Chương 93: Một Bản Nghiệm Sạch

Dòng đầu tiên Thanh viết không phải tên Lục Vãn. Ngòi bút dừng trên tờ giấy trắng đúng một nhịp, rồi nàng ghi: “Bản đối nghiệm bổ sung – vụ nữ tử chưa xác định danh tính tại Vĩnh An Hầu phủ.” Vai trái đau âm ỉ theo từng cử động cổ tay, nhưng bàn tay cầm bút vẫn giữ được nét đều. Quan chủ thẩm đã nói rõ nàng chưa được phục chức; vì thế bên mép bàn có một văn lại ngồi đối diện, mỗi dòng Thanh viết đều được đọc lại, đóng dấu giờ và ký xác nhận. Bản nghiệm gốc và bản từng bị sửa cùng nằm trước mặt, không tờ nào bị giấu đi.

Quan chủ thẩm hỏi: “Vì sao không bắt đầu từ án Lục Vãn?” Thanh không ngẩng đầu. “Vì vụ Hầu phủ là đầu chuỗi đang đối. Nếu đổi thứ tự vì người chết là người thân của dân nữ, chính dân nữ sẽ làm bẩn bản này.” Từ Kính ngồi dưới đèn, vẻ mặt vẫn bình thản. Thanh chấm bớt mực trên đầu bút rồi viết tiếp mục thân phận: không xác định. Ở chỗ tên cũ “Kỷ Hòa”, nàng không chép lại.

Nàng lần lượt đối những gì đã có từ vụ đầu. Dáng bàn tay và số đo áo không khớp sổ may của Kỷ Hòa. Cổ tay trái thi thể có một vệt đỏ nằm trên mặt da, lau thì nhạt; dưới lớp màu không có dấu bớt tự nhiên. Vết đỏ ấy lại đúng vị trí dấu nhận dạng thật đã được sổ người hầu ghi trên cổ tay Kỷ Hòa. Những vết buộc và cách sắp đặt hiện trường trong bản nghiệm đầu không phù hợp với một cái chết tự treo đơn giản; thời điểm chết từng được khóa lại bằng dấu vết tại hiện trường cũng không khớp lời khai đã dùng để khép án. Thanh không viết “hung thủ”, không viết “ai ra lệnh”. Nàng chỉ ghi: thi thể bị gán sai thân phận; hiện trường có dấu hiệu bị sắp đặt sau chết; không đủ căn cứ giữ kết luận tự vẫn.

Văn lại bên cạnh theo thói quen nhìn sang bản án cũ, rồi lỡ chép hai chữ “tự vẫn” vào ô kết luận của bản đối. Thanh lập tức nói: “Xin đừng cạo.” Người kia khựng lại. “Chép nhầm thì phải bỏ chứ?” Thanh lắc đầu. “Gạch một nét, ghi lý do, ký tên. Bản sạch không phải tờ giấy không có vết sửa. Là tờ giấy cho người sau biết ai đã sửa, sửa lúc nào và vì sao.” Quan chủ thẩm gật đầu. Văn lại dùng một nét mực đen gạch ngang hai chữ ấy, không làm chúng biến mất, rồi ghi bên cạnh: “chép theo kết luận cũ, đã loại vì không phù hợp chứng cứ gốc.” Hai chữ “tự vẫn” vẫn còn nhìn thấy, nhưng lần đầu tiên chúng không còn quyền đứng cuối câu.

Từ Kính cười rất nhẹ. “Lục ngỗ tác giảng quy củ nghe thật đẹp. Nhưng một bản đối nghiệm không thể biến mọi cái chết thành án mạng chỉ vì các ngươi không còn tin hồ sơ cũ.” Thanh đặt bút xuống. “Đúng.” Câu trả lời khiến vài người ngẩng lên. Nàng nói tiếp: “Cho nên bản này không viết mọi cái chết là án mạng. Nó chỉ bỏ những kết luận không còn đứng được trên chứng cứ. Chỗ nào chưa biết, ghi chưa biết. Chỗ nào chưa đủ, ghi chưa đủ. Một chữ trống sạch hơn một cái tên giả.” Từ Kính nhìn nàng lâu hơn, nhưng không tìm được trong câu ấy thứ gì để buộc thành vu cáo.

