Chương 6: Lệnh Đình Chỉ Đầu Tiên

Chương 6: Lệnh Đình Chỉ Đầu Tiên

File lạ không mở ra bằng một câu trả lời. Nó mở ra bằng một mốc thời gian. Trên màn hình máy tính cũ, nền đen đứng im vài giây rồi hiện ra một chuỗi ký tự màu xám nhạt: HL_TRACE_TEMP_02, sau đó là ngày tháng cách đây tám năm, đúng vào tuần cha tôi bị Kính Vân tuyên bố điều tra nội bộ vì nghi đánh cắp lõi dữ liệu. Tôi đặt tay lên mép bàn, cảm giác đầu ngón tay lạnh như vừa chạm vào kim loại ngâm trong nước đá. Cha tôi rất ít khi dùng chữ viết tắt. Ông từng nói dữ liệu có thể phức tạp, nhưng tên gọi phải đủ rõ để người đến sau không hiểu nhầm. Chỉ riêng hai chữ HL này, ông để lại như một dấu vết cố ý không giải thích.

Tôi không mở sâu vào file. Không phải vì không muốn, mà vì bên dưới tên file có một dòng cảnh báo cũ: quyền đọc bị giới hạn, khóa gốc không tồn tại trong thiết bị hiện tại. Ổ cứng tự động sinh ra một bản xem trước, trong đó có vài trường dữ liệu bị che, vài dấu thời gian không trùng nhau và một chuỗi nhãn khiến tim tôi khẽ hụt: TB_INIT_SET. Thiên Bình. Một hệ thống ra đời nhiều năm sau khi cha tôi mất lại xuất hiện trong dấu vết ông để lại. Nếu đây là bản ghi thật, vậy bê bối hiện tại không chỉ là một cuộc khủng hoảng mới. Nó giống một vết nứt cũ bị người ta trát kín quá lâu, đến khi lớp sơn mới bong ra mới lộ mùi ẩm mốc bên dưới.

Tôi dùng điện thoại chụp lại tên file, mốc thời gian và chuỗi nhãn, không sao chép dữ liệu, không kết nối ổ cứng với mạng, cũng không thử phá quyền đọc. Người làm dữ liệu càng hiểu hệ thống thì càng phải biết ranh giới. Một chứng cứ có giá trị không chỉ vì nó tồn tại, mà còn vì nó được giữ sạch. Cha tôi từng bị nghiền nát bởi một hồ sơ được trình bày quá hoàn hảo. Tôi không cho phép mình trở thành lỗ hổng tiếp theo trong câu chuyện đó.

Gần bốn giờ sáng, tôi tắt máy, đặt ổ cứng vào hộp chống sốc rồi mới ngồi bất động trước chiếc bàn nhỏ trong căn hộ thuê. Tôi định đợi trời sáng sẽ gọi Hứa Nghiên, ít nhất để cô ấy nhắc tôi nên niêm phong thiết bị thế nào cho đúng. Nhưng trước khi tôi kịp gọi cho luật sư duy nhất mình tin, Kính Vân đã gọi tôi trước.

Tin nhắn từ phòng nhân sự đến lúc bảy giờ mười hai phút. Nội dung rất ngắn: ‘Lâm Tri Ý, vui lòng có mặt tại phòng họp nhân sự tầng 18 trước chín giờ. Liên quan đến sự cố truy cập hệ thống dự án Thiên Bình, yêu cầu không vắng mặt.’ Tôi đọc đi đọc lại hai lần, không thấy chữ ‘trao đổi’, không thấy chữ ‘xác minh’, càng không thấy tên người phụ trách trực tiếp của tôi. Chỉ có ‘yêu cầu không vắng mặt’. Cách dùng từ ấy giống một cánh cửa đã đóng sẵn, người ta chỉ cần tôi bước vào để khóa nốt chốt còn lại.

Tôi đến công ty lúc tám giờ bốn mươi. Tại tầng quản trị rủi ro, thẻ nhân viên của tôi vẫn mở được cửa kính, nhưng quyền đăng nhập máy trạm đã bị khóa. Dòng thông báo hiện trên màn hình: tài khoản tạm ngừng do quy trình kiểm tra an ninh. Tôi không bất ngờ. Điều làm tôi chú ý là thời điểm khóa: sáu giờ năm mươi tám phút, sớm hơn tin nhắn nhân sự mười bốn phút.

Mười bốn phút không phải khoảng cách dài. Nhưng trong hệ thống, thứ tự luôn quan trọng. Nếu tài khoản bị khóa trước khi nhân sự gọi, vậy cuộc gặp này không nhằm nghe tôi giải thích để quyết định có đình chỉ hay không. Quyết định đã được nhập vào hệ thống trước, còn tôi chỉ được mời đến để hoàn tất giấy tờ. Tôi lấy sổ tay, ghi lại thời điểm hiển thị trên màn hình, mã thông báo lỗi và mã máy trạm. Khi một hệ thống bắt đầu nghiền người, nó thường bắt đầu bằng những dòng nhỏ đến mức người ta tưởng có thể bỏ qua.

Phòng họp nhân sự tầng 18 lạnh hơn bên ngoài. Có ba người chờ tôi: trưởng phòng nhân sự Du, một chuyên viên pháp chế nội bộ tôi từng gặp ở buổi đào tạo bảo mật, và Lưu Bân từ bộ phận an ninh dữ liệu cấp trung. Không có quản lý trực tiếp của tôi, không có đại diện kỹ thuật độc lập, càng không có Tần Mặc. Trên bàn đặt sẵn một tập giấy, trang đầu ghi ‘Biên bản xác nhận hành vi truy cập trái phép và lệnh đình chỉ công tác tạm thời’. Tôi nhìn tiêu đề trong hai giây, sau đó kéo ghế ngồi xuống.

Trưởng phòng Du đẩy tập giấy về phía tôi. Giọng ông ta rất ôn hòa, kiểu ôn hòa đã được tập luyện để khiến áp lực nghe như thủ tục. ‘Lâm Tri Ý, căn cứ log hệ thống, tối qua tài khoản của cô đã nhiều lần truy vấn vùng dữ liệu bị hạn chế của dự án Thiên Bình. Trong tình hình hiện tại của tập đoàn, hành vi này gây rủi ro rất lớn. Cô ký xác nhận trước, sau đó công ty sẽ tiến hành điều tra chi tiết.’ Tôi đặt tay lên mép giấy nhưng không cầm bút. ‘Nếu công ty chưa điều tra chi tiết, tại sao tiêu đề lại ghi xác nhận hành vi?’ Không khí trong phòng khựng lại rất nhẹ.

‘Đây là mẫu biên bản tiêu chuẩn,’ người pháp chế nói. Tôi nhìn thẳng vào anh ta. ‘Mẫu tiêu chuẩn không thể thay thế sự thật cụ thể. Tôi yêu cầu ghi rõ đây là buổi làm việc xác minh, không phải biên bản nhận lỗi.’ Trưởng phòng Du vẫn giữ nụ cười mỏng. ‘Cô Lâm, nếu cô hợp tác, quá trình đình chỉ chỉ là tạm thời. Cô cũng biết trong giai đoạn nhạy cảm này, tập đoàn cần kiểm soát rủi ro truyền thông.’ Tôi bật cười rất khẽ. Năm đó, người ta cũng dùng những cụm từ tương tự để đưa cha tôi ra khỏi Kính Vân trước khi bất kỳ sự thật nào được đối chiếu.

Tôi mở bản in log mà họ đưa kèm. Trên giấy có ba dòng truy vấn được tô vàng, đều gắn với tài khoản của tôi, thời gian từ hai mươi ba giờ mười bảy đến hai mươi ba giờ hai mươi chín tối qua. Địa chỉ thiết bị là một máy trạm nội bộ thuộc vùng kiểm thử Thiên Bình, không phải máy của tôi. Tôi nhìn Lưu Bân. ‘Anh làm an ninh dữ liệu. Anh biết chỉ dựa vào user ID không đủ kết luận người thao tác là chủ tài khoản. Thiết bị, token phiên, IP nội bộ, phương thức xác thực hai lớp và bản ghi khóa tài khoản đều phải đối chiếu.’ Lưu Bân mím môi. Trong khoảnh khắc rất ngắn, ánh mắt anh ta tránh khỏi tôi. Vậy là anh ta biết. Ít nhất anh ta biết bản log này chưa đủ sạch.

Trưởng phòng Du gõ nhẹ ngón tay lên bàn. ‘Cô Lâm, cô không cần dạy bộ phận an ninh làm việc. Vấn đề là cô đã từng tự ý truy vấn log dự án sau khi tài khoản bị hạn chế.’ ‘Sai.’ Tôi đẩy tờ giấy về lại giữa bàn, giọng bình tĩnh đến mức chính tôi cũng nghe thấy sự lạnh trong đó. ‘Tài khoản của tôi bị khóa sau truy vấn hợp lệ của tôi ở chương trình quản trị rủi ro, không phải sau truy cập trái phép. Nếu công ty cho rằng tôi vượt quyền, hãy đưa ra bản phân quyền tại thời điểm truy vấn, người phê duyệt khóa, và bản ghi phiên gốc. Bản in này không có giá trị kết luận.’ Chuyên viên pháp chế nhìn tôi như thể tôi vừa phá vỡ kịch bản đơn giản nhất của họ.

‘Cô đang từ chối ký?’ Trưởng phòng Du hỏi. Tôi đáp: ‘Tôi từ chối ký vào nội dung sai sự thật. Tôi có thể ký xác nhận đã tham dự buổi làm việc hôm nay, với điều kiện biên bản ghi đầy đủ ý kiến phản đối của tôi.’ Ông ta thu nụ cười lại. Trong phòng chỉ còn tiếng điều hòa chạy đều đều. Tôi biết khoảnh khắc này quan trọng. Chỉ một chữ ký sai có thể biến tôi từ người bị nghi ngờ thành người tự thừa nhận. Một hệ thống lớn không cần bóp cổ ai giữa ban ngày. Nó chỉ cần đặt bút đúng vị trí, đẩy giấy đúng thời điểm, và khiến người đối diện tin rằng không ký sẽ mất tất cả.

Lưu Bân bỗng lên tiếng rất nhỏ: ‘Theo quy trình, có thể bổ sung ý kiến của nhân viên vào phụ lục.’ Trưởng phòng Du quay sang nhìn anh ta. Ánh mắt ấy không nặng, nhưng đủ khiến Lưu Bân im bặt. Tôi ghi nhận chi tiết này trong đầu. Trong các cuộc họp ép người, người im lặng không phải lúc nào cũng đồng lõa hoàn toàn. Có người chỉ thiếu một lý do để bước ra khỏi vùng an toàn của mình. Nhưng hiện tại, lý do ấy chưa đủ mạnh.

Trưởng phòng Du lấy một cây bút mới, đặt ngay trước mặt tôi. ‘Cô Lâm, tôi khuyên cô nên cân nhắc kỹ. Lệnh đình chỉ này đến từ Ủy ban xử lý khủng hoảng tạm thời, không phải quyết định cá nhân của phòng nhân sự. Ký trước, mọi chuyện còn có đường giải thích. Không ký, cô đang chống lại quy trình của tập đoàn.’ Tôi nhìn cây bút. Trên thân bút có logo Kính Vân màu bạc, sáng đến chói mắt dưới đèn phòng họp. Tám năm trước, cha tôi có lẽ cũng từng ngồi trong một căn phòng tương tự, đối diện một tập giấy tương tự, nghe những câu chữ tương tự.

Tôi chậm rãi đẩy cây bút ra xa. ‘Quy trình không phải lá chắn cho một kết luận được viết sẵn.’ Giọng tôi không lớn, nhưng từng chữ rơi xuống rất rõ. ‘Tôi yêu cầu niêm phong bản ghi phiên gốc, mời đại diện An ninh dữ liệu cấp giám đốc tham dự, và ghi rõ tôi không thừa nhận hành vi truy cập trái phép. Nếu các anh chị vẫn muốn đình chỉ, hãy ban hành lệnh hành chính riêng. Đừng dùng biên bản nhận lỗi để tiết kiệm một bước điều tra.’ Trưởng phòng Du cúi xuống, lật sang trang cuối, chỉ vào ô ký tên. ‘Cô không có nhiều lựa chọn như cô nghĩ đâu.’

Đúng lúc ấy, bên ngoài vang lên hai tiếng gõ cửa. Không đợi người trong phòng trả lời, cánh cửa kính mờ bị đẩy ra. Tạ Hoài Châu đứng ở ngưỡng cửa, áo vest đen phẳng đến mức gần như lạnh lẽo, phía sau là trợ lý pháp vụ của văn phòng CEO. Ánh mắt anh lướt qua tập biên bản, dừng ở cây bút bị tôi đẩy sang một bên, rồi cuối cùng mới nhìn tôi. Không có vẻ dịu dàng, cũng không có sự thương hại. Chỉ có một thứ áp lực sắc và tĩnh, giống như lưỡi dao được đặt thẳng lên bàn. Anh nói: ‘Bút đó, cô không cần cầm.’