Chương 1: Tỉnh Dậy Trong Từ Đường

Ta tỉnh dậy trong tiếng gió rít qua khe cửa gỗ, lạnh đến mức tưởng như có ai đặt một miếng sắt dưới lưng mình. Mùi hương tàn, bụi cũ và gỗ mục quẩn trong cổ họng khiến ta ho sặc, nhưng vừa động một chút, hai đầu gối đã đau nhói như bị kim đâm. Trước mắt ta là từng hàng bài vị đen sẫm đặt trên án cao, nét chữ vàng mờ lấp loáng trong ánh đèn dầu sắp tắt. Ta nhìn chúng rất lâu, lâu đến mức ý nghĩ đầu tiên bật ra không phải là sợ, mà là một câu cực kỳ không hợp lúc: nơi này nếu làm kho, độ ẩm chắc chắn vượt chuẩn.

Ý nghĩ ấy vừa hiện lên, ta liền biết mình chưa chết sạch sẽ. Người sắp chết trong xe cứu thương ở đời trước sẽ không còn tâm trí tính độ ẩm của từ đường. Vậy mà những mảnh ký ức hỗn loạn vẫn còn kẹt trong đầu: tiếng còi xe ngoài màn mưa, màn hình máy tính còn mở bảng tồn kho, con số đỏ báo sai lệch trên tuyến vận chuyển, rồi một ánh đèn lao tới quá gần. Sau đó là bóng tối. Sau đó là nơi này, thân thể này, và cơn đau của một đứa trẻ bị phạt quỳ đến ngất đi.

Ta chậm rãi cúi xuống nhìn tay mình. Bàn tay gầy, mu bàn tay có vết nứt do lạnh, đầu ngón còn dính tro hương. Không phải bàn tay của một người đàn ông ba mươi tuổi đã quen ký hợp đồng, đẩy bảng phân quyền và cãi nhau với phòng tài chính đến quá nửa đêm. Đây là tay của một thiếu niên, không, một đứa trẻ. Trong cổ họng ta khô đến cháy, nhưng trí nhớ của thân thể này lại bắt đầu trồi lên từng mảng rách nát như giấy mục bị lật trong mưa.

Cảnh triều. Thanh Châu. Lục gia. Lục Hoài Tranh, mười hai tuổi, con của Tô Diên. Cái tên Tô Diên vừa lướt qua, ngực ta bỗng co rút. Nỗi đau ấy không thuộc về ta, ít nhất không thuộc về linh hồn vừa đến, nhưng nó sâu đến mức chỉ cần chạm nhẹ đã buốt tận xương. Trong ký ức của đứa trẻ này, mẫu thân là một bóng lưng mờ sau rèm trắng, là bàn tay từng vuốt tóc hắn rất khẽ, là người sau khi chết vẫn bị hạ nhân gọi bằng hai chữ thông địch. Còn hắn, vì mang dòng máu ấy, thành một vết mực không ai muốn lau nhưng cũng không ai dám để lộ trên áo gấm của Lục gia.

Ta nhắm mắt, thử sắp xếp những gì còn dùng được. Thân thể thiếu nước, sốt nhẹ, đầu gối bị thương, bụng rỗng ít nhất một ngày. Cửa chính khóa. Cửa sổ cao, song gỗ dày. Ngoài kia có người canh, nhưng không nhiều, vì trong mắt họ một đứa trẻ bị đói đến đứng không nổi chẳng đáng phí nhân lực. Tình huống xấu, nhưng chưa phải tuyệt lộ. Trong đời trước, ta từng xử lý kho cháy, hàng mất, người dưới quyền bỏ việc tập thể và cả đống sổ sách đẹp như tranh nhưng rỗng như thùng thủng đáy. Điểm giống nhau giữa tất cả những chuyện đó là: hoảng loạn không tạo ra đường ra, chỉ có kiểm kê mới tạo ra đường ra.

Ta chống tay lên nền đá, định đổi tư thế để máu trở lại hai chân. Chỉ một động tác nhỏ đã khiến mắt tối sầm, mồ hôi lạnh túa ra sau gáy. Ta nghiến răng nuốt tiếng rên xuống. Từ đường là nơi để người sống bị tổ tiên nhìn, nhưng nếu ta kêu đau quá thảm, người ngoài nghe thấy sẽ chỉ thấy vui. Một kẻ vừa mở mắt trong thân xác xa lạ, điều đầu tiên phải học không phải là nói, mà là im lặng đúng lúc.

