Chương 31 - Chương 31: Quan Trịnh Rơi Ấn

Chiếc ấn chưa rơi khỏi án thư, nhưng bàn tay của Trịnh Bỉnh đã tránh khỏi nó. Lục Thanh nhìn động tác ấy rõ hơn cả nét móc còn sót trong cuốn sổ dùng ấn. Người ta có thể cạo một cái tên, sửa một ngày nhận án, thậm chí viết lại nguyên nhân chết. Còn phản xạ của một bàn tay khi thấy chứng cứ quay về phía mình thì khó sửa hơn. Trên công đường, không ai lên tiếng. Viên giữ ấn già vẫn ôm cuốn sổ mở ngang ngực, ngón tay khô quắt giữ đúng trang giấy đã bị cạo gần thủng.

Trịnh Bỉnh là người phá im lặng trước. “Một nét móc không thành tên. Năm ấy trong nha môn không chỉ có một người tên Bỉnh.” Ông ta nói chậm, đủ để từng văn lại kịp cúi đầu xuống. “Hơn nữa, ta khi ấy chỉ là lại viên phụ việc. Giấy trắng đóng ấn được lĩnh theo lệnh trên để phòng án gấp. Lĩnh rồi trả lại, qua bao năm sổ sách sai một nét cũng không lạ.”

Thanh hỏi: “Đại nhân thừa nhận từng lĩnh nghiệm trạng chưa điền?”

Trịnh Bỉnh nhìn nàng. Ông ta đã lùi nửa bước khỏi lời phủ nhận, nhưng lập tức dựng một bức tường khác. “Ta nói có thể đã lĩnh theo việc công. Không đồng nghĩa tờ giấy ấy là bản nghiệm của Lục Vãn, càng không đồng nghĩa ta viết hai chữ ‘tự vẫn’.”

Viên giữ ấn già khẽ nuốt nước bọt. Thanh không hỏi ông ta nhớ gì. Ký ức của một người có thể bị ép thành già yếu, hồ đồ hoặc mang thù. Nàng chỉ vào cột cuối cùng của dòng ghi. “Giấy được trả lại thì ghi thế nào?”

Ông lão đáp: “Gạch chéo bằng son, bên cạnh có giờ trả và chữ của người nhận. Nếu giấy hỏng thì cắt góc dưới, số giấy còn lại phải dán vào sổ.”

“Dòng này không có gạch son, cũng không có góc giấy hỏng.” Thanh quay sang bản nghiệm chính của Lục Vãn đang nằm trên án thư. “Xin đọc số giấy ở mép dưới.”

Chủ bạ do dự. Trịnh Bỉnh quát: “Một con số không chứng minh được gì.”

“Vậy càng nên đọc.” Thanh nói.

Chủ bạ phải nâng mép giấy cũ. Ở góc dưới, sát một vệt ố đã ăn vào thớ giấy, còn ba chữ số nhỏ viết bằng mực nhạt. Ông ta đọc từng số. Viên giữ ấn cúi xuống cuốn sổ, đọc lại số đã ghi ở mục “nghiệm trạng chưa điền”. Hai dãy số giống nhau.

Tiếng xích ở cổ tay Đỗ Mạnh khẽ động. Hắn không cười lần này.

Trịnh Bỉnh giữ giọng bình tĩnh, nhưng hai ngón tay bên phải đã tì chặt vào cạnh án. “Giấy do ta lĩnh không có nghĩa nội dung do ta viết. Nha môn có việc chuyển giấy qua nhiều tay. Ta có thể đã giao cho văn lại theo lệnh Hình bộ.”

“Lệnh nào?” Thanh hỏi.

“Lệnh miệng trong án khẩn.”

“Người truyền lệnh?”

“Một thừa sai của Hình bộ.”

“Tên gì?”

“Nhiều năm rồi, ta không nhớ.”

Thanh nhìn cuốn sổ. “Đại nhân nhớ đó là án khẩn, nhớ người đến từ Hình bộ, nhớ mình chỉ giao giấy chứ không viết chữ, nhưng lại không nhớ người đã nhận một tờ nghiệm trạng trắng mang ấn quan từ tay mình.”

Trịnh Bỉnh đập bàn. “Lục Thanh, ngươi đang lấy lời nói để xoay tội!”

