Chương 19: Một Lần Khóc Không Che Được Ba Lần Sửa

Chương 19: Một Lần Khóc Không Che Được Ba Lần Sửa

Tôi không nhớ mình đã bước ra khỏi phòng họp bằng cách nào. Cánh cửa kính phía sau lưng khép lại rất nhẹ, nhẹ đến mức giống như Dư Quang vẫn còn lịch sự giữ cho tôi một lối lui tử tế. Nhưng có những thứ không cần âm thanh vẫn đủ làm người ta đau. Một giây im lặng của Lục Minh Khang trong căn phòng ấy đã rơi xuống tôi như một con dấu đỏ, đóng thẳng lên tất cả những gì tôi cố gắng giải thích. Tôi đã từng nghĩ mình quen với việc bị nghi ngờ. Hóa ra quen không có nghĩa là không đau, chỉ là biết cách đừng ngã ngay trước mặt người khác.

Thang máy đi xuống từng tầng. Trên mặt kính phản chiếu một cô gái mắt đỏ, môi mím chặt, tay ôm túi tài liệu như ôm một thứ vừa bị giật khỏi ngực. Tôi nhìn cô gái đó vài giây rồi quay mặt đi. Khóc ở công ty đối tác là thất bại nghề nghiệp. Khóc ở trước mặt người từng nói sẽ đứng về phía sự thật lại càng thảm hại hơn. Tôi không cho phép mình thảm hại thêm. Ít nhất là không ở sảnh Dư Quang, nơi logo vệt sáng vẫn treo trên tường như một lời hứa được đánh bóng quá kỹ.

Ra đến cửa, mưa lất phất. Sài Gòn có kiểu mưa khiến người ta không đủ ướt để chạy, nhưng đủ lạnh để biết mình đang đứng một mình. Tôi bật điện thoại. Hơn bốn mươi tin nhắn chưa đọc, đa số là đường link bài đăng mới. Tiêu đề nào cũng quen mùi máu: Con gái người gây thảm họa len vào đội xử lý Dư Quang. Người nhà tội phạm dùng nước mắt thao túng dư luận. Và một đoạn video đang lan nhanh, trong đó có giọng tôi, mặt tôi, câu nói của tôi bị đặt cạnh tiếng khóc của một phụ nữ tự xưng là người nhà nạn nhân. Tôi chưa cần bấm xem cũng biết nó được dựng để khiến tôi thành kẻ vô cảm.

Bảo Lâm gọi đúng lúc tôi định tắt máy. Giọng chị không hỏi tôi ổn không, vì người thông minh thường không hỏi những câu có đáp án quá rõ. Chị chỉ nói: “Về Sao Chổi. Đừng đi đâu một mình.” Tôi đáp một tiếng rất nhỏ. Chị im một nhịp rồi hạ giọng: “An Hạ, em có thể khóc trên taxi. Nhưng nhớ giữ điện thoại mở định vị.” Tôi bật cười, tiếng cười vỡ ra méo mó. “Chị quản nhân sự hay quản trẻ mẫu giáo vậy?” “Quản một đứa đang cố giả vờ mình không đau.” Chỉ một câu đó làm cổ họng tôi nghẹn lại. Tôi cúp máy trước khi tiếng thở của mình phản bội.

Tôi đã khóc trên taxi thật. Không phải kiểu khóc đẹp để quay cận cảnh, cũng không phải kiểu nước mắt lăn một đường vừa đủ khiến người ta thương. Tôi khóc đến mức tài xế phải lúng túng đưa hộp khăn giấy qua ghế sau. Tôi cảm ơn bằng giọng mũi, rồi vừa lau mặt vừa mở lại đoạn video đang bị chia sẻ. Người phụ nữ trong clip ôm khung ảnh Phạm Quốc Thịnh, nói rằng tôi đã cười khi nhắc đến cái chết của anh ấy. Ngay sau đó là cảnh tôi trong hành lang Dư Quang, câu nói bị cắt cụt: “Dư luận không cần một cái xác thứ hai.” Nếu đứng một mình, câu ấy tàn nhẫn. Nhưng câu đầy đủ của tôi là: “Dư luận không cần một cái xác thứ hai để chứng minh hệ thống đã sai. Chúng ta cần dữ liệu.” Phần sau đã biến mất như chưa từng tồn tại.

Tôi tua lại ba lần. Đến lần thứ tư, nước mắt khô hơn một chút, còn đầu óc bắt đầu làm việc như một phản xạ cứu sinh. Có một tiếng rè rất nhỏ trước khi cảnh chuyển từ người phụ nữ sang hành lang. Ánh sáng trên gương mặt tôi lệch khác nhiệt màu của đèn Dư Quang. Dòng phụ đề ở giây thứ mười bảy bị giật nhẹ, như bị đè lên một lớp chữ cũ. Một người có thể khóc rất thật trước ống kính, nhưng một file video thì không biết khóc. Nó chỉ biết để lại vết nối.

Sao Chổi vẫn sáng đèn dù đã quá giờ làm. Bảo Lâm đứng ở cửa, trên tay là ly nước ấm. Chị nhìn mắt tