Chương 30 - Chương 30: Bẫy Trong Công Đường

Bẫy trong công đường hiếm khi nằm ở chỗ người ta nhìn thấy. Nó thường được đặt trong một câu hỏi tưởng như chỉ có một cách trả lời. Trước giờ Ngọ, Lục Thanh đứng giữa căn nhà nhỏ của Chu Hoài Sinh, nhìn ông đặt hộp dụng cụ vào giữa hai lớp vải dầu rồi buộc chéo bằng sợi chỉ gai. Bản nghiệm sơ vẫn nằm trong ngăn kín. Nàng không mở, cũng không chạm vào. Chu Hoài Sinh lấy sáp thường dùng bịt lọ thuốc, nhỏ lên nút dây và ấn vào đó dấu khuyết hình lá trúc trên cán dao cũ. Hai người hàng xóm cùng phường trưởng được mời sang chỉ để nhìn việc niêm hộp, ghi giờ và ký tên lên một mảnh giấy riêng. Không ai được biết trong hộp có gì.

Chu Hoài Sinh hỏi: “Con định để nó ở đây?” Thanh đáp: “Lệnh triệu chỉ yêu cầu mang bản ghi riêng. Nó không nói bản ghi ấy đã được xác nhận là vật chứng, cũng không có lệnh khám nhà hay biên nhận thu giữ. Mang đi là tự đặt nó vào tay người muốn gọi nó là giả.” Ông nhìn nàng một lúc rồi gật đầu. Đó là lần đầu sau lời thú nhận, ông không chọn thay nàng điều gì. Trước khi rời nhà, Thanh đưa phường trưởng giữ tờ ghi niêm, dặn nếu đến chiều họ chưa trở về thì phải mang nó đến ty thừa phát, không giao cho nha sai đến lấy riêng.

Cửa công đường mở rộng, nhưng không khí bên trong lại kín như một gian phòng đã khóa then. Trịnh Bỉnh ngồi sau án thư, quan phục chỉnh tề, mặt không lộ vẻ mất ngủ. Hai hàng nha sai đứng sát cột. Bên trái là văn lại cùng ba chồng hồ sơ đã buộc dây; bên phải, Đỗ Mạnh bị dẫn ra với cổ tay khóa bằng xích ngắn. Khóe môi hắn rách, một bên vai thấp hơn bên kia, song khi thấy Thanh, hắn chỉ nhếch môi như muốn nói mình chưa bị đánh đến mức quên lời.

Thanh và Chu Hoài Sinh dừng trước bậc. Trước khi vào, nàng đã yêu cầu người giữ cửa khám tay áo, túi dụng cụ và ghi vào sổ rằng hai người chỉ mang tờ lệnh triệu cùng một bản trình bày không kèm vật chứng. Viên giữ cửa miễn cưỡng làm vì quanh đó có đủ nha sai chứng kiến. Trịnh Bỉnh nhìn cuốn sổ được đặt lên án thư, ánh mắt dừng một nhịp ở dòng “không có giấy riêng”, rồi mới nói: “Lục Thanh, ngươi bị đình chức mà vẫn tự ý vào kho án, cấu kết bộ khoái phá niêm, lại cùng Chu Hoài Sinh làm ra bản nghiệm giả để đảo án cũ. Hôm nay gọi các ngươi đến là cho một cơ hội nói rõ.”

Thanh không quỳ. Nàng chắp tay theo lễ của người bị gọi đối chất. “Xin đại nhân chỉ rõ bản nghiệm giả là tờ nào.” Trịnh Bỉnh nói: “Lệnh đã ghi mang mọi bản ghi riêng liên quan án Lục Vãn. Ngươi cố ý không mang, chẳng phải tự biết thứ ấy không thể thấy ánh sáng sao?” Thanh đáp: “Một vật chưa được công đường lập biên nhận, chưa có người giám định, chưa xác định người viết và thời điểm viết thì chưa thể vừa là chứng cứ buộc tội, vừa là thứ đại nhân ra lệnh cho chính người bị buộc tội tự mang đến. Nếu đại nhân nói chúng tôi ngụy tạo, xin trước hết xuất trình vật bị ngụy tạo.”

Mấy văn lại cúi thấp đầu. Trịnh Bỉnh không đổi sắc mặt. Ông ta ra hiệu, một nha sai đặt lên bàn một mảnh giấy mỏng lấy từ rãnh dao ở kho án. Trên đó còn những nét rời: số án, hai chữ “ngỗ tác” và một phần tên Hoài Sinh. “Vật này được tìm thấy sau khi kho bị phá. Đỗ Mạnh giữ chìa khóa ngoài, ngươi có mặt trong kho, Chu Hoài Sinh lại thừa nhận từng ghi riêng. Còn cần tờ giấy nào khác?”

