Chương 8: Ba phút để phản biện

Ba phút không dài, nhưng đủ để một câu hỏi đúng chỗ làm cả phương án phải đổi cách tự bảo vệ.

Minh Thành biết điều đó từ trước khi bước vào phòng thuyết trình kỹ thuật. Tối hôm qua, Hoài Nam đã gửi bảng rà soát các tài liệu Lam Viên công khai sau vòng chấm sơ bộ. Chi phí cải tạo, vận hành khu tạm, giả định doanh thu và nhịp phân khu đều rõ hơn trước. Chỉ phần nguồn tiền đi qua giai đoạn chuyển tiếp vẫn dừng ở những dòng mô tả chung.

Anh không ghi “thiếu vốn” bên cạnh. Anh chỉ khoanh lại câu hỏi.

Phòng họp tuần này có đồng hồ đếm ngược đặt ngay dưới màn hình. Hồ Nhật Phong nhắc quy tắc: sau phần thuyết trình, đội còn lại có ba phút phản biện kỹ thuật; hội đồng có thể yêu cầu bổ sung nếu câu hỏi chạm vào giả định quan trọng.

“Ba phút để kiểm tra độ vững. Không phải ba phút để bắt lỗi câu chữ.”

Minh khép tập ghi chú lại một nửa.

Ở hàng ghế sau, Quang Huy chỉ dặn trước giờ họp: “Đừng để họ biến chi phí cao thành ưu điểm đạo đức.”

Minh không phản đối. Chi phí cao không tự động là trách nhiệm. Cũng như lợi nhuận tốt không tự động là vô cảm. Phiên hôm nay đáng giá vì hai bên phải chứng minh phần mình bằng thứ khó chịu hơn khẩu hiệu.

Lam Viên trình bày trước.

Hà An đứng cạnh màn hình, cuốn sổ mỏng đặt trên bàn. Cô không dành nhiều thời gian nói về mục tiêu duy trì hoạt động như những buổi đầu. Phần lớn thời lượng đi vào cách chia khu thi công theo giai đoạn, giữ một phần diện tích tiếp tục hoạt động, chuyển từng nhóm sang khu tạm rồi mới bàn giao phần tiếp theo.

Mỗi bước đều gắn với một điều kiện vận hành. Nếu khu tạm chưa sẵn sàng, phần kế tiếp không đóng. Nếu giao nhận bị ảnh hưởng, lịch di chuyển phải lùi trước khi lịch thi công được đẩy lên.

Minh ghi bên lề: chậm nhưng có khóa.

Đó là điểm Lam Viên mạnh hơn Thành Nam. Họ chấp nhận tiến độ dài hơn để tránh đóng toàn khu cùng lúc. Nhưng chính sự kéo dài ấy làm câu hỏi tài chính lớn hơn.

Màn hình chuyển sang dòng tiền theo từng giai đoạn. Doanh thu không rơi về không vì một phần khu thương mại vẫn hoạt động. Chi phí chuyển tiếp tăng mỗi đợt di dời rồi giảm khi mặt bằng cũ được bàn giao.

Nhìn từng đoạn, cấu trúc hợp lý.

Nhìn cả quãng thời gian, vốn bị giữ lại lâu hơn.

Minh đặt đầu bút lên giấy. Anh không cần chứng minh Lam Viên sai. Anh chỉ cần biết nếu một giả định xấu đi, phương án sẽ gãy ở đâu trước.

Hà An kết thúc đúng thời lượng. Hồ Nhật Phong quay sang phía Thành Nam.

“Ba phút.”

Đồng hồ bật về 03:00.

Minh Thành đứng dậy với một trang ghi chú.

“Lam Viên đang giảm rủi ro gián đoạn bằng cách kéo dài quá trình chuyển đổi. Tôi đồng ý cách chia khu giúp giữ một phần doanh thu. Câu hỏi của tôi là phần vốn phải nằm trong dự án lâu hơn được xử lý thế nào.”

Hà An chờ anh nói hết.

“Doanh thu duy trì phụ thuộc vào những khu còn mở hoạt động đủ ổn định. Nhưng chi phí khu tạm, di dời, vận hành song song và phần cải tạo vẫn phải chi trước. Nếu một giai đoạn kéo dài, Lam Viên sẽ đồng thời có doanh thu thấp hơn phương án hoàn chỉnh và thời gian sử dụng vốn dài hơn.”

Anh chỉ vào đồ thị.

