Chương 16: Cô Không Có Bằng Chứng

Chương 16: Cô Không Có Bằng Chứng

Không ai bấm vào hyperlink ngay. Tôi nhận ra điều đó trong một nhịp rất nhỏ, nhưng chính cái nhịp ấy làm cổ họng tôi khô đi. Một đường link màu xanh nằm dưới dòng prepare M.Chau statement only if required, nhìn qua chỉ giống một tiện ích văn phòng bình thường, nhưng trong căn phòng này, nó không còn là một file đính kèm. Nó là một lời khai có thể đã được viết trước tên tôi. Chị Mai yêu cầu anh Sơn không mở trực tiếp từ biên bản gốc mà tạo forensic copy của target file, giữ nguyên link path, timestamp và version metadata. Giọng chị vẫn đều, không nâng lên một nấc nào, nhưng càng đều tôi càng thấy lạnh. Có những thứ nếu được mở bằng một cú click quá nhanh sẽ biến thành tò mò. Ở đây, mọi thứ phải được mở như người ta gỡ một quả mìn nhỏ đặt dưới chân bàn.

Anh Sơn export target từ SharePoint evidence container rồi hash file trước khi preview. Trên màn hình, tên file hiện ra đầy đủ: MChau_statement_v2.docx. Tôi nhìn chữ v2 lâu hơn mức cần thiết. V2 nghĩa là đã có một bản trước đó. V2 nghĩa là đã có người đọc, sửa, hoặc ít nhất tin rằng bản thứ nhất chưa đủ dùng. Chị Lan đứng sau lưng tôi, không chạm vào vai, nhưng sự có mặt của chị giống một đường giới hạn khiến tôi không được phép tự lao về phía màn hình để giành lại tên mình. Khi file mở ở chế độ read-only, dòng tiêu đề đầu tiên hiện ra bằng tiếng Anh: Draft Employee Factual Statement – M.Chau. Bên dưới là ngày, case tag HR-24817 / FIN-LT-117, và một dòng nhỏ hơn: pending employee confirmation.

Tôi đã nghĩ mình chuẩn bị sẵn cho điều tệ nhất, nhưng vẫn không chuẩn bị được cảm giác khi đọc một đoạn văn ở ngôi thứ nhất mà không phải do mình viết. ‘Tôi xác nhận vào khoảng sau 09:00 đã nhìn thấy workstation của H.Hung ở trạng thái active và hiểu rằng FIN-LT-117 đã được chuyển sang IT trước thời điểm xử lý bị đặt câu hỏi.’ Câu đó không hoàn toàn giống lời nói dối trắng trợn. Nó nguy hiểm hơn, vì nó lấy một mảnh tôi từng nói thật rồi buộc vào một kết luận tôi chưa từng nói. Tôi đã thấy màn hình phụ sáng. Tôi không xác nhận laptop. Tôi càng không xác nhận thời điểm 08:21. Vậy mà trong bản nháp này, khoảng cách giữa thấy và hiểu bị kéo ngắn lại chỉ còn một dấu phẩy.

Đoạn tiếp theo còn sạch sẽ hơn, gọn gàng hơn, giống thứ văn phong của những người quen viết để người đọc không còn chỗ hỏi lại. ‘Tôi không có quan sát trực tiếp nào cho thấy H.Hung sử dụng FIN-LT-117 sau thời điểm bàn giao, và các ghi nhận trước đây của tôi chỉ nhằm hỗ trợ xác định lại asset chain.’ Tôi nghe tiếng mình trong đầu phản đối từng chữ một. Không có quan sát trực tiếp không đồng nghĩa với xác nhận điều ngược lại. Hỗ trợ xác định lại không đồng nghĩa với làm mỏ neo cho một câu chuyện đã dựng. Nhưng ở dạng statement, mọi câu đều được đặt cho vừa miệng người cần nó. Nó không bắt tôi nói dối bằng cách hét lên. Nó bắt tôi nói dối bằng cách trông có vẻ hợp lý.

