Chương 34 - Chương 34: Người Thứ Một Trăm

Thông báo của Tin Thành Phố nhảy lên lần thứ ba, cùng lúc Quỳnh gửi một chuỗi tin nhắn dài đến mức Vy phải kéo hai lần mới đọc hết. Bên ngoài tiệm sửa đồ, trời vừa sụp tối. Trong nhóm Ba Mươi Ngày, bài của Linh Nhi vẫn sáng lên từng giây, nhưng giữa những lời khuyên tử tế đã bắt đầu mọc ra những câu mời vay mềm mượt: “đầu tư cho bản thân”, “ứng trước thông minh”, “thoát kẹt trong 15 phút”. Vy nhìn tiêu đề cập nhật của page, rồi nhìn bình luận quảng cáo dưới bài một cô bé đang sợ, thấy cơn mệt trong người chuyển thành nóng. Cô đã nghĩ lập nhóm là dựng một mái hiên tạm; không ngờ mái vừa lợp xong, người ta đã đứng trước cửa rao bán mưa.

“Khóa duyệt bài mới mười lăm phút,” Lục An nói. Anh không giật điện thoại khỏi tay cô, chỉ đặt cuộn băng dính giấy lên bàn. “Bình luận thì sao?” Vy hỏi. “Chuyển bài nhạy cảm về chế độ quản trị duyệt bình luận. Bài của Tin Thành Phố thì em đừng phản hồi bằng giận. Phản hồi bằng luật nhóm.” Vy bật cười khô. “Luật nhóm nghe như áo giáp giấy.” An nhìn cô. “Áo giáp giấy vẫn đỡ hơn đứng trần giữa đám đông cầm kéo.”

Vy gửi chỉ dẫn cho Quỳnh: khóa duyệt bài, bật duyệt bình luận dưới bài Linh Nhi, chặn nick mời vay, lưu ảnh chụp màn hình trước khi xóa. Quỳnh trả lời gần như lập tức: “Đang làm. Tao đã chụp mười hai nick, tám cái dùng cùng một câu ‘đầu tư cho bản thân’. Đọc xong muốn đầu tư cho bản thân bằng cách đi ngủ ba ngày.” Vy định thả sticker cười, rồi xóa đi. Nhóm mới hơn trăm người, trong đó có người hoảng thật. Cô chỉ nhắn: “Cảm ơn mày. Xin lỗi vì kéo mày vào chuyện này.” Quỳnh đáp: “Tao tự đi vào. Mày kéo tao được chắc tao là vali à.”

Câu ấy làm Vy thở được một nhịp. Cô mở danh sách thành viên. Con số góc màn hình là 127, nhưng lịch sử phê duyệt vẫn giữ thứ tự. Người thứ một trăm được Quỳnh duyệt lúc 18:56, tên tài khoản là “N.T. – không muốn vay nữa”. Ảnh đại diện chỉ là nền xám. Câu trả lời kiểm duyệt ngắn đến kỳ lạ: “Em vào để biết mình không phải người duy nhất ngu. Nếu cần, em có thể kể. Nhưng xin đừng chụp lại tên em.” Vy đọc câu đó hai lần. Chữ ngu nằm giữa màn hình, nhỏ xíu mà đau như một vết bầm bị ai đó ấn đúng chỗ.

“Người thứ một trăm,” Vy nói. An ngẩng lên. “Bạn ấy viết là muốn biết mình không phải người duy nhất ngu.” Cổ họng Vy nghẹn lại. “Hồi trước em cũng gọi mình như vậy. Mỗi lần trả phí phạt, mỗi lần mua một món đồ để chụp cho giống người đang sống ổn, em đều nghĩ: ngu thì chịu. Nhưng nếu một trăm người cùng rơi vào một cái hố được trang trí bằng đèn neon và câu ‘tự thưởng cho bản thân’, thì có lẽ không thể chỉ gọi từng người là ngu được.” An im lặng đủ lâu để câu ấy rơi xuống. “Đúng. Nhưng cũng không thể vì cái hố có người đào mà mình quên nhìn đường. Việc của em là giữ cả hai điều đó cùng lúc.” Vy nhăn mặt. “Anh có bao giờ nói câu nào đỡ giống bài kiểm tra đạo đức không?” “Có. Ăn nốt miếng cơm đi.”

