Chương 8: Người Hỏi Những Câu Khó Chịu
Cuộc gọi kết thúc nhưng không ai lập tức đứng dậy. Trên trang giấy trước mặt Khang, hai chữ “chỗ cất đồ” nằm dưới ô kết cấu vẫn còn trắng. Anh gõ đầu bút lên mép giấy, cố ghép câu trả lời vừa nghe với hình dung về một chiếc bàn tự đứng, rồi nhận ra đầu mình đã bắt đầu dựng khung dù cả nhóm vừa thống nhất chưa làm việc đó.
Hạ An đóng cuốn sổ. “Sáng mai mình đi khu trọ phía sau cổng đông. Ba người đã đồng ý cho xem chỗ học thật.”
“Có cần cả nhóm đi không?”
“Vy đi buổi đầu để vẽ cách họ đặt đồ. Phúc gom câu trả lời sau. Huy không cần đứng chật thêm trong phòng người ta.” Cô nhìn tờ giấy của Khang. “Còn anh đi để hỏi.”
Khang nhấc mắt. “Tôi tưởng tôi đi để nghe.”
“Nghe cũng được. Miễn là đừng thiết kế hộ họ ngay giữa câu trả lời.”
Anh siết nắp bút. “Tôi chưa làm gì.”
Hạ An chỉ hai chữ anh vừa viết. “Tôi đang nói trước.”
Sáng hôm sau, con hẻm dẫn vào khu trọ chỉ vừa đủ hai xe máy tránh nhau. Những dãy phòng một tầng nối sát, trước cửa treo quần áo, mũ bảo hiểm và túi đi chợ. Khang đã đi qua kiểu khu trọ này nhiều lần, nhưng đây là lần đầu anh phải nhìn từng khoảng trống như một phần của bài toán.
Phòng đầu tiên có một chiếc bàn gỗ ép kê sát tường, vừa là bàn học vừa là chỗ đặt bình nước, hộp thuốc, hai chồng giáo trình và quạt nhỏ. Dưới gầm bàn là thùng nhựa đựng dây điện, túi máy tính và vở cũ. Chủ phòng, một nam sinh năm hai, kéo ghế nhựa sang bên để ba người có chỗ đứng.
Hạ An hỏi về buổi tối gần nhất cậu ta học ở bàn. Không hỏi bàn rộng bao nhiêu, cũng không hỏi thích loại bàn nào. Cô bắt đầu từ lúc cậu đi học về.
“Em quăng balô lên ghế. Sách hay giấy cầm tay thì để lên bàn. Ăn xong mới học.”
“Trước khi học phải làm gì?”
“Dọn cái này.” Cậu ta nhấc bình nước rồi chỉ chồng giấy. “Có hôm dọn xuống giường. Có hôm để dưới đất.”
Khang nhìn khoảng trống phía sau mặt bàn. Trong đầu anh hiện lên một cụm khoang mỏng dựng đứng, dùng bản lề kéo ra khi cần.
“Vậy nếu có một khoang—”
“Khoan.” Hạ An cắt ngang.
Cậu sinh viên nhìn qua lại giữa hai người. Khang dừng một nhịp, cảm giác khó chịu đến nhanh. Anh không định bán sản phẩm; anh chỉ muốn kiểm tra một giả định kỹ thuật.
Hạ An quay lại người được hỏi. “Khi anh ấy chưa nói gì nhé. Nếu có thêm chỗ cất, thứ gì em muốn với tay lấy được ngay lúc đang học?”
“Bút, sạc, tai nghe. Với mấy môn phải in tài liệu thì giấy.”
“Thứ gì có thể cất xa hơn?”
“Giáo trình ít dùng. Mấy cái hộp này nữa.”
“Em có muốn phải gập bàn hay nhấc laptop lên mới lấy được mấy thứ kia không?”
Cậu ta bật cười. “Nếu phải dọn laptop để lấy sạc thì thôi em để sạc trên bàn cho nhanh.”
Thanh Vy đang ngồi cạnh cửa, đặt bút chì lên sơ đồ. Cô không vẽ chiếc bàn, chỉ đánh dấu những nơi đồ được chuyển qua lại: bàn, giường, ghế, sàn. Khang nhìn mấy mũi tên trên giấy và thấy cơ cấu vừa xuất hiện trong đầu mình mất một nửa lý do tồn tại.