Đến trang thứ ba, Thanh mới viết hai chữ “Lục Vãn”. Đầu ngón tay nàng lạnh đi dù đèn trên bàn vẫn nóng. Nàng không viết “chị”. Trước pháp đình, người nằm trong hồ sơ ấy trước hết là một nữ tử có tên, không phải vết thương riêng của nàng. Bản nháp Chu Hoài Sinh giữ lại, mảnh dây năm xưa, đối chiếu nút thắt, lời chứng cuối của ông và những sai lệch giữa bản đầu với bản bị sửa được xếp thành từng nguồn riêng. Thanh chia trang giấy làm hai phần: một bên là dấu vết thuộc nghiệm thi, một bên là chứng cứ ngoài nghiệm trạng. Thư của Thẩm phu nhân, sổ tang và nửa danh sách không được nàng nhét vào phần thân thể chỉ để làm câu kết nặng hơn.

Từ Kính lập tức bắt đúng chỗ đó. “Nếu thư, sổ tang và lời khai đều không phải nghiệm thi, ngươi dựa vào đâu viết Lục Vãn bị giết?” Thanh nhìn dòng chữ của mình. “Dân nữ không viết câu ấy trong mục nghiệm thi.” Nàng đọc chậm để văn lại cùng nghe: “Kết luận cũ ‘tự vẫn’ không phù hợp dấu vết gốc và lời chứng chuyên môn đã được đối. Có căn cứ xác định hiện trường cùng hồ sơ sau đó bị can thiệp. Cách thức gây chết và trách nhiệm người thực hiện chuyển phần nghị án, đối cùng các chứng cứ khác.” Nàng ngẩng lên. “Nghiệm trạng không cần làm thay việc của bản án. Nó chỉ cần không nói dối.”

Cổ họng Thanh khô rát khi câu cuối rơi xuống. Bao năm trước, nếu một người chịu viết đúng như vậy, Lục Vãn chưa chắc đã sống lại, nhưng cái chết của nàng ít nhất sẽ không bị khóa bằng một lời thuận tiện cho người có quyền. Ngòi bút trong tay Thanh chỉ cần đi thẳng. Nỗi đau càng lớn, nàng càng phải viết ít hơn những gì mình muốn tin.

Dao đứng cách bàn án nửa bước, không nói thay nàng. Khi ngọn đèn bên trái sắp tàn, Dao chỉ che gió lùa từ khe cửa rồi ra hiệu thay dầu. Ánh sáng ổn định trở lại trên trang giấy. Thanh không nhìn nàng, nhưng biết Dao đang ở đó; sự hiện diện ấy đủ để nàng không dùng công việc làm nơi trốn khỏi chính mình.

Các hồ sơ còn lại được mở theo cùng một quy tắc. Người đang sống nhưng từng bị khai tử phải chuyển sang đối thân phận và hộ tịch; không thể lấy tử tịch giả làm bằng chứng người trước mặt đã chết. Những tên chưa xác nhận đủ phải giữ nguyên mức “chưa xác định”. Phùng Lan vẫn chờ đơn gốc phục hồi tịch; Hà Uyển và Ngô Lệ chưa đủ thì tiếp tục ghi chưa đủ. Mỗi ô trống là một lời thừa nhận khó chịu nhưng cần thiết: công đường có thể không biết, và không biết không phải cái cớ để bịa cho kín trang.

Tiếng giày ngoài hành lang vang lên khi Thanh vừa khép phần đối nghiệm của Lục Vãn. Người giữ án bước vào, hai tay nâng ba tập giấy niêm bằng dây gai. “Bản nhận đầu, sổ dùng ấn và sổ số lưu của Hình bộ vụ Vĩnh An Hầu phủ.” Từ Kính không quay đầu ngay. Chỉ đến khi quan chủ thẩm cho kiểm dấu niêm trước mặt mọi người, ông mới đặt chén trà xuống. Thanh không đứng dậy. Vai nàng đã đau đến mức nếu đổi tư thế đột ngột, cánh tay trái sẽ tê cứng; hơn nữa, những giấy ấy không thuộc quyền nàng tự mở.