Chu Hoài Sinh bước lên nửa bước. “Mảnh đó không phải bản ta giữ.” Trịnh Bỉnh lập tức hỏi: “Vậy ông thừa nhận có một bản khác?” Ông không trả lời ngay. Thanh nghe rõ tiếng xích ở tay Đỗ Mạnh chạm nhau. Câu hỏi đã được đặt đúng miệng bẫy: phủ nhận thì Chu bị gọi là nói dối, thừa nhận thì bản sơ trở thành tang vật giấu giếm. Thanh nói trước: “Ông ấy thừa nhận từng viết một bản ghi sơ. Điều đó đã có trong bản trình bày nộp ở cửa. Nhưng sự tồn tại của bản ghi riêng không chứng minh mảnh giấy trong kho do chúng tôi đặt vào. Muốn buộc tội phá kho, xin đọc thời điểm phát hiện niêm bị hỏng và thời điểm ban lệnh bắt Đỗ Mạnh.”

Trịnh Bỉnh quay sang nàng. “Ngươi đang bị hỏi về hồ sơ giả.” Thanh đáp: “Đỗ Mạnh bị đưa ra với tư cách người liên can. Nếu lệnh bắt hắn có trước việc được gọi là tội, thì toàn bộ lời buộc liên can phải được xem lại.” Đỗ Mạnh bật cười khô, rồi bị nha sai bên cạnh thúc khuỷu tay vào lưng. Hắn vẫn nói: “Đại nhân, lệnh bắt thuộc tay người, giờ viết thuộc tay văn lại. Không cần tin ta.”

Viên chủ bạ buộc phải mở sổ. Giọng ông ta nhỏ nhưng công đường quá yên nên từng chữ đều nghe rõ. Lệnh tạm giữ Đỗ Mạnh được chép vào đầu giờ Mão. Biên bản phát hiện cửa kho án bị cạy và niêm giấy rách được lập gần cuối giờ Mão. Trịnh Bỉnh nói người canh kho báo miệng từ trước, văn lại chỉ ghi chậm. Thanh hỏi tên người báo. Một nha sai được gọi ra, khai rằng chính hắn thấy niêm rách khi đổi ca cuối giờ Mão. Hắn chưa kịp nhìn Đỗ Mạnh thì người này đã bị giữ ở phòng trực.

“Sai một khắc giờ có thể là sơ suất,” Trịnh Bỉnh nói. “Không thể vì thế xóa việc hắn giữ chìa khóa.” Thanh nhìn vào chùm chìa treo trên thắt lưng viên quản kho. “Chìa ngoài chỉ mở cửa. Ngăn chứa bàn sửa giấy có khóa nhỏ riêng, do chủ bạ giữ. Mảnh giấy được nói là tìm trong rãnh dao của bàn, không phải ngay nền kho. Muốn đặt nó vào đó phải mở ngăn hoặc đã biết bàn từng được dùng cạo giấy. Đỗ Mạnh chưa từng làm văn lại.” Nàng dừng một nhịp. “Người biết rõ vị trí ấy nhất là người từng cho sửa hồ sơ.”

Không khí trong công đường đổi đi rất nhẹ. Trịnh Bỉnh không phản bác bằng giận dữ. Ông ta kéo một tập hồ sơ cũ đến trước mặt, tháo dây buộc và lật ra bản nghiệm chính của Lục Vãn. “Các ngươi nói hồ sơ bị sửa. Bản chính ở đây, dấu nha môn đủ, ngày nhận án đủ, chữ kết luận đủ. Một mảnh vụn trong bàn và lời một lão ngỗ tác không ấn không thể lật nó.” Đây mới là điều ông ta chuẩn bị. Nếu Thanh đòi xem bản chính, nàng sẽ bị buộc phải đối chiếu với bản sơ chưa có nguồn gốc. Nếu nàng không xem, mọi lời về hồ sơ sửa chỉ còn là suy đoán.

Thanh bước đến sát án thư nhưng không đưa tay. “Xin chủ bạ cầm bản ấy nghiêng về phía cửa.” Trịnh Bỉnh hỏi nàng muốn làm gì. “Xem thứ tự mực và ấn.” Ông ta cười nhạt. “Ngươi bị đình chức, không còn quyền nghiệm giấy.” Chu Hoài Sinh nói: “Nàng đang bị buộc tội vì một tờ giấy. Người bị buộc tội có quyền nhìn vật dùng để buộc mình.” Trịnh Bỉnh nhìn hai thầy trò, cuối cùng ra hiệu cho chủ bạ làm theo.

Ánh trưa xiên qua cửa công đường, lướt trên mặt giấy cũ. Dấu son của nha môn nằm sát phần ghi số án và ngày tiếp nhận. Ở chỗ nét mực đen cắt qua mép ấn, thớ giấy nổi lên khác nhau: son đã khô, đóng thành lớp mỏng; nét mực viết sau đi trên bề mặt ấy, không ngấm đều như phần còn lại. Thanh chỉ bằng đầu ngón tay nhưng vẫn không chạm giấy. “Theo lệ, người nhận án ghi ngày, số án và tên người chết trước. Chủ bạ kiểm lại, sau đó quan mới đóng ấn xác nhận. Ở bản này, ấn son có trước. Số án và ngày nhận được viết đè lên một dấu đã khô.”

Một văn lại vô thức ngẩng đầu. Trịnh Bỉnh nói: “Nha môn nhiều việc, đóng sẵn vài tờ giấy để dùng không phải chuyện lạ.” Thanh nhìn ông ta. “Vậy đại nhân thừa nhận bản nghiệm có thể được viết trên giấy đã mang ấn ra khỏi trình tự kiểm nhận.” Câu nói rơi xuống, không lớn nhưng khiến tiếng thở quanh công đường chậm lại. Chính lý lẽ dùng để chê bản ghi của Chu Hoài Sinh không có giá trị giờ quay lại bản chính: nếu ấn được đóng khi chưa có nội dung, con dấu chỉ chứng minh tờ giấy từng đi qua bàn quan, không chứng minh những chữ “tự vẫn” đã có mặt lúc được xác nhận.

Chu Hoài Sinh tiếp lời, giọng bình tĩnh hơn lúc ở nhà. “Mực kết luận còn đậm hơn mực phần mô tả. Nét cuối của chữ ‘vẫn’ chạm vào đường gấp nhưng không nứt theo nếp cũ. Câu ấy được viết sau khi giấy đã từng gấp.” Trịnh Bỉnh hỏi ông có dám lấy danh dự nghề nghiệp bảo đảm không. Ông đáp: “Danh dự của ta đã không đủ sạch để đòi ai tin. Bởi vậy chúng ta đang nói về thứ tự mực, ấn và nếp giấy, không nói về lòng tin.” Thanh nghe câu ấy mà không quay sang. Nỗi giận trong nàng chưa bớt, nhưng lần đầu nó không che mất điều ông đang làm: ông đặt lời mình xuống thấp hơn chứng cứ.

Trịnh Bỉnh đập thẻ gỗ xuống án. “Dù bản chính có sai trình tự, vẫn chưa chứng minh ai sửa. Lục Thanh tự ý phá kho là thật, giấu bản ghi riêng là thật. Tạm giam cả hai chờ Hình bộ xét!” Nha sai vừa bước ra, Thanh đã nói: “Trước khi vào công đường, chúng tôi đã tự nguyện cho khám người và ghi rõ không mang giấy riêng. Hộp dụng cụ của Chu Hoài Sinh đã được niêm tại nhà trước mặt phường trưởng và hai người chứng. Nếu sau khi chúng tôi bị giam mà có bản giấy nào được nói là tìm thấy trong tay áo hay phòng ở, xin đối chiếu dấu niêm và giờ ghi. Tôi cũng đã nộp đơn yêu cầu bảo toàn sổ dùng ấn, sổ giao nhận án và sổ trực kho vì chúng liên quan trực tiếp đến cáo buộc hôm nay.”

Trịnh Bỉnh nhìn chủ bạ. Người này tái mặt, nhưng vẫn cúi đầu thưa rằng đơn đã vào sổ trước khi khai đường; theo lệ, một khi vật sổ được nêu trong vụ đối chất về ngụy tạo văn thư, không ai được tự ý hủy hoặc sửa trước khi niêm. Thanh không cần thắng ngay. Nàng chỉ cần khiến việc xóa tiếp một dòng trở nên có người phải chịu tên.

Một viên giữ ấn già được gọi đến, ôm theo cuốn sổ bìa nâu đã sờn. Trịnh Bỉnh bảo chỉ cần kiểm ngày hiện tại, nhưng Thanh yêu cầu mở đúng ngày trước khi thi thể Lục Vãn được đưa vào nha môn. Viên giữ ấn lật từng trang. Đến chỗ ấy, một hàng chữ đã bị cạo mỏng gần thủng giấy. Dưới ánh trưa, phần mực còn sót hiện thành những vệt đen đứt quãng. Chủ bạ đọc được ngày lĩnh ấn: sớm hơn ngày nhận án Lục Vãn một ngày. Mục vật được đóng chỉ còn mấy chữ “nghiệm trạng chưa điền”. Còn dưới mục người lĩnh, họ tên đã bị cạo gần hết, nhưng nét móc cuối của chữ “Bỉnh” vẫn mắc sâu trong thớ giấy.

Đỗ Mạnh ngẩng đầu. Chu Hoài Sinh khép mắt một nhịp. Trịnh Bỉnh vẫn ngồi thẳng sau án thư, song bàn tay đặt cạnh nghiên mực đã rời khỏi chiếc ấn quan. Thanh nhìn nét mực không bị cạo sạch ấy và hiểu bẫy trong công đường chưa biến mất. Nó chỉ vừa đổi người đứng bên miệng bẫy.