“Nếu là việc công của Hình bộ, phải có bạc công sai hoặc phí án gấp chuyển xuống nha môn.” Thanh nói. “Xin mở sổ nhận bạc cùng tháng ấy.”

Mặt chủ bạ biến đổi. Chỉ một thoáng rất nhỏ, nhưng đủ để Thanh biết cuốn sổ ấy tồn tại. Trịnh Bỉnh cũng thấy. Ông ta lập tức nói sổ thu chi không liên quan đến việc phá kho hôm nay. Thanh đáp rằng chính ông vừa dùng “lệnh Hình bộ trong án khẩn” để giải thích đường đi của giấy trắng có ấn. Nếu có việc công, bạc công sẽ chứng minh cho ông; nếu không có, lời ấy chỉ là một tầng che khác.

Chu Hoài Sinh đứng sau nàng lên tiếng: “Đại nhân đã cho mở sổ dùng ấn để buộc tội chúng ta giấu giấy. Không thể đến khi sổ quay sang hỏi đại nhân thì lại bảo việc khác không liên quan.”

Mấy văn lại đứng hai bên vẫn im, song sự im lặng không còn thuộc về Trịnh Bỉnh. Chủ bạ cúi người thưa rằng sổ nhận bạc năm ấy còn trong hòm tạp chi phía sau phòng văn thư. Trịnh Bỉnh nhìn ông ta như nhìn một kẻ vừa bước khỏi hàng. Cuối cùng, chính ông ta ra lệnh mang sổ đến, có lẽ vì từ chối lúc này còn giống nhận tội hơn mở nó ra.

Cuốn sổ tạp chi dày, bìa đen, mép giấy ám mùi ẩm. Thanh không được chạm vào. Nàng yêu cầu chủ bạ dò đúng ngày lĩnh tờ nghiệm trạng. Ở trang trước đó một ngày, có một khoản bạc từ Hình bộ chuyển xuống, ghi là “phí tra án gấp”, người nhận thay là Trịnh Bỉnh. Khoản bạc không lớn đến mức khiến cả công đường kinh động, nhưng gấp hơn mười lần tiền giấy, đèn và xe dùng cho một án thường. Bên cạnh không có số công văn, chỉ có hai chữ “ngoại sai”.

Thanh yêu cầu dò tiếp hai ngày từng ghi trên ba bản tự vẫn dùng cùng một câu kết luận. Hai lần khác cũng có bạc chuyển xuống trước khi thi thể được nhập sổ một ngày. Cùng một mục “phí tra án gấp”, cùng không có số công văn, cùng do Trịnh Bỉnh ký nhận. Ngày hôm sau, mỗi vụ đều xuất hiện một tờ nghiệm trạng đã có ấn và một câu kết luận giống nhau đến cả chỗ ngắt nét.

Không còn là một tờ giấy lạc qua nhiều tay. Đó là một trình tự lặp lại.

Thanh nói: “Bạc đến trước án. Giấy trắng có ấn được lĩnh cùng ngày. Thi thể vào nha môn sau đó. Kết luận tự vẫn đã nằm trên giấy trước khi việc khám nghiệm được ghi đủ. Ba lần đều như vậy. Đại nhân không chỉ bán một tờ giấy. Đại nhân bán chỗ trống để người khác viết sẵn cái chết.”

Một nha sai hít mạnh rồi lập tức nín lại. Chu Hoài Sinh khép mắt, còn Đỗ Mạnh nhìn thẳng Trịnh Bỉnh. Vết rách ở môi hắn lại bật máu vì hàm nghiến quá chặt.

Trịnh Bỉnh ngồi yên rất lâu. Khi lên tiếng, giọng ông ta đã bớt uy, nhưng không hề mềm. “Ta nhận bạc công sai. Ta giao giấy theo thẻ Hình bộ. Ta không khám xác, không viết kết luận, cũng không biết những nữ tử ấy chết thế nào. Nếu không làm, người khác cũng sẽ làm. Một lại viên nhỏ chống lệnh cấp trên thì giữ nổi mạng mình sao?”

Đó không phải lời thú tội trọn vẹn. Ông ta đặt mình vào vị trí kẻ bị ép, giữ lại tên người ra lệnh và cắt đứt trách nhiệm khỏi những chữ đã giết người. Thanh nghe thấy trong đó nửa thật đủ để tự cứu: Trịnh Bỉnh thừa nhận đổi giấy lấy bạc, nhưng muốn biến việc bán bản nghiệm thành một lần phục tùng bất đắc dĩ.