Chị Mai không hỏi tôi ngay. Chị yêu cầu anh Sơn mở document properties trước. Created: 14:11. Last modified: 14:31. Author: Ha.N. Last saved by: Vân.T. Location path thuộc thư mục HR-24817 / FinanceOps witness prep, không phải thư mục evidence chính. File được linked vào meeting_minutes_restricted.docx lúc 14:16, nghĩa là khi biên bản họp kín được gửi đi, bản statement v2 đã tồn tại hoặc ít nhất đã đủ path để trỏ tới. Chị Hà ngồi ở đầu bàn bên kia, hai tay đan chặt lại. Chị Vân nhìn thẳng màn hình, nhưng mắt chị không đứng yên ở một dòng nào quá lâu. Anh Hưng cúi nhìn điện thoại đã úp mặt trên bàn như nhìn một vật không còn thuộc quyền sử dụng của mình.

“Minh Châu,” chị Mai nói, “em chỉ trả lời phần em trực tiếp biết. Em có tạo, sửa, nhận, hoặc xác nhận nội dung file này trước thời điểm hiện tại không?” Tôi nghe câu hỏi ấy như một chiếc thước đặt lên mặt bàn. Nó không hỏi tôi có bị oan không. Nó không hỏi tôi có sợ không. Nó chỉ hỏi việc nào đã xảy ra. Tôi trả lời chậm để không bị giọng mình vỡ: “Không. Em không tạo, không sửa, không nhận, không xác nhận. Em cũng chưa từng được cho xem file này.” Chị Mai gật đầu một lần, rồi đọc lại đúng câu trả lời cho anh Sơn ghi vào interview note. Không ai nói ‘vậy là rõ rồi’. Trong audit, một câu không đủ biến mất chỉ vì người bị đặt tên phủ nhận nó.

Chị Lan quay sang chị Hà trước. “Chị giải thích nguồn gốc file.” Chị Hà nuốt khan, rồi nói đó là witness prep template, dùng để chuẩn bị phạm vi câu hỏi nếu audit yêu cầu statement từ nhân viên liên quan. Chị nhấn mạnh chữ template hai lần, như thể chỉ cần gọi nó là template, tất cả câu chữ ở ngôi thứ nhất sẽ bớt giống một lời khai giả. Chị Mai hỏi vì sao file lại có tên cụ thể M.Chau và đã đến v2. Chị Hà đáp rằng tên file đặt theo người có thể được hỏi, còn v2 là do chỉnh wording để tránh kết luận quá sớm. Tôi gần như bật cười, nhưng cơ mặt không nghe lời. Chỉnh wording để tránh kết luận quá sớm, trong khi bản nháp đã kết luận thay tôi rằng tôi ‘hiểu’ FIN-LT-117 đã được chuyển IT trước thời điểm bị hỏi.

Chị Vân lúc này mới lên tiếng. “Không ai dùng file đó thay lời Minh Châu cả. Nó là phương án chuẩn bị nội bộ.” Giọng chị vẫn mềm, mềm đến mức nếu không có màn hình trước mặt, người ta có thể tưởng chị đang giúp tôi bớt căng. Tôi nhìn chị. Có lẽ ánh mắt tôi lúc ấy thiếu lịch sự hơn mọi ngày, vì chị dừng lại nửa giây rồi nói tiếp: “Em cũng phải công bằng. Em không có bằng chứng là ai định bắt em ký hay nộp cái này.” Câu đó làm căn phòng im thêm một lớp. Không phải vì nó đúng, mà vì nó được nói ra quá sớm. Chị Lan lập tức đặt bút xuống. “Chị Vân, câu vừa rồi sẽ nằm trong interview record. Từ giờ chị không trao đổi trực tiếp với Minh Châu về nội dung evidence.” Chị Vân mím môi, nhưng không cãi.

Tôi cúi nhìn tay mình. Đúng, tôi không có bằng chứng rằng họ đã định bắt tôi ký. Tôi chỉ có một file mang tên tôi, viết bằng giọng của tôi, nằm trong thư mục witness prep, được link từ biên bản họp kín, và xuất hiện trước khi tôi được hỏi chính thức. Ở một nơi bình thường, như vậy đã đủ để một người nổi giận. Nhưng trong căn phòng này, nổi giận cũng cần evidence ID. Tôi tự nhắc mình không được để câu ‘cô không có bằng chứng’ kéo tôi khỏi phần duy nhất còn đứng vững: tôi biết câu nào là của mình, câu nào không. Có thể tôi chưa chứng minh được ai định dùng nó. Nhưng họ cũng chưa có quyền biến khả năng ấy thành sự đồng ý của tôi.

Chị Mai yêu cầu kiểm tra revision history và comments của file. Anh Sơn chạy structural inspection thay vì chỉ nhìn nội dung hiển thị. Một bảng nhỏ hiện ra bên cạnh preview: comments: 3, tracked revisions: accepted visually / retained in XML fragments. Tôi không hiểu hết kỹ thuật, nhưng tôi hiểu nét mặt của chị Mai khi chị bảo anh Sơn expand phần retained text. Dòng đầu tiên là một comment của Vân.T lúc 14:24: ‘Wording này vẫn hơi mạnh, tránh chữ confirm nếu MC chưa review.’ Dòng thứ hai của Ha.N: ‘Nếu audit hỏi gấp thì để factual observation, không để thành accusation.’ Dòng thứ ba không dài, nhưng khiến anh Phúc ngẩng phắt lên: H.Hung – ‘Cần anchor timeline 08:21, MC observed active after 09:00 là đủ để support.’ Tôi không biết trong câu đó có chữ nào là bằng chứng theo chuẩn audit hay không. Tôi chỉ biết nó làm cái ghế dưới lưng mình bỗng cứng như cạnh kim loại.

Anh Hưng nói ngay: “Tôi không nhớ comment đó trong file này.” Chị Mai nhìn anh lần đầu tiên từ khi mở statement. “Không nhớ khác với không viết. Chúng tôi sẽ xác minh comment author và edit session.” Anh Hưng im. Chị Hà khẽ nói đó là thảo luận nội bộ để làm rõ timeline, không phải ép Minh Châu xác nhận. Chị Lan ngắt lời: “Chị Hà, chị sẽ trả lời trong interview riêng.” Tôi nhận ra mọi người đều đang cố giữ từng chữ khỏi trượt quá xa, nhưng chính sự cẩn thận ấy làm tôi hiểu vấn đề đã lớn hơn một bản nháp. Nếu comment thật, anh Hưng đã biết tên tôi được dùng để neo timeline. Nếu comment không thật, hệ thống document history đang nói dối theo một cách còn nguy hiểm hơn.

Chị Mai không kết luận. Chị chỉ bổ sung ba mục vào Evidence Issue List: pre-drafted employee statement, retained revision/comment fragments, and authorship verification required. Sau đó chị yêu cầu anh Sơn lấy access log của target file từ lúc tạo đến hiện tại. Tôi tưởng phần tệ nhất vừa đi qua. Nhưng trong audit, điều tệ nhất thường không đến bằng tiếng nổ. Nó đến bằng một dòng log mới, rất nhỏ, rất ngay ngắn, không có cảm xúc và không cần giải thích hộ ai. Anh Sơn lọc theo file ID, rồi màn hình hiện ra danh sách access events: 14:11 created by Ha.N, 14:16 linked by Vân.T, 14:24 modified by Vân.T, 14:29 commented by H.Hung, 14:32 viewed by M.Chau.

Tôi tưởng mình đọc nhầm. Chị Mai cũng không đọc to ngay. Chị phóng lớn dòng đó, để cả căn phòng cùng nhìn thấy phần session source bên phải: Web access through FIN-VDI-04. Trong đầu tôi, rất nhiều mốc giờ va vào nhau. FIN-VDI-04, questioned processing window, statement mang tên tôi, và một lượt view được ghi dưới account của tôi trước khi tôi biết file tồn tại. Tôi nghe anh Phúc gọi khẽ: “Minh Châu.” Tôi muốn nói không phải em. Tôi muốn nói lúc 14:32 em không hề mở file đó. Tôi muốn nói tên em đang bị kéo qua quá nhiều cửa cùng một lúc. Nhưng trước khi tôi kịp chọn câu nào không làm mình giống người đang chống chế, chị Mai đã hỏi rất nhẹ, rất chậm: “Minh Châu, lúc 14:32 em ở đâu?”