Chương 18: Bản khảo sát gốc

“Em muốn thắng dự án.” Minh giữ tay trên mép xấp giấy, không tránh ánh mắt Quang Huy. “Nhưng em không muốn thắng bằng một cam kết chỉ đứng được khi mình không hỏi tiếp.”

Quang Huy vẫn để kính trên bàn. Ông không phản ứng ngay, chỉ gõ nhẹ một ngón tay lên trang tổng hợp kịch bản bất lợi. “Vậy đừng nhầm việc kiểm tra với việc đi tìm lý do để lùi.”

“Em biết.”

Điện thoại Minh rung đúng lúc khoảng lặng giữa hai người bắt đầu trở nên khó chịu. Thư từ Ban điều phối báo bộ câu trả lời khảo sát gốc đã được đơn vị vận hành chuyển giao theo yêu cầu chung của hai đội, và một phiên đối chiếu dữ liệu được xếp vào sáng hôm sau. Tài liệu chỉ được dùng cho mục đích kỹ thuật trong quá trình đánh giá; mọi kết luận phải chờ biên bản xác nhận của Ban điều phối.

Minh đọc hết thư rồi đẩy điện thoại sang phía Quang Huy. Ông lướt qua vài dòng, đeo kính lại. “Đi xem. Nhưng nhớ câu cậu vừa nói.”

Minh gấp xấp giấy. Anh cũng muốn nhớ. Không phải vì câu hỏi của Quang Huy đã được giải quyết, mà vì sáng mai anh sẽ phải chứng minh câu trả lời ấy bằng cách xử lý một bộ dữ liệu có thể làm chính phương án Thành Nam yếu đi.

Phiên đối chiếu diễn ra trong phòng họp nhỏ của Ban điều phối, không có phần thuyết trình và cũng không có bảng điểm. Hồ Nhật Phong ngồi ở đầu bàn, trước mặt là danh mục tài liệu vừa được tiếp nhận. Lê Quốc Đạt ngồi bên phía Tân Phúc; Thành Nam có Minh và Hoài Nam, còn Lam Viên là Hà An và Mai Linh.

Trên màn hình giữa phòng chỉ có một bảng dữ liệu dài với các dòng phản hồi được mã hóa. Tên người trả lời đã được ẩn, nhưng ngày tiếp cận, nhóm vị trí, trạng thái trả lời và câu lựa chọn vẫn còn đủ để kiểm tra phương pháp tính.

Hồ Nhật Phong mở đầu bằng giọng đều như mọi phiên họp trước. “Tôi nhắc lại phạm vi. Đây là dữ liệu phục vụ đối chiếu kỹ thuật. Không bên nào được trích số liệu thô ra ngoài, dùng cho truyền thông hoặc đưa thành kết luận cạnh tranh trước khi tổ kỹ thuật xác nhận cách tính. Nếu có bất đồng, ghi vào biên bản, không tự công bố.”

Quốc Đạt hơi dịch tập tài liệu trước mặt. “Bên khảo sát đã gửi kèm bảng tổng hợp phương pháp. Con số bảy mươi tám phần trăm là kết quả họ đã báo từ đầu.”

“Hôm nay chúng ta không tranh luận con số đó có đẹp hay không.” Phong quay sang màn hình. “Chúng ta chỉ trả lời một câu: nó được tạo ra thế nào.”

Hoài Nam nhận bản sao làm việc, không mở ngay ô tỷ lệ. Cậu lọc theo trạng thái phản hồi trước. Các mã hiện ra thành ba nhóm chính: đồng ý, không đồng ý và chưa quyết định. Ngoài ra còn một số dòng ghi chưa tiếp cận được hoặc chưa có câu trả lời hoàn chỉnh.

Cậu dừng con trỏ ở phần thống kê cuối bảng. “Anh Minh.”

Minh nghiêng người sang. Hoài Nam không nói lớn, chỉ chỉ vào công thức tổng hợp. Tử số là nhóm đồng ý. Mẫu số không phải toàn bộ số phản hồi đã ghi nhận mà chỉ gồm những người đã chọn dứt khoát giữa đồng ý và không đồng ý.

“Nhóm chưa quyết định không nằm trong mẫu tính.” Hoài Nam nói, lần này đủ để cả bàn nghe thấy.