Quan chủ thẩm cho hai văn lại đối chéo. Số lưu trên mảnh giấy cháy được đặt cạnh sổ Hình bộ; phần số còn sót vừa đủ khớp với một dòng trong sổ phát công văn liên quan vụ thị nữ Vĩnh An Hầu phủ. Điều quan trọng hơn nằm ở giờ mở số. Bản nhận đầu của Hình bộ được ghi nhận trước thời điểm nha môn lập bản kết vụ “tự vẫn” đang nằm trên bàn. Nếu Hình bộ thực sự chỉ nhận một bộ hồ sơ đã hoàn tất như Từ Kính vừa nói, thứ tự này không thể tồn tại.

Từ Kính lên tiếng ngay: “Mở số trước để chờ hồ sơ là chuyện thường. Một dòng giờ không chứng minh Hình bộ ra lệnh Hầu phủ tráo người.” Thanh gật đầu trước khi bất kỳ ai khác phản bác. “Không chứng minh.” Nàng nói. “Nó chỉ chứng minh lời ‘Hình bộ đứng cuối đường, chỉ nhận hồ sơ đã hoàn tất’ không đúng với sổ gốc.” Quan chủ thẩm nhìn sang nàng. Thanh tiếp: “Muốn biết ai dùng ấn, phải đọc sổ ấn. Muốn biết ai nhận bản đầu, phải đọc cột người nhận. Không được lấy điều chưa đọc để lấp vào điều đã biết.”

Sổ dùng ấn được mở ngay sau đó. Dấu trên mảnh giấy cháy không phải một dấu rời vô chủ; cùng ngày ấy, một lần phát ấn được ghi cho bàn xử việc của Hữu thị lang Hình bộ. Từ Kính nói: “Bàn xử việc của bản quan có thư lại, chủ sự, sai dịch. Ghi bàn không có nghĩa bản quan tự tay đóng.” Quan chủ thẩm không tranh luận. Ông chỉ cho văn lại chép nguyên văn rồi hỏi: “Cột người nhận bản đầu là ai?” Người đọc sổ im một nhịp, đưa trang giấy gần đèn hơn. Thanh nghe tiếng giấy khô cọ dưới đầu ngón tay ông, nhỏ đến mức gần như không đáng kể giữa nghị triều, nhưng sống lưng nàng lạnh đi.

“Từ Kính.” Văn lại đọc. “Có ký nhận.” Gian phòng không bùng lên tiếng xôn xao. Quan chủ thẩm cho đối chữ ký với những văn thư Từ Kính đã thừa nhận trước đó; nét móc cuối, khoảng dừng giữa hai chữ và dấu điểm cạnh tên đều phù hợp. Từ Kính vẫn không nhận tội. Ông chỉ nói: “Nhận một bản báo sơ bộ không phải ra lệnh giết người.”

“Không phải.” Thanh đáp. Nàng kéo bản nghiệm sạch trở lại trước mặt. “Cho nên tên Từ đại nhân không nằm trong dòng nguyên nhân chết.” Nàng chấm bút, viết nốt câu cuối của phần Lục Vãn: “Kết luận tự vẫn cũ bị loại khỏi bản đối nghiệm; bản gốc và mọi dấu sửa giữ nguyên để truy trách nhiệm.” Rồi nàng viết dưới hồ sơ nữ tử Hầu phủ: “Danh tính chưa xác định. Không lấy Kỷ Hòa thay tên.” Chỉ hai câu, nhưng khi đặt bút xuống, bàn tay nàng run rõ rệt lần đầu tiên trong đêm.

Quan chủ thẩm không cho ai chạm vào những trang mới cho tới khi hai văn lại ký chứng kiến và đóng số. Sau đó ông đặt bản nhận đầu của Hình bộ bên cạnh chúng, xoay trang có chữ ký về phía Từ Kính. “Không ai nói chữ ký này là lệnh giết người.” Giọng ông mệt nhưng rõ. “Nhưng nó buộc phải trả lời một việc khác: vì sao Hình bộ đã nhận và mở vụ trước khi hồ sơ ‘tự vẫn’ được hoàn tất, trong khi đại nhân vừa khai mình chỉ đứng ở cuối đường?” Từ Kính nhìn trang giấy. Lần đầu tiên từ khi nghị triều mở, nụ cười nhạt trên môi ông biến mất. Thanh khép bàn tay phải quanh cán bút, nghe mạch đập dội vào vết chai cũ. Bản nghiệm sạch đã viết xong; đến lượt những người từng cầm bút giải thích chữ của mình.