Chương 1 - Chương 1: Ngày Tôi Bị Gọi Là Tội Đồ

Chương 1: Ngày Tôi Bị Gọi Là Tội Đồ

Ngày Hứa thị tổ chức họp báo xin lỗi, tôi đứng sau cánh gà và nhìn tên mình bị đẩy lên màn hình lớn như một thứ tang vật. Ánh đèn trắng rọi xuống logo màu bạc của Hứa thị, lạnh đến mức khiến da mặt tôi tê đi. Bên ngoài khách sạn Vân Thịnh, phóng viên chen kín cửa xoay, máy quay dựng thành một bức tường đen đặc, còn trên điện thoại của tôi, dòng hot search số một chỉ có sáu chữ: Hứa Chiêu Ninh là tội đồ.

Tôi đã đọc câu đó hơn ba mươi lần trong mười phút. Mỗi lần đọc, cảm giác không giống bị dao đâm, mà giống có ai đó dùng kim mảnh khâu từng lớp da của tôi vào một tấm bảng nhục hình, bắt tôi phải tỉnh táo nhìn mọi người đi qua rồi bình phẩm. Người dùng bị kích ứng sau khi dùng dòng kem phục hồi mới của Hứa thị. Những tấm ảnh da mặt đỏ rát, bong tróc, sưng nề lan khắp mạng xã hội chỉ trong một đêm. Từ khóa về Hứa thị, về mẹ tôi, về tôi, bị trộn chung với nhau thành một đám bùn.

Mười hai tiếng trước, tôi vẫn còn ngồi trong phòng kiểm soát khủng hoảng, yêu cầu bộ phận sản xuất gửi đủ hồ sơ nguyên liệu, báo cáo kiểm nghiệm và nhật ký kho. Tôi nói ít nhất bốn lần rằng trước khi xác định nguyên nhân, Hứa thị không được đổ lỗi cho bất kỳ cá nhân nào. Câu trả lời tôi nhận được là những ánh mắt tránh né, những cú điện thoại bị cúp ngang, và cuối cùng là một bản thông cáo đã viết sẵn, trong đó tôi, Hứa Chiêu Ninh, giám đốc chiến lược sản phẩm của Hứa thị, trở thành người chịu trách nhiệm chính vì “đánh giá sai rủi ro sản phẩm”.

Tôi cười khi đọc đến cụm từ đó. Không phải vì buồn cười, mà vì nếu không cười, tôi sợ mình sẽ nôn ngay tại chỗ. Đánh giá sai rủi ro. Một câu sáu chữ có thể xóa sạch mười năm Hứa thị xây dựng danh tiếng, xóa sạch những đêm tôi cùng đội ngũ sửa từng dòng định vị sản phẩm, và xóa luôn cả tên mẹ tôi khỏi nơi bà đã dùng nửa đời để giữ gìn. Diêu Thanh Lam từng nói mỹ phẩm tốt không nên bán nỗi sợ của phụ nữ. Vậy mà hôm nay, chính thương hiệu bà để lại lại bị treo trên đầu những cô gái đang hoảng sợ vì làn da bị tổn thương.

“Chiêu Ninh.” Giọng Hứa Thừa Viễn vang lên phía sau tôi, trầm và chậm như thể ông ta đang gọi một đứa trẻ sắp làm sai trong bữa cơm gia đình. Ông mặc vest xám, cà vạt xanh đậm, dáng vẻ điềm đạm không khác gì những lần xuất hiện trước truyền thông để nói về di sản Hứa thị. “Lát nữa cháu không cần nói nhiều. Xin lỗi, cúi đầu, nhận trách nhiệm quản lý. Việc còn lại để công ty xử lý.”

Tôi quay lại nhìn chú ruột của mình. Trong ký ức của tôi, Hứa Thừa Viễn luôn biết cách dùng hai chữ gia đình đặt lên cổ người khác như một sợi dây mềm. Không siết đến nghẹt thở ngay, nhưng đủ để khiến người ta xấu hổ nếu muốn giật ra. “Chú nói nhận trách nhiệm quản lý, hay nhận tội?” tôi hỏi.