Quốc Đạt nhìn sang. “Đơn vị khảo sát coi đó là nhóm chưa hình thành ý kiến, nên không dùng khi đo tỷ lệ đồng thuận trong số người đã có lựa chọn.”

“Cách đó có thể dùng cho một câu hỏi nhất định.” Minh giữ giọng bình thường. “Nhưng tài liệu nền của dự án đang ghi bảy mươi tám phần trăm tiểu thương sẵn sàng di dời. Hai câu đó không giống nhau.”

Mai Linh đứng dậy, chuyển sang màn hình phụ nơi Ban điều phối đang mở danh sách khung khảo sát.

“Cho tôi đối chiếu số điểm đã tiếp cận với danh sách vận hành được không?” cô hỏi.

Phong gật đầu. “Trong phạm vi tài liệu đã cung cấp. Không ghép định danh cá nhân.”

Mai Linh không xem từng câu trả lời. Cô đếm theo các nhóm vị trí, rồi so với nhật ký tiếp cận. Sau vài phút, cô đánh dấu ba khoảng trống trên bản tổng hợp. “Có những nhóm nằm trong danh sách vận hành nhưng không xuất hiện trong nhật ký hỏi ý kiến ở đợt này. Tôi chưa nói họ ủng hộ hay phản đối. Chỉ là họ chưa có mặt trong mẫu.”

Hoài Nam quay sang bảng của mình. “Nếu vậy thì mình có hai tầng loại. Một là người đã được hỏi nhưng trả lời chưa quyết định. Hai là một số nhóm chưa được hỏi hoặc chưa có phản hồi hợp lệ.”

“Đúng.” Mai Linh kéo ghế trở lại, giọng vẫn thẳng. “Và nếu dùng câu ‘tỷ lệ tiểu thương đồng thuận’ thì phải nói rõ đang nói về nhóm nào.”

Hoài Nam bắt đầu tạo một bảng kiểm mới. Cậu giữ nguyên kết quả công bố cũ ở một cột, bên cạnh là các lớp dữ liệu tạo ra nó: số người được tiếp cận, số phản hồi hợp lệ, số câu trả lời dứt khoát, số chưa quyết định. Cậu không tính ra một tỷ lệ thay thế.

“Nếu mình lấy toàn bộ phản hồi hợp lệ làm mẫu số thì kết quả sẽ khác,” cậu nói. “Nếu còn phải bổ sung những nhóm chưa được hỏi thì lại khác nữa. Hiện tại chưa thể gọi số nào là tỷ lệ cuối.”

Minh gật. Đây chính là chỗ dễ bị biến thành một cuộc tấn công. Chỉ cần một bên lấy dữ liệu thô, chọn một cách tính bất lợi nhất cho đối thủ rồi mang ra phiên chấm, phần còn lại của cuộc tranh luận sẽ lập tức bị kéo khỏi câu hỏi phương pháp. Thành Nam có thể được lợi nếu Lam Viên bị buộc sửa kế hoạch chuyển tiếp; Lam Viên cũng có thể dùng cùng dữ liệu để đánh thẳng vào tiến độ Thành Nam.

Hồ Nhật Phong hỏi: “Hai bên muốn xử lý bước tiếp thế nào?”

Quốc Đạt lên tiếng trước. “Nếu chưa có kết luận, tôi đề nghị giữ số đã công bố cho đến khi đơn vị khảo sát giải trình. Không nên để một phiên xem dữ liệu thô làm thay đổi hồ sơ đang chấm.”

Minh hiểu logic ấy. Giữ nguyên con số cũ giúp quy trình không bị giật lại giữa chừng. Nhưng với mô hình Thành Nam, giữ nó không chỉ là chuyện trình bày. Bảy mươi tám phần trăm đang nằm dưới giả định bàn giao nhanh; hôm qua anh vừa thấy điều gì xảy ra khi một giả định thuận lợi bị lấy đi.

“Giữ nguyên trong hồ sơ lịch sử thì được,” anh nói. “Nhưng không nên tiếp tục dùng nó như đầu vào đã xác nhận cho quyết định mới.”

Quốc Đạt nhíu mày. “Anh đang đề nghị dừng dùng một số liệu khi chưa có số khác thay thế?”