Khi lòng bàn tay trượt qua vạt áo, ta chạm phải một vật cứng lạnh. Ta khựng lại, cúi đầu tìm trong lớp áo trong đã nhăn nheo. Một chiếc bàn tính nhỏ bằng ngọc nằm sát ngực, chỉ dài bằng nửa bàn tay, dây buộc đã sờn, vài hạt ngọc bé xíu lấp trong bóng tối như giọt nước đông lại. Ký ức của thân thể này lập tức run lên. Mẫu thân từng buộc nó cho hắn. Không phải vật đáng giá đến mức khiến người ta tranh cướp, nhưng lại là thứ duy nhất còn sót lại không bị Lục gia thu đi sau khi Tô Diên chết.

Ta đặt ngón cái lên một hạt ngọc. Nó lạnh hơn da thịt, nhưng kỳ lạ thay, cảm giác ấy lại khiến đầu óc ta tỉnh hơn. Bàn tính. Sổ sách. Con số. Ở đời trước, ta tin con số không biết thương ai, cũng không biết hại ai; nó chỉ nằm đó, chờ người đủ kiên nhẫn đọc đúng. Nhưng trong nhà cao cửa rộng này, có lẽ số liệu cũng phải quỳ trước gia quy. Ta cười rất khẽ, đến chính mình cũng thấy không đúng lúc. Vừa xuyên đến đã bị nhốt trong từ đường, nếu đây là vận may, vậy vận may này hẳn được phát bởi một quản sự cực kỳ keo kiệt.

Ngoài cửa bỗng có tiếng bước chân. Ta lập tức thả bàn tính vào trong áo, hạ mắt, ép hơi thở chậm lại. Then cửa chính bị kéo một đoạn, ánh sáng xám lọt qua khe hở. Một lão bộc mặc áo vải nâu đứng ngoài, tay bưng bát cháo loãng lạnh ngắt. Phía sau hắn còn có một gã sai vặt trẻ hơn, vừa nhìn vào đã bĩu môi như sợ xúi quẩy bám lên người. Lão bộc không bước hẳn vào, chỉ đặt bát cháo xuống gần ngưỡng cửa, giọng đều đều: “Tam công tử, gia chủ có lệnh, nếu đã tỉnh thì tiếp tục chép gia quy. Tổ tiên trước mặt, biết sai mới còn đường sống.”

Ta không trả lời ngay. Trong trí nhớ rách nát của đứa trẻ, người này họ Chu, quản việc quét dọn từ đường, không phải người quyết định nhưng rất giỏi nhìn sắc mặt người quyết định. Sau lưng hắn là ai, ta chưa biết. Nhưng câu “còn đường sống” ấy nói ra quá trơn tru, giống một câu đã được dặn sẵn. Ta cúi đầu ho hai tiếng, để giọng mình khàn và yếu hơn thực tế: “Ta… biết rồi.”

Gã sai vặt phía sau cười khẩy. “Biết thì tốt. Đừng học theo mẫu thân ngươi, làm bẩn cửa Lục gia rồi còn hại người khác mất ngủ.” Lão Chu liếc hắn một cái, không nặng không nhẹ, nhưng cũng không thật sự ngăn. Câu ấy rơi xuống từ đường, chạm vào hàng bài vị rồi bật ngược vào ngực ta. Cơn giận của thân thể này đến rất nhanh, gần như muốn kéo ta đứng bật dậy. Ta giữ chặt vạt áo, móng tay bấm vào lòng bàn tay đến đau. Hiện tại đứng dậy không đổi được danh dự của Tô Diên, chỉ đổi được thêm một trận đòn và có thể là một tấm chiếu rách.