Ông nhíu mày rất nhẹ, nhanh đến mức gần như không ai ngoài tôi nhìn thấy. “Đừng dùng từ khó nghe như vậy. Công chúng cần một lời giải thích. Cổ đông cần một thái độ. Người tiêu dùng cần thấy Hứa thị không trốn tránh. Cháu là người phù hợp nhất.”

“Phù hợp vì tôi phụ trách chiến lược sản phẩm, hay vì tôi là con gái của Diêu Thanh Lam?” Tôi giữ giọng thật thấp, để trợ lý truyền thông đứng gần đó không nghe rõ. “Nếu tôi cúi đầu hôm nay, người ta sẽ nói mẹ tôi dạy ra một đứa con bán sản phẩm hại người. Chú chắc đó là đại cục sao?”

Sắc mặt ông lạnh đi trong nửa giây. Rồi ông lại trở về vẻ trưởng bối đau lòng. “Đại cục không phải thứ cháu thích hay không thích. Hứa thị đang đứng bên bờ phá sản. Cháu muốn vì cái tôi của mình mà kéo cả công ty xuống à?”

Tôi im lặng. Vì nếu mở miệng thêm, câu đầu tiên của tôi có thể sẽ không còn lịch sự. Tôi không sợ chịu trách nhiệm. Điều khiến tôi buồn nôn là có người đã chuẩn bị sẵn cái ghế bị cáo cho tôi trước khi cuộc điều tra nội bộ kịp bắt đầu. Trên tay tôi vẫn cầm bản hồ sơ vừa in ra từ hệ thống quản lý lô hàng. Trang thứ ba có một dòng bị khoanh đỏ bằng bút của chính tôi: nguồn nguyên liệu nhóm B, mã lô B-17, thời gian nhập kho sớm hơn phiếu phê duyệt chính thức hai ngày. Trong bộ hồ sơ tôi từng ký, dòng đó không tồn tại.

Tôi chưa kịp hỏi phòng sản xuất thì quyền truy cập của tôi vào kho dữ liệu phụ đã bị khóa. Lý do hiển thị trên màn hình rất gọn: điều chỉnh quyền hạn trong thời gian khủng hoảng. Một công ty có thể hoảng loạn, có thể chậm, có thể ngu xuẩn trong lúc nguy cấp. Nhưng khóa quyền của người đang phụ trách truy vết nguyên nhân trước họp báo thì không phải hoảng loạn. Đó là lựa chọn.

MC ngoài sân khấu bắt đầu đọc lời mở đầu. Tiếng máy ảnh thử đèn nổ lách tách, đều đặn như mưa đá đập vào kính. Trợ lý truyền thông bước tới đưa tôi bản phát biểu cuối cùng. Tôi nhìn xuống, thấy đoạn thứ hai đã bị sửa. Câu “Hứa thị sẽ phối hợp với cơ quan kiểm định độc lập để xác minh nguyên nhân” biến thành “Tôi xin nhận thiếu sót nghiêm trọng trong quá trình đánh giá và đưa sản phẩm ra thị trường”. Thật chu đáo. Họ không chỉ muốn tôi cúi đầu. Họ muốn tôi tự tay đóng dấu lên bia mộ nghề nghiệp của mình.

“Tôi không đọc bản này.” Tôi trả lại giấy cho cô trợ lý. Cô ấy tái mặt, liếc nhanh về phía Hứa Thừa Viễn như người đang tìm lối thoát. Tôi không trách cô ấy. Trong một con tàu đang chìm, người yếu thế nhất thường là người đầu tiên bị buộc phải chuyền dao cho kẻ cầm quyền.

Hứa Thừa Viễn bước gần tôi hơn. Giọng ông hạ xuống, chỉ còn đủ cho hai người nghe. “Chiêu Ninh, cháu thông minh thì phải hiểu. Một lời xin lỗi hôm nay có thể đổi lấy cơ hội giữ lại phần cuối cùng của Hứa thị. Nếu cháu chống đối, hội đồng quản trị sẽ không bảo vệ cháu. Truyền thông càng không. Đừng làm chuyện khiến sau này hối hận.”