“Tôi đề nghị đánh dấu nó là đang đối chiếu.” Minh chỉ vào bảng của Hoài Nam. “Nếu thay bằng một con số tự tính ngay hôm nay, chúng ta chỉ đổi một sai số bằng một sai số khác.”

Hà An đặt bút xuống. “Lam Viên đồng ý điểm đó.”

Đó là lần đầu trong buổi sáng họ đứng cùng một phía mà không cần phản biện thêm một câu để giữ khoảng cách. Minh nhận ra điều ấy, nhưng không để ánh mắt dừng ở cô quá lâu.

Mai Linh nghiêng sang Hoài Nam. “Nếu tổ kỹ thuật tính lại, tôi muốn phần khung mẫu được kiểm trước. Không chỉ công thức.”

“Tôi muốn giữ cả lịch sử loại mẫu.” Hoài Nam đáp. “Dòng nào bị loại, lý do gì, do chưa quyết định hay do thiếu phản hồi. Nếu gộp hết thành ‘không hợp lệ’ thì lại mất dấu.”

“Được.”

Minh kéo tờ ghi chú về phía mình. “Tôi đề nghị Ban điều phối lập một tổ kỹ thuật tạm thời cho đúng vấn đề này. Đại diện hai đội cùng đối chiếu trên một bộ dữ liệu, có người của Ban điều phối giữ biên bản. Trước hết thống nhất khung mẫu và quy tắc phân loại. Sau đó mới tính lại. Kết quả chưa xác nhận không đi vào truyền thông, không được dùng làm điểm tấn công trong vòng chấm hiện tại.”

Hồ Nhật Phong hỏi: “Và mô hình của hai doanh nghiệp?”

“Mỗi bên tự chịu trách nhiệm sửa mô hình của mình sau khi có kết quả được xác nhận.” Minh dừng một nhịp. “Trong lúc chờ, những giả định phụ thuộc trực tiếp vào tỷ lệ này phải được ghi là chưa xác minh.”

Hà An nhìn sang anh. “Cả tiến độ bàn giao?”

“Cả tiến độ bàn giao.”

Anh biết câu trả lời đó cắt vào điểm mạnh của Thành Nam trước tiên. Nhưng nếu né nó, đề nghị vừa rồi chỉ là một cách yêu cầu người khác minh bạch trong khi giữ nguyên phần có lợi cho mình.

Quốc Đạt dựa lưng vào ghế. “Cách này sẽ tốn thêm thời gian.”

“Ít hơn thời gian sửa một cam kết đã ký trên mẫu sai.” Minh không nâng giọng. “Và chúng ta vẫn chưa kết luận mẫu sai đến mức nào.”

Phong ghi thêm một dòng vào biên bản rồi đọc lại từng điểm: dữ liệu gốc được giữ trong phạm vi kỹ thuật; tổ đối chiếu gồm đại diện Ban điều phối và hai đội; đơn vị khảo sát phải giải trình tiêu chí loại phản hồi; các nhóm chưa có trong nhật ký tiếp cận được rà lại; chưa có tỷ lệ thay thế nào được công nhận cho tới khi hoàn tất bước này.

Không ai có được con số mới vào cuối buổi. Thay vào đó, họ có một danh sách rõ hơn về những thứ bảy mươi tám phần trăm đã không nói: nó không đại diện cho mọi phản hồi đã thu được, không chứa những người còn do dự trong mẫu số, và cũng chưa trả lời được khoảng trống của những nhóm chưa được hỏi.

Khi cuộc họp kết thúc, Hoài Nam vẫn ngồi lại thêm vài phút cùng Mai Linh để thống nhất cấu trúc bảng kiểm. Minh đứng cạnh cửa, chờ cậu, còn Hà An thu lại bản in đã đánh dấu. Không khí giữa hai đội chưa thể gọi là tin cậy. Nhưng lần đầu tiên, họ đang sửa cùng một câu hỏi trước khi quay về bảo vệ hai phương án khác nhau.

Hà An đi ngang qua Minh rồi dừng lại. Cô nhìn về màn hình vẫn còn bảng dữ liệu chưa đóng, sau đó mới quay sang anh.

“Giờ ít nhất chúng ta biết mình chưa biết bao nhiêu người thực sự đồng ý.”