lần xuống tầng trước, anh cần khoảng chậm để ngăn mình gọi cho Quang Huy. Lần này, đi hết một tầng, anh nhận ra mình đang dùng chính khoảng chậm đó để quyết định có nên quay lại hay không.

Về mặt bằng chứng, anh chưa có gì mới ngoài mô tả danh mục. Về mặt câu hỏi, anh đã có đủ để hỏi một điều rất hẹp: Quang Huy có biết giao dịch mười tám tháng trước hay không.

Không phải ông đã che giấu gì. Không phải ông đã nhận tài liệu nào. Chỉ là ông biết đến đâu.

Minh dừng ở chiếu nghỉ, nhìn đồng hồ rồi đổi hướng.

Văn phòng Quang Huy vẫn mở. Tập hồ sơ nhân sự lúc sáng không còn trên bàn. Thay vào đó là bản tiến độ Tân Phúc với mấy dòng đánh dấu bằng bút chì.

Quang Huy không hỏi vì sao anh quay lại.

“Pháp chế trả lời nhanh hơn tôi nghĩ.”

“Chưa trả hồ sơ.”

Đầu bút chì trong tay ông dừng một nhịp. Rất ngắn, nhưng Minh thấy.

“Vậy cậu lên đây để làm gì?”

Minh ngồi xuống chiếc ghế đối diện. “Mười tám tháng trước Thành Nam từng thẩm định Tân Phúc cho một giao dịch khác.”

Quang Huy đặt bút xuống. “Có.”

Câu trả lời đến quá gọn, khiến những câu hỏi Minh đã sắp theo thứ tự phải đổi chỗ.

“Anh có tham gia?”

“Có biết.” Huy dựa lưng vào ghế. “Đó là một giao dịch sơ bộ, cấu trúc khác, đối tác khác. Không đi đến đâu cả.”

“Có thẩm định rủi ro?”

“Có một vòng xem xét ban đầu. Cậu làm dự án đủ lâu để biết hồ sơ sơ bộ có thể chứa nhiều giả định chưa bao giờ thành vấn đề thật.”

“Vì sao hồ sơ hiện tại không dẫn chiếu đến lần xem xét đó?”

Quang Huy nhìn anh lâu hơn. “Vì nó đã hết giá trị sử dụng.”

“Dựa trên điều gì?”

“Dựa trên việc mười tám tháng là đủ để danh sách người sử dụng thay đổi, thỏa thuận tiếp cận thay đổi và cấu trúc nghĩa vụ tài chính thay đổi.”

Minh không cử động.

Anh chưa nói ba vấn đề ấy.

Sáng nay, Quang Huy đã gọi chúng là “ba nhóm rủi ro cũ”. Khi ấy Minh còn có thể tự giải thích rằng một người làm dự án lâu năm sẽ đoán được những điểm yếu quen thuộc. Bây giờ anh chỉ hỏi về giao dịch cũ, và Huy tự đặt đúng ba thứ lên bàn: người sử dụng, tiếp cận, nghĩa vụ tài chính.

Không phải bằng chứng về một bản ghi nhớ. Nhưng cũng không còn là một cách dùng từ tình cờ.

Huy hơi nghiêng đầu. “Cậu muốn hỏi gì thì hỏi thẳng.”

Minh siết ngón cái vào cạnh cây bút trong túi áo rồi bỏ tay xuống. “Anh nhớ khá rõ một hồ sơ đã hết giá trị.”

“Cậu đang nhầm giữa nhớ vấn đề với coi dữ liệu cũ là dữ liệu hiện tại.”

“Tôi chưa nói hai thứ đó giống nhau.”

“Nhưng cậu đang đi theo hướng ấy.”

Giọng Huy vẫn thấp, như thể phần vừa thừa nhận không có gì cần phải giấu.

Minh giữ câu hỏi ở chỗ có thể đứng được. “Ba vấn đề đó từng được nêu trong lần thẩm định cũ?”

Huy im lặng một nhịp rồi tháo kính, đặt xuống cạnh bản tiến độ.

“Ở mức sơ bộ, có. Và đó là lý do tôi nói hồ sơ cũ không giúp cậu nhiều như cậu nghĩ. Danh sách khi ấy chưa chốt. Quyền tiếp cận còn đang thương lượng. Áp lực tài chính gắn với cấu trúc của thời điểm đó. Nếu lấy một cảnh báo cũ đặt lên bàn hôm nay mà không kiểm tra lại, cậu cũng đang dùng thông tin thiếu bối cảnh.”

Lập luận không sai.

Minh ghét nhất chính điểm đó.

Suốt nhiều năm, Minh học ở Quang Huy cách tìm phần có thể kiểm soát rồi đưa quyết định đi tiếp. Nếu là vài tháng trước, có lẽ anh đã chấp nhận câu trả lời này: hồ sơ cũ thì cũ, cảnh báo sơ bộ không phải kết luận, rủi ro hiện tại phải được kiểm tra bằng dữ liệu hiện tại.

Nhưng Huy đã hành xử như thể chưa từng có dấu vết nào đáng để hỏi lại.

“Vậy khi dự án Tân Phúc quay lại,” Minh hỏi, “anh có yêu cầu đối chiếu ba vấn đề đó với dữ liệu mới không?”

Huy đeo kính lại. “Tôi yêu cầu đội dự án làm thẩm định hiện tại.”

“Không phải câu tôi hỏi.”

“Tôi không điều hành dự án bằng cách kéo mọi hồ sơ cũ lên bàn chỉ vì tên tài sản giống nhau.”

“Nhưng anh nhớ đủ để gọi đúng ba nhóm trước khi hồ sơ hiện tại tổng hợp chúng thành một nhóm.”

Khoảng lặng lần này dài hơn.

Quang Huy đặt hai tay lên bàn. “Cậu đang muốn biến trí nhớ của tôi thành chứng cứ à?”

“Không.”

“Vậy đừng nói như thể cậu đã có nó.”

“Tôi đang cố không làm thế.”

“Không giống lắm.”

Câu ấy gần như lặp lại lời Thu Dung dưới tầng. Minh bật ra một hơi cười ngắn, nhưng không có chút nhẹ nhõm nào.

“Vậy tôi hỏi một câu mà hồ sơ sẽ trả lời sau.” Anh ngẩng lên. “Anh có từng nhận cảnh báo bằng văn bản về ba vấn đề đó không?”

Quang Huy không đáp ngay. Ông khép bản tiến độ. Khoảng lặng khiến Minh nghe rõ mình không muốn rút câu hỏi lại.

“Cậu nghĩ khác biệt nằm ở việc có một tờ giấy hay không?” Huy hỏi.

“Khác biệt nằm ở việc một cảnh báo đã đi đến đâu trong hệ thống.”

“Nếu hiện tại cậu đã tự kiểm tra lại và chúng ta vẫn có thể xử lý cả ba sau khi kiểm soát được dự án, kết quả có khác không?”

Minh nhìn ông.

Đó không phải câu trả lời.

Huy biết anh nhận ra điều đó. Ông cũng không sửa.

“Có thể khác,” Minh nói. “Vì nếu người ra quyết định biết trước một rủi ro đáng phải kiểm tra mà vẫn để đội mới bắt đầu như chưa từng có gì, thì vấn đề không còn chỉ là rủi ro của Tân Phúc.”

“Cậu đang nhảy từ một hồ sơ sơ bộ sang trách nhiệm quản trị.”

“Không. Tôi đang hỏi liệu có cây cầu ở giữa hay không.”

“Và nếu có?”

Minh không trả lời ngay. Cơ hội vào ban điều hành vẫn ở đó, dù tập lịch nhân sự đã được cất đi. Những năm làm việc dưới Quang Huy cũng không biến mất. Những cơ hội ông đã mở cho anh, những lần ông trao quyền trước khi chức danh theo kịp, tất cả vẫn là thật.

Biết ơn không phải một con số có thể xóa khỏi bảng chỉ vì xuất hiện một rủi ro mới.