Ta ngẩng lên nhìn gã sai vặt, nhưng chỉ nhìn đến cổ áo hắn. Trên cổ áo có một vệt mực đen chưa khô hẳn, mùi mực rẻ tiền lẫn với mùi kho lúa ẩm rất nhạt. Một kẻ quét sân từ đường bình thường sẽ không dính mùi ấy. Hắn vừa từ nơi có sổ sách hoặc kho lương tới. Ta ghi lại chi tiết đó trong đầu, rồi lại cúi xuống như một đứa trẻ đã bị dọa mềm xương. Lão Chu thấy ta không phản ứng, vẻ mặt có chút thất vọng khó nhận ra. Hắn đẩy bát cháo vào thêm một chút, nói: “Ăn đi. Đừng chết ở đây, không ai gánh nổi xúi quẩy ấy.”

Cửa đóng lại. Then gỗ trở về vị trí cũ. Ta chờ đến khi tiếng bước chân xa hẳn mới nhích người tới bát cháo. Cháo đã nguội, hạt gạo ít đến đáng thương, mặt trên nổi một lớp nước trong. Ta không chê. Người muốn sống không có tư cách chê món ăn đầu tiên. Ta uống từng ngụm nhỏ, chậm đến mức chính mình cũng sốt ruột, nhưng dạ dày rỗng lâu không chịu nổi ăn vội. Vừa uống, ta vừa nhìn quanh từ đường lần nữa, lần này không nhìn như người hoang mang, mà như người kiểm kê một căn phòng bị bỏ quên.

Bàn thờ chính, ba hàng bài vị. Án phụ bên trái đặt hương, bên phải đặt hộp gỗ đựng giấy chép gia quy. Dưới chân án có một vết xước dài, bụi bám không đều, chứng tỏ gần đây từng bị dịch chuyển. Góc tường phía tây có một kệ cũ phủ vải, mép vải rủ xuống che thứ gì đó vuông vức. Ta chưa có sức bò qua xem, cũng chưa nên xem. Trong một nơi dùng để giam người, mọi vật bất thường đều có thể là đường ra, cũng có thể là bẫy. Nhưng ít nhất, từ đường này không sạch như vẻ ngoài trang nghiêm của nó.

Ta đặt bát xuống, kéo giấy chép gia quy lại gần. Chữ của đứa trẻ này xiêu vẹo vì tay run, còn chữ của ta ở đời trước vốn chẳng đẹp hơn bao nhiêu, chỉ khác là ta biết dùng chữ xấu để che nhịp thở đang dần ổn định. Từng dòng gia quy hiện ra trước mắt: kính tổ, giữ danh, không làm nhục môn đình. Ta đọc đến bốn chữ “không làm nhục” thì dừng lại. Một gia tộc dùng từ đường để nhốt đứa trẻ mang tiếng xấu của mẹ, dùng lễ nghĩa để buộc nó cúi đầu, lại sợ nhất hai chữ nhục nhã. Thật thú vị. Người càng sợ bẩn áo, trên tay thường càng có nhiều thứ không rửa sạch được.

Đêm xuống rất chậm. Đèn dầu tắt một lần rồi bùng lại vì gió lùa, bóng bài vị đổ dài trên nền đá như những người câm đang ngồi nghe. Cơn sốt khiến đầu ta nặng trĩu, nhưng ta không cho phép mình ngủ sâu. Mỗi lần mí mắt sụp xuống, ta lại chạm nhẹ vào chiếc bàn tính ngọc trong áo. Một hạt, hai hạt, ba hạt. Không phải để tính ra đáp án gì, chỉ để nhắc mình rằng ta đã có một vật thuộc về thân phận này, một mối nợ chưa rõ, và một lý do không thể chết trong đêm đầu tiên.

Đến canh khuya, khi từ đường im đến mức nghe được tiếng tro hương rơi, phía sau bài vị bỗng vang lên một tiếng rất khẽ. Không phải tiếng chuột. Ta mở mắt ngay lập tức, tay phải nắm chặt mảnh sứ vỡ đã giấu được bên cạnh bát cháo. Một đường sáng mỏng như sợi chỉ len vào từ cánh cửa nhỏ phía sau án thờ. Then gỗ bị nhấc lên từng chút một, cẩn thận hơn cả kẻ trộm sợ đánh thức chủ nhà. Ta nín thở nhìn khe cửa mở rộng, trong lòng vừa lạnh vừa tỉnh. Đêm đầu tiên ở Lục gia, cuối cùng cũng có người muốn gặp ta khi tất cả đều nghĩ ta nên bị bỏ quên.