Cơm đã nguội hẳn, nhưng Vy vẫn nhét được hai miếng vào miệng. Cô mở khung trả lời riêng cho N.T., tự nhắc mình không được hỏi như một phóng viên đói chuyện. Cô viết rồi xóa, xóa rồi sửa, cuối cùng gửi đi: “Bạn không cần kể nếu chưa sẵn sàng. Nếu kể, bạn có thể xóa tên app, số tiền cụ thể, trường/lớp/chỗ làm và mọi thông tin khiến người khác nhận ra bạn. Nhóm không dùng câu chuyện của bạn để đăng công khai nếu chưa xin phép riêng. Tụi mình sẽ cố giữ luật để bạn không bị lợi dụng thêm.” Câu cuối nhỏ hơn chữ “an toàn” mà cô suýt viết, nhưng thật hơn.

N.T. trả lời sau ba phút. Tin nhắn hiện lên thành từng đoạn rời rạc, như người gửi phải dừng lại để thở. Cô bé là thực tập sinh ở một studio chụp sản phẩm, mới hai mươi tuổi, vay lần đầu để mua bộ đèn mini và vài món đồ làm video vì sợ bị bỏ lại sau bạn bè. Khoản vay không lớn, nhưng sau khi trả chậm bốn ngày, số lạ bắt đầu gọi cho chị họ, bạn cùng phòng và cả một người quản lý cũ. Điều khiến Vy lạnh người là N.T. chưa từng lưu số người quản lý cũ trong danh bạ điện thoại hiện tại. Số đó chỉ có trong một bản CV cô từng gửi qua biểu mẫu tuyển cộng tác viên có gắn quảng cáo “hỗ trợ thiết bị sáng tạo cho người mới bắt đầu”.

Vy đưa điện thoại cho An. Anh đọc chậm, ngón tay dừng ở cụm “biểu mẫu tuyển cộng tác viên”. “Không kết luận,” anh nói trước khi Vy kịp mở miệng. “Nhưng đây là manh mối. Nó không chỉ là danh bạ. Có thể là dữ liệu từ form, từ bên thứ ba, hoặc bạn ấy nhớ nhầm. Mình cần hỏi thời điểm điền form, cách lưu số, tên chiến dịch nếu còn nhớ, và tuyệt đối không để nhóm lao vào đoán tên công ty.” Vy ghét việc anh đúng vào những lúc cô chỉ muốn chửi thẳng một cái tên. Nhưng nếu cô để giận dữ làm bằng chứng, cô sẽ biến nhóm thành đúng thứ Tin Thành Phố đang muốn gọi: một đám đông kéo người vay về phía mình để đánh ai đó cho hả.

Cô xin phép N.T. đăng một phiên bản đã ẩn mọi chi tiết nhận diện, chỉ giữ cấu trúc câu chuyện và câu hỏi an toàn: “Có ai từng bị liên hệ qua số không nằm trong danh bạ hiện tại không? Nếu có, xin chỉ mô tả nguồn số theo dạng chung: CV, form đăng ký, người thân, đồng nghiệp, không nêu tên app hay cá nhân.” N.T. đồng ý bằng một dòng ngắn: “Chị sửa giúp em. Em sợ viết sai lại bị mắng.” Chữ chị khiến Vy khựng lại. Cô từng quen được gọi là chị đẹp, chị lifestyle. Bây giờ một người lạ gọi cô là chị chỉ vì muốn được sửa giúp câu chuyện. Danh xưng ấy không bóng bẩy, nhưng nặng hơn mọi lần cô được tag vào một quán cà phê mới.

Bài của người thứ một trăm lên nhóm lúc 19:31. Trong năm phút đầu, bình luận đến từ những người thật. Một bạn nói từng bị gọi về số điện thoại ở chỗ làm cũ dù đã nghỉ sáu tháng. Một chị bán hàng online kể có app biết tên shop phụ của chị dù chị không dùng số đó để vay. Một người khác hỏi liệu có thể do người vay từng bấm đồng ý chia sẻ thông tin trong điều khoản hay không. Vy ghim bình luận ấy lên đầu, thêm dòng: “Mình chưa kết luận. Mình đang thu thập trải nghiệm để đặt câu hỏi đúng. Ai có giấy tờ/hình ảnh, vui lòng che thông tin trước khi gửi.” Lần đầu từ chiều, tay cô không chỉ run vì sợ. Nó run vì hiểu mình đang cầm một thứ có thể làm đau người khác nếu cầm lệch.

Tin Thành Phố không dừng. Bài cập nhật của họ được đẩy lên bằng caption mới: “Từ sống ảo sang lập hội nạn nhân, công thức tẩy trắng thế hệ mới?” Bên dưới vẫn có người cười, chửi, nghi ngờ; nhưng cũng có vài bình luận khác chen vào, nhỏ mà gan lì. Một người viết: “Tẩy trắng hay không thì chuyện lộ hồ sơ vay vẫn sai.” Một người khác hỏi: “Page lấy hồ sơ của cô ấy từ đâu?” Vy nhìn hai câu đó như nhìn hai que diêm trong gió. Chúng có thể tắt rất nhanh, nhưng bóng tối đã phải nhường chỗ trong một giây. An đặt trước mặt cô một tờ giấy kẻ ba cột: câu chuyện, loại dữ liệu bị lộ, chứng cứ cần có. “Nếu nhóm đông lên, em không thể nhớ bằng cảm xúc,” anh nói. “Ghi bằng cấu trúc.”

Quỳnh gọi video. Màn hình hiện gương mặt cô dưới ánh đèn văn phòng, tóc buộc vội. “Tình hình: tao khóa được spam, nhưng có nick đang dụ thành viên inbox riêng. Tao đề nghị thêm luật: mọi lời mời vay, tư vấn vay, xử lý nợ thần tốc, xóa nợ, làm đẹp hồ sơ đều bị chặn và lưu bằng chứng. Với lại, mày đừng có đi gặp ông Nhật Minh một mình.” Vy liếc An. “Tao đâu định đi một mình.” Quỳnh nheo mắt. “Tốt. Tao không có mặt ở đó để ném ghế xoay, nên nhờ anh An dùng thứ văn minh hơn. Ví dụ lý trí. Hoặc bình chữa cháy.” An ho nhẹ. “Bình chữa cháy để đúng quy định phòng cháy, không dùng trong tranh luận.” Quỳnh nhìn anh hai giây rồi nói: “Anh làm ơn đừng hợp lý vào lúc này, tôi đang cố hài để khỏi sợ.”

Vy bật cười, nhưng tiếng cười rơi xuống rất nhanh khi một thông báo mới xuất hiện. Không phải từ nhóm, không phải từ Tin Thành Phố, cũng không phải từ Nhật Minh. Đó là tin nhắn gửi vào hộp thư công việc cũ của cô, tiêu đề: “Xin hỏi về nhóm Ba Mươi Ngày”. Người gửi tự giới thiệu là Minh Châu, phóng viên của một trang tin nhỏ chuyên viết về đời sống đô thị. Nội dung chỉ vài dòng, lịch sự khác hẳn mùi máu của mạng xã hội: “Tôi thấy nhóm của bạn đang thu thập trải nghiệm liên quan dữ liệu vay tiêu dùng. Nếu bạn đồng ý, tôi muốn nghe cách nhóm đặt luật bảo vệ người kể chuyện. Tôi không cần tên nạn nhân, không cần hồ sơ chưa che, và có thể trao đổi off record trước.” Một báo nhỏ không cứu được cô. Nhưng một câu hỏi đúng, đặt đúng chỗ, có thể khiến câu chuyện thôi bị nhốt trong khung “drama của một blogger sống ảo”.

Cùng lúc đó, email của Phan Nhật Minh sáng lên. Chỉ một câu: “Nếu tối nay có người thứ ba đáng tin, hãy mang theo. Tôi không muốn câu chuyện này chỉ còn là lời của một người từng làm sai chống lại một công ty biết dùng dữ liệu.” Vy ngẩng lên nhìn An, rồi nhìn lại màn hình nơi tin nhắn của Minh Châu vẫn mở. Người thứ một trăm trong nhóm vừa nhắc cô rằng nỗi xấu hổ không phải bằng chứng, nhưng nó có thể là nơi bắt đầu để tìm bằng chứng. Còn bây giờ, trước tám giờ tối, Vy phải chọn ai được đứng gần sự thật đầu tiên: một cựu nhân viên đang sợ, một báo nhỏ chưa biết có tin được không, hay chính cộng đồng vừa được dựng lên bằng những bàn tay còn run.