Nhưng nếu cứ dùng món nợ ấy để tự tìm lời giải thích có lợi cho Huy, Minh sẽ không còn biết mình đang kiểm tra dữ kiện hay bảo vệ một mối quan hệ.

“Tôi chưa biết,” anh đáp. “Vì tôi chưa có hồ sơ.”

Quang Huy nhìn anh một lúc rồi gật rất nhẹ. “Vậy chờ hồ sơ.”

“Tôi sẽ chờ.”

“Và trong lúc chờ, đừng để việc này làm đội Tân Phúc đứng lại. Cậu có ba vấn đề hiện tại. Xử lý chúng như ba vấn đề hiện tại.”

“Đó vẫn là việc tôi đang làm.”

“Thế thì chúng ta không có mâu thuẫn lớn như cậu đang nghĩ.”

Minh thấy cơn giận dâng lên rồi dừng ở đúng chỗ anh không cho nó bước qua.

Ông thừa nhận giao dịch cũ. Thừa nhận ba vấn đề từng được nêu. Gọi chúng hết giá trị. Né câu hỏi về văn bản. Sau đó kéo mọi thứ trở lại triết lý quen thuộc: nếu có thể xử lý sau, đừng để nó chặn quyền kiểm soát trước.

Một phần trong Minh vẫn tìm thấy logic ở đó. Chính vì vậy sự thất vọng mới nặng hơn.

Anh đứng dậy.

Quang Huy không giữ lại, nhưng khi Minh đã đặt tay lên lưng ghế, ông nói: “Cậu đang làm một việc nguy hiểm.”

Minh dừng.

“Không phải vì cậu hỏi.” Huy nhìn thẳng vào anh. “Mà vì cậu bắt đầu tin rằng chỉ cần tìm được một tài liệu cũ thì mọi lựa chọn sau đó sẽ rõ ràng. Không có chuyện đó. Làm dự án đủ lâu, cậu sẽ hiểu cảnh báo nào cũng có giá của nó. Nếu đòi đủ chắc chắn trước khi đi tiếp, người khác sẽ đi trước cậu.”

“Và nếu đi trước bằng cách không hỏi lại điều mình từng biết?”

“Thì phải phân biệt cái gì cần biết trước và cái gì có thể sửa sau.”

Minh đã từng nói những phiên bản khác của câu ấy. Điều thay đổi không phải anh bỗng sợ rủi ro hơn; anh chỉ không còn tin mọi hậu quả đều có thể đẩy sang một thời điểm thuận tiện hơn.

Điện thoại trong túi rung. Thông báo nội bộ chỉ cho biết yêu cầu truy xuất vẫn đang được xử lý. Không có tài liệu đính kèm, không có tên người nhận, không có câu trả lời mới.

Anh tắt màn hình.

Đó mới là giới hạn thật của anh lúc này.

Không phải vẻ im lặng của Quang Huy. Không phải ba cụm từ được nhớ quá chính xác. Không phải cảm giác một người anh tin nhiều năm đang chọn câu nào để trả lời.

Chỉ hồ sơ.

Minh kéo ghế về đúng vị trí. “Khi tài liệu về, tôi sẽ đọc nó trước khi kết luận bất cứ điều gì.”

Quang Huy nhíu mày rất nhẹ. “Cậu nghĩ tôi đang yêu cầu cậu kết luận thay à?”

“Không. Tôi nghĩ anh đang yêu cầu tôi quyết định trước khi biết mình có đủ căn cứ để quyết định hay chưa.”

“Đấy là việc người làm quản lý vẫn phải làm mỗi ngày.”

“Có những lúc đúng.”

“Và có những lúc cậu phải chấp nhận rằng quá khứ không thể điều hành hiện tại.”

Minh bước về phía cửa. Bàn tay anh đã chạm vào tay nắm thì giọng Huy vang lên sau lưng, vẫn điềm tĩnh như từ đầu cuộc nói chuyện.

“Tôi dạy cậu nhìn về phía trước.”

Minh quay lại.

“Có lẽ vì vậy tôi phải biết mình đang bước qua cái gì.”