Ra khỏi phòng, anh đi đến đầu cầu thang mới dừng.
“Cô có thể để tôi hỏi hết câu.”
Hạ An cũng dừng. “Anh vừa định đưa đáp án vào câu hỏi.”
“Tôi cần kiểm tra khả năng bố trí.”
“Anh cần biết người ta đang làm gì trước khi mình xuất hiện.” Cô gạch chân một dòng trong sổ. “Nếu anh hỏi ‘có khoang này thì sao’, người ta sẽ trả lời cái khoang của anh. Mình sẽ không còn biết họ thật sự cần gì.”
Khang khoanh tay. “Vậy chuyên môn của tôi dùng lúc nào?”
“Khi có đủ thứ để anh chọn cái đáng làm. Tôi không phủ nhận chuyên môn của anh. Tôi đang ngăn anh dùng nó để trả lời thay người khác.”
Câu đó khó chịu chính vì nó chạm đúng việc anh đang làm. Khang quay sang dãy phòng đối diện. Anh vẫn không thích cách Hạ An chặn giữa câu, nhưng người dùng vừa nói một điều anh chưa nghĩ tới: chỗ cất không chỉ cần tồn tại, nó phải lấy được mà không phá nhịp sử dụng.
Phòng thứ hai là phòng ghép của hai nữ sinh. Một người đang học, người còn lại dùng mép bàn để cắt trái cây. Chiếc bàn dài hơn phòng trước nhưng vẫn đầy laptop, sách, hộp mỹ phẩm, dây sạc và một nồi cơm điện chưa cất. Hạ An để Khang hỏi trước.
Anh nhìn cuốn sổ, bỏ câu “chị có cần thêm ngăn không” đã viết từ tối qua.
“Lần gần nhất chị cần mặt bàn rộng hơn là lúc nào?”
“Tuần trước làm mô hình. Phải dọn gần hết lên giường.”
“Dọn xong thì bao lâu sau mấy thứ đó quay lại bàn?”
“Chắc ngay tối đó. Sáng phải đi học, em lấy đồ trên giường lại.”
“Có thứ gì chị cất hẳn đi không?”
“Ít lắm. Phòng nhỏ nên đồ dùng thường xuyên đều phải ở chỗ lấy được.”
Khang cúi xuống ghi. Anh hỏi tiếp những câu khiến chính mình thấy không thoải mái: lúc ăn có dọn laptop không, đồ nào luôn nằm ngoài dự tính, mỗi lần chuyển trọ món gì bị bỏ lại. Những câu ấy không tạo cảm giác anh đang tiến gần một cơ cấu thông minh, nhưng câu trả lời bắt đầu lặp lại theo cách hữu ích.
Người ta không muốn có thêm một thao tác chỉ để làm chiếc bàn trông gọn. Họ không gập mặt bàn mỗi ngày nếu việc gập đòi dọn mọi thứ trước. Và một món nội thất dù tiết kiệm diện tích vẫn có thể thành gánh nặng nếu chuyển phòng phải thuê xe riêng.
Buổi trưa, ba người ngồi ở quán nước đầu hẻm. Thanh Vy đẩy hai tờ sơ đồ sang Khang. “Hai phòng khác nhau, nhưng đường đi của đồ gần giống nhau.”
Khang lấy bút chì, vẽ nhanh một mặt bàn có phần sau nâng lên, bên dưới là khoang chứa. Cơ cấu này đơn giản, có thể giấu nhiều đồ mà không làm khung dày lên.
Hạ An không hỏi cơ cấu hoạt động thế nào. “Muốn lấy sạc khi laptop đang trên bàn thì sao?”
Khang đặt đầu bút lên bản vẽ.
Thanh Vy kéo sơ đồ phòng thứ hai lại gần. “Muốn mở khoang này phải nhấc những thứ đang nằm trên phần mặt nâng.”
“Có thể chia mặt bàn thành hai phần. Một dải sau mở riêng.”
“Rồi dải đó rộng bao nhiêu?” Hạ An hỏi.
Anh chưa trả lời được.
“Và thứ họ cần cất có vừa không?”
“Chưa đo đủ.”
“Thế thì hiện tại anh đang bảo vệ cơ cấu hay đang bảo vệ nhu cầu?”
Khang ngước lên. “Cô lúc nào cũng phải hỏi kiểu đó à?”
“Chỉ khi câu dễ chịu không làm sản phẩm tốt hơn.”