“Chú đang khuyên tôi, hay đang cảnh cáo tôi?”

Ông nhìn tôi, ánh mắt vừa mệt mỏi vừa lạnh lùng. “Chú đang cứu cháu khỏi chính sự cố chấp của mình.”

Tôi bỗng nhớ đến mẹ. Năm tôi mười bảy tuổi, bà từng đưa tôi vào phòng nghiên cứu cũ của Hứa thị. Trên bàn có những lọ thủy tinh nhỏ, mỗi lọ dán một nhãn viết tay. Bà bảo, công thức có thể sửa, bao bì có thể đổi, giá bán có thể thương lượng, nhưng một khi thương hiệu học cách nói dối với người dùng, nó sẽ không còn linh hồn. Khi đó tôi còn trẻ, chỉ cảm thấy câu ấy rất đẹp. Đến hôm nay, tôi mới biết một câu đẹp nếu muốn sống sót trong thương trường cần rất nhiều xương máu chống lưng.

Tôi bước ra sân khấu trong tiếng ồn nén chặt. Tất cả ống kính lập tức xoay về phía tôi. Hứa Thừa Viễn ngồi ở vị trí trung tâm, thay mặt ban điều hành mở lời xin lỗi, nói Hứa thị đau lòng, Hứa thị không né tránh, Hứa thị sẽ bồi thường cho người tiêu dùng. Những câu chữ trơn tru đến mức giống như đã được tập trước nhiều lần. Khi đến phần của tôi, ông dừng lại, nghiêng đầu về phía micro bên phải. Cử chỉ ấy rất nhỏ nhưng đủ để cả hội trường hiểu người tiếp theo phải bước lên là ai.

Tôi đứng trước bục phát biểu, nhìn xuống hàng ghế phóng viên. Có người đã chuẩn bị sẵn câu hỏi, có người đang mở livestream, có người thậm chí không giấu vẻ hưng phấn vì sắp có một cảnh cúi đầu đẹp mắt. Tôi đặt hai tay lên mép bục. Đầu ngón tay lạnh, nhưng giọng tôi không run. “Tôi là Hứa Chiêu Ninh, giám đốc chiến lược sản phẩm của Hứa thị. Trước hết, tôi xin lỗi tất cả người tiêu dùng đã bị tổn thương sau khi sử dụng sản phẩm của chúng tôi. Việc các bạn đau đớn và tức giận là hoàn toàn chính đáng.”

Đèn flash sáng lên liên tục. Tôi nghe thấy tiếng xì xào phía dưới, nghe cả tiếng Hứa Thừa Viễn khẽ thở ra bên cạnh, có lẽ vì tưởng tôi đã chịu đi theo kịch bản. Tôi ngẩng đầu, nhìn thẳng vào ống kính gần nhất. “Nhưng tôi sẽ không nhận một kết luận khi nguyên nhân chưa được kiểm định độc lập. Tôi không trốn tránh trách nhiệm thuộc về mình. Tôi chỉ từ chối biến mình thành câu trả lời thuận tiện cho một sự thật còn đang bị che lại.”

Cả hội trường im đi đúng một giây. Một giây đó dài đến mức tôi nghe rõ tiếng máu chạy trong tai mình. Rồi câu hỏi đổ xuống như nước vỡ bờ. “Cô đang phủi trách nhiệm sao?” “Có phải nội bộ Hứa thị bất đồng?” “Cô có biết bao nhiêu người bị hại không?” “Mẹ cô từng sáng lập dòng sản phẩm phục hồi, cô có thấy mình làm nhục di sản của bà không?”

Câu cuối cùng khiến cổ họng tôi nghẹn lại. Tôi nhìn người phóng viên vừa hỏi. Anh ta còn rất trẻ, thẻ báo chí đeo lệch, ánh mắt sáng lên vì biết mình đã chạm đúng vết thương. Tôi có rất nhiều câu có thể đáp trả. Tôi có thể hỏi anh ta đã đọc báo cáo kiểm nghiệm chưa, đã phân biệt được chiến lược sản phẩm với thay đổi nguyên liệu chưa, đã từng nhìn một người phụ nữ cả đời làm nghề sạch bị lôi khỏi mộ danh tiếng để chửi rủa chưa. Nhưng tôi không nói. Vì người tiêu dùng thật sự bị tổn thương không cần nghe tôi thắng một cuộc cãi vã. Họ cần sự thật.