“Khoảng chênh đó được bảo vệ bằng doanh thu duy trì, hạn mức vốn lưu động hay một khoản dự phòng riêng?”

Đồng hồ còn 02:06.

Hà An bước sang bên màn hình.

“Bằng cả cấu trúc vận hành và cấu trúc vốn. Nhưng phải tách một điểm: chúng tôi không giả định toàn bộ chi phí chuyển tiếp phát sinh cùng lúc.”

Cô kéo lại sơ đồ chia khu.

“Mỗi khu chỉ bắt đầu di chuyển khi khu tạm tương ứng sẵn sàng. Phần còn lại tiếp tục tạo doanh thu. Nếu một giai đoạn kéo dài, khu kế tiếp chưa bước vào chu kỳ chi phí mới.”

Minh gật nhẹ. Câu trả lời đúng vào phần anh chờ, nhưng chưa đủ.

“Điều đó giảm tốc độ chi, không xóa nhu cầu thanh khoản. Nếu doanh thu ở phần còn hoạt động thấp hơn dự kiến trong giai đoạn đầu, nguồn nào bù khoảng chênh trước khi phần cải tạo đầu tiên tạo thêm dòng tiền?”

Đồng hồ còn 01:17.

Hà An im một nhịp ngắn.

“Lam Viên có dự phòng theo từng giai đoạn và không lấy tỷ lệ hoạt động tối đa làm điều kiện duy nhất để mở bước tiếp theo. Phần chi tiết nguồn vốn và lịch giải ngân nằm trong phụ lục tài chính.”

“Phụ lục trước chưa tách vốn đầu tư chính với vốn vận hành khu tạm.”

“Bản phát hành hôm nay có bảng bổ sung.”

Minh liếc đồng hồ. Anh còn một câu về chi phí vốn khi tiến độ kéo dài, nhưng câu vừa rồi đã cho thấy phần cần kiểm tra nằm ở đâu. Nhồi thêm một câu chỉ để tạo cảm giác áp đảo sẽ làm cuộc phản biện kém đi.

“Vậy tôi đề nghị hội đồng nhìn hai giả định cùng nhau: doanh thu duy trì thực tế và nguồn vốn lưu động cho giai đoạn chuyển tiếp. Nếu hai phần đó đứng được, lập luận chia khu có cơ sở. Nếu không, kéo dài tiến độ sẽ làm rủi ro tài chính tăng nhanh hơn lợi ích vận hành.”

Hồ Nhật Phong nhìn đồng hồ còn mười giây.

“Lam Viên có bổ sung?”

“Tôi đồng ý cần nhìn cùng nhau,” Hà An đáp. “Nhưng phần đối chiếu phải tính doanh thu còn duy trì, không được lấy chi phí chuyển tiếp như thể toàn bộ khu đã ngừng hoạt động.”

“Ghi nhận.”

Đồng hồ về 00:00.

Minh ngồi xuống. Hoài Nam khẽ đẩy máy tính bảng sang, trên đó có một dòng: Câu 2 chưa trả lời nguồn.

Minh đẩy lại.

Chưa trả lời rõ không có nghĩa là không có.

Phần hỏi của hội đồng kéo dài thêm. Họ xoáy vào thứ tự chia khu, điều kiện chuyển tiếp, thời gian dự phòng và cách Lam Viên tính doanh thu ở phần còn hoạt động. Hà An không né việc phương án chậm. Cô cũng không để “chậm” tự động thành “kém khả thi”; mỗi lần bị ép vào tiến độ, cô lại kéo câu hỏi về điều kiện phải đạt trước khi đóng một phần mặt bằng.

Minh thấy mình tập trung hơn hẳn những phiên đầu. Không phải để chờ cô sơ suất. Một câu trả lời chắc khiến câu hỏi tiếp theo thú vị hơn.

Đến lượt Thành Nam, anh bỏ hai trang mở đầu về lợi thế tài chính. Phần đó hội đồng đã biết. Anh đi thẳng vào thay đổi sau chấm sơ bộ: khoảng đóng khu không còn được trình bày như con số cố định; lịch thi công tách khỏi lịch di dời; điều kiện chưa xác minh được đánh dấu riêng.

Khi Hà An được mời phản biện, cô không hỏi lại câu cũ.

“Nếu thời gian bàn giao kéo dài, phương án Thành Nam còn giữ được lợi thế tài chính anh vừa trình bày không?”

Minh nhận ra cô đang làm đúng điều anh vừa làm với Lam Viên: không hỏi con số đẹp nhất, hỏi điều gì xảy ra khi nó xấu đi.

“Có giới hạn. Nếu thời gian kéo dài vượt vùng dự phòng, lợi thế giảm. Thành Nam đang chạy lại các kịch bản chi phí theo lịch di dời thay vì buộc lịch di dời chạy theo tiến độ thi công.”

“Vậy lợi thế hiện tại phụ thuộc vào việc điều kiện chuyển tiếp không trượt quá xa?”

“Đúng.”

Không ai thắng bằng một câu khiến người kia phủ nhận chính mô hình của mình.

Nhưng Minh thấy rõ cuộc cạnh tranh đã đổi chất. Họ không còn dò xem đối phương sẽ khó chịu ở đâu. Họ đang thử xem phương án nào chịu sức ép lâu hơn.

Giờ nghỉ, Quang Huy giữ anh ở hành lang.

“Câu đầu tốt. Câu thứ hai có thể ép thêm. Cô ấy đưa phụ lục ra làm lá chắn, cậu nên hỏi ngay mức vốn.”

“Em chưa có phụ lục mới.”

“Phản biện không phải lúc nào cũng cần họ chứng minh. Đôi khi chỉ cần để hội đồng thấy họ chưa trả lời.”

Minh từng thích kiểu thắng ấy: đặt đối phương vào thế phải nói khi chưa đủ tài liệu rồi dùng sự dè dặt của họ làm dấu hiệu yếu. Hôm nay anh không thấy cần.

“Em muốn biết phương án của họ có đứng không,” anh nói. “Không cần chứng minh họ nói kém trong ba phút.”

Quang Huy đeo lại kính. “Miễn là cậu nhớ mục tiêu cuối cùng vẫn là thắng.”

“Em nhớ.”

Anh thật sự muốn thắng. Chỉ là một phương án mạnh lên vì đối thủ trình bày vụng không còn làm anh thấy nó mạnh hơn.

Sau phiên họp, nhóm Thành Nam quay về phòng dự án. Hoài Nam mở danh sách ghi chú, chỉ ra mấy chỗ Lam Viên diễn đạt chưa thống nhất giữa phần trình bày và bản tóm tắt.

Minh kéo trang đó xuống cuối.

“Bỏ khỏi ưu tiên.”

“Không dùng vòng sau?”

“Không, trừ khi nó làm thay đổi số hoặc trách nhiệm. Tìm lỗi trình bày không giúp mình chứng minh Thành Nam triển khai được.”

Anh mở một trang mới.

“Chạy lại mô hình của mình theo chính cách hôm nay mình hỏi Lam Viên. Nếu di dời lâu hơn, chi phí nào tăng trước? Nếu doanh thu khu tạm thấp hơn, khoản dự phòng chịu được đến đâu? Phần nào phụ thuộc điều kiện chưa xác minh thì tách riêng.”

Hoài Nam gật đầu.

“Còn Lam Viên?”

“Giữ câu hỏi nguồn vốn. Chỉ câu hỏi thôi.”

Căng thẳng từ buổi sáng vẫn còn, nhưng không giống sức nặng sau phiên chấm sơ bộ. Có một thứ gần với hưng phấn hơn: đối thủ phía bên kia đang buộc anh làm phương án của mình tốt lên thay vì chỉ làm hồ sơ trông tốt hơn.

Cuối giờ chiều, Ban điều phối gửi bộ phụ lục cập nhật của hai đội.

Minh mở tài liệu Lam Viên trước. Những câu anh đánh dấu buổi sáng lần lượt có thêm giải thích: nhịp chia khu, điều kiện mở giai đoạn kế tiếp, cách ghi nhận doanh thu ở phần còn hoạt động, dự phòng khi lịch kéo dài. Có chỗ anh chưa đồng ý, nhưng đều có cấu trúc để kiểm tra.

Anh kéo xuống phần cuối.

Một hàng nằm giữa bảng vốn chuyển tiếp.

Nguồn vốn lưu động — sáu tháng đầu.

Ô bên cạnh để trống.

Minh dừng con trỏ ở đó.

Một ô trống không phải bằng chứng Lam Viên không có tiền. Nó chỉ chứng minh câu hỏi của anh vẫn chưa được trả lời.

Và trong một cuộc cạnh tranh đã bắt đầu đi vào phần thật nhất của nó, như thế là đủ để anh chưa gạch câu hỏi ấy đi.