Thanh Vy cúi xuống uống nước. Khang nhìn lại bản vẽ. Cơ cấu không sai; anh thậm chí có thể làm nó khá gọn. Nhưng dữ liệu trước mặt không hề yêu cầu một mặt bàn phải mở ra để lộ khoang chứa. Người dùng cần lấy đồ trong lúc mặt bàn vẫn đang bận.
Anh đặt thước lên đường bản lề, kéo một nét chéo qua toàn bộ cơ cấu.
“Bỏ.”
Hạ An chỉ lật sang trang mới. “Lý do?”
“Buộc người dùng dọn mặt bàn để lấy đồ. Mâu thuẫn với chính hành vi mình đang cố giảm.”
Viết câu đó ra khiến Khang nhớ đến Bàn Gấp Một Tay. Anh từng bỏ nhiều tuần để cơ cấu gập chạy mượt chỉ với một động tác, tự hào vì khóa khớp chắc và ít độ rơ. Nhưng trong các bản thử cũ, anh hỏi nhiều về lực gập, độ chắc và góc mở hơn về việc trên mặt bàn có gì trước khi người ta gập nó xuống.
Một cơ cấu đẹp có thể giải rất tốt một hành động mà người dùng chẳng muốn làm thường xuyên.
Ý nghĩ ấy làm anh khó chịu theo cách khác. Có thể anh đã nhìn quá lâu vào thứ mình làm giỏi nên mặc định đó là trung tâm của vấn đề.
Ngày thứ hai và thứ ba, Khang không còn phải chờ Hạ An ngăn. Thay vì hỏi người dùng có thích bàn gập không, anh hỏi lần cuối họ chuyển trọ đã mang bàn bằng cách nào. Thay vì hỏi cần bao nhiêu ngăn, anh yêu cầu họ chỉ những món thường xuyên bị đẩy khỏi mặt bàn. Khi một người nói muốn “gọn”, anh hỏi gọn vào lúc học, lúc ăn hay lúc đóng cửa phòng đi ngủ.
Các câu trả lời không hoàn toàn giống nhau, nhưng một số tiêu chí đủ rõ để cả nhóm ghi lại cuối buổi. Chỗ cất đồ phải tiếp cận được khi mặt bàn đang sử dụng. Việc cất và lấy không được đòi dọn toàn bộ mặt bàn. Sản phẩm không phụ thuộc vào khoan tường. Các phần lớn phải tháo được để một người còn có thể xử lý khi chuyển phòng. Còn kích thước, khối lượng và cách liên kết cụ thể, Khang để trống thay vì tự điền một con số đẹp.
Hạ An đọc lại bốn dòng. “Anh còn muốn chốt kết cấu ngay chiều nay không?”
Khang nhìn phần trống bên dưới. Ba ngày trước, khoảng trắng như thế khiến anh thấy thời gian bị lãng phí. Bây giờ nó giống một giới hạn hợp lý hơn.
“Muốn. Nhưng ít nhất giờ tôi biết thứ gì sẽ giết một phương án.”
Hạ An khẽ gật. “Đó là khác nhau khá lớn.”
Cuộc phỏng vấn cuối diễn ra ở căn phòng gần bãi giữ xe. Chủ phòng đang chuẩn bị chuyển sang dãy trọ khác vào cuối tháng, dưới gầm giường đã có hai thùng carton dán băng keo. Hạ An vừa định mở sổ thì Khang hỏi trước.
“Lần này bạn định mang cái bàn hiện tại đi thế nào?”
Cậu sinh viên quay sang chiếc bàn gỗ chân sắt kê cạnh cửa rồi lắc đầu. “Chắc để lại cho người vào sau. Hai lần chuyển trước tôi cũng bỏ bàn. Thuê xe chở riêng không đáng.”
Khang ghi câu đó ngay dưới tiêu chí tháo để chuyển trọ. Trong đầu anh đã hiện ra câu hỏi về chiều dài chi tiết lớn nhất, kiểu liên kết và số dụng cụ cần dùng, nhưng lần này anh chưa vẽ.
Cậu sinh viên nhìn mẩu giấy có dòng “Góc Học Gọn” đặt cạnh cuốn sổ, rồi hỏi như thể đó mới là điều hiển nhiên nhất cần biết.
“Nhưng nếu làm cái này thật, nó có tháo ra rồi chở sang phòng khác bằng xe máy được không?”