“Nếu chỉ phục tùng,” nàng hỏi, “vì sao sau này đại nhân vẫn dùng chính những bản ấy để ép ngỗ tác ký, đình chức người không chịu nghe và bắt người trước khi kho bị báo phá?”

Trịnh Bỉnh không đáp. Ông ta kéo một tờ lệnh đã đặt sẵn dưới nghiên mực, bảo nha sai tạm giam Thanh và Chu Hoài Sinh vì cản trở công vụ, đồng thời chuyển Đỗ Mạnh cùng Tạ Văn Nhai sang Hình bộ để tránh thông cung. Tờ lệnh còn trống dấu. Ông ta đưa tay lấy ấn.

Thanh nhìn thấy dòng giữa tờ giấy trước khi tay áo ông ta che lại. “Trong lệnh đã viết chúng tôi ‘nhận tội làm giả nghiệm trạng’.”

Bàn tay Trịnh Bỉnh dừng giữa không trung.

“Chúng tôi chưa nhận tội.” Thanh nói. “Tờ lệnh này được viết trước khi sổ dùng ấn mở ra, cũng như lệnh bắt Đỗ Mạnh được viết trước khi kho bị phát hiện phá. Đại nhân lại muốn dùng chiếc ấn đóng lên một kết quả có trước sự việc.”

Chủ bạ lùi một bước. Viên giữ ấn già ôm cuốn sổ sát hơn vào người rồi nói, giọng run nhưng đủ rõ: “Theo lệ hồi tị, quan có tên trong vật chứng không được tự dùng ấn để xử chính việc ấy. Ấn phải niêm, chờ phủ doãn cử người xét.”

Trịnh Bỉnh quát ông lão im miệng. Ông ta chộp lấy chiếc ấn, nhưng nghiên mực bị tay áo quệt lệch. Đế ấn trượt khỏi mép án thư, rơi xuống nền đá bằng một tiếng nặng và khô. Không ai cúi nhặt ngay. Trong khoảnh khắc ấy, chiếc ấn vẫn là vật của nha môn, nhưng không còn nằm trong tay người đã dùng nó để định nghĩa ai được chết thế nào.

Viên giữ ấn bước tới trước. Ông dùng khăn vải bọc lấy ấn, đặt vào hộp gỗ nhỏ rồi quay khóa trước mặt chủ bạ và hai hàng nha sai. Chủ bạ ghi ngay giờ niêm cùng lý do “quan chủ xét có tên trong sổ dùng ấn và sổ nhận bạc”. Trịnh Bỉnh chưa mất chức, song từ lúc chiếc khóa khép lại, mọi lệnh mới của ông ta đều phải chờ người khác đóng dấu.

Đỗ Mạnh thở ra, giọng khàn: “Đại nhân vẫn còn lời để khai.”

Trịnh Bỉnh nhìn hắn, rồi nhìn Thanh. “Các ngươi tưởng rơi một chiếc ấn là chạm được Hình bộ sao?” Ông ta nói. “Ta chỉ từng gặp người mang bạc. Hắn không để tên, chỉ đưa thẻ công và một tấm thiếp son. Ta giữ tấm thiếp để phòng ngày bị bỏ làm vật thế mạng.”

Ở cuối hàng văn lại, người từng bị ép ký thay nghiệm trạng bỗng quỳ xuống. Hai tay anh ta run dữ dội. “Tấm thiếp ấy… tiểu nhân đã giấu trong bìa sau sổ nhận bạc. Quan Trịnh bảo đốt, nhưng tiểu nhân không dám.”

Chủ bạ tháo đường chỉ đã sờn ở bìa sau. Từ lớp giấy bồi, một góc thiếp đỏ sẫm hiện ra, mỏng như vết máu đã khô. Mặt có tên vẫn úp vào trong, nhưng ở mép ngoài còn thấy hàng chữ dập chìm: “Hình bộ Hữu…”

Thanh nhìn tấm thiếp chưa được lật. Sau chiếc ấn vừa rơi, lần đầu cái bóng phía trên Trịnh Bỉnh đã có một chức danh.