“Nếu kết quả kiểm định độc lập chứng minh lỗi thuộc về quyết định của tôi, tôi sẽ chịu trách nhiệm đến cùng.” Tôi nói chậm từng chữ. “Nhưng nếu có bất kỳ khâu nào bị thay đổi trái quy trình, tôi cũng sẽ truy đến cùng.”

Micro trước mặt tôi đột ngột mất tiếng. Trên màn hình lớn phía sau, logo Hứa thị vẫn sáng, đẹp và vô tội như một món đồ trang sức đặt trên đống đổ nát. Hứa Thừa Viễn đứng dậy, thay tôi tiếp nhận câu hỏi, giọng ông nặng nề nhưng ổn định. “Chiêu Ninh đang chịu áp lực quá lớn, mong mọi người thông cảm. Hứa thị sẽ có kết luận chính thức sau khi hoàn tất quy trình nội bộ.”

Tôi quay sang nhìn ông. Ông không nhìn lại tôi. Chỉ trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu hội đồng quản trị đã quyết định từ trước. Họ không cần tôi xin lỗi thật lòng. Họ cần hình ảnh tôi mất kiểm soát, cần chứng minh tôi cảm tính, kiêu ngạo, không phù hợp tiếp tục ở lại vị trí điều hành. Một người phụ nữ không chịu cúi đầu luôn dễ bị gọi là bướng bỉnh hơn là tỉnh táo.

Khi họp báo kết thúc, tôi đi qua hành lang sau sân khấu trong tiếng thông báo điện thoại rung không ngừng. Tin nhắn của nhân viên cũ, đối tác, bạn bè xã giao, tất cả chen nhau hiện lên. Có người hỏi tôi ổn không. Có người khuyên tôi tạm im lặng. Có người gửi một dấu chấm than rồi xóa. Tôi tắt màn hình. Tôi không muốn nhìn thêm bất kỳ biểu tượng thương hại nào vào lúc này.

Trước cửa phòng chờ, thư ký hội đồng đã đứng đợi tôi. Cô ấy không dám nhìn thẳng, hai tay cầm một tập tài liệu màu xanh đen. Tôi nhận ra con dấu trên bìa trước khi đọc tiêu đề. Biên bản miễn nhiệm chức vụ tạm thời. Phía dưới là dòng chữ còn lạnh hơn cả điều hòa trong hành lang: Hứa Chiêu Ninh rời khỏi mọi vị trí điều hành tại Hứa thị kể từ hôm nay, phối hợp điều tra và không được tiếp xúc hồ sơ nội bộ nếu chưa có phê duyệt.

Tôi cầm tập giấy ấy, ngón tay miết qua mép bìa sắc mỏng. Trong phòng chờ sau lưng, Hứa Thừa Viễn đang nói chuyện điện thoại, giọng ông ôn hòa như đang thu xếp một buổi gặp mặt gia đình. “Đúng, con bé cần nghỉ ngơi. Hứa thị sẽ xử lý phần còn lại.”

Tôi nhìn lại logo Hứa thị in trên bìa tài liệu. Đó từng là nơi mẹ tôi tin có thể làm ra những sản phẩm tử tế. Đó từng là nơi tôi nghĩ chỉ cần mình đủ giỏi, đủ sạch, đủ kiên trì thì sẽ được công nhận. Hóa ra một tòa nhà có thể rất cao, nhưng khi người bên trong muốn đẩy cô xuống, họ luôn biết chọn tầng nào khiến cô ngã đau nhất.

Tôi không khóc. Ít nhất là không khóc trước mặt họ. Tôi chỉ mở tập tài liệu ra, đọc đến trang cuối cùng, rồi thấy phía dưới chữ ký điện tử của Hứa Thừa Viễn đã được đặt sẵn từ một tiếng trước khi họp báo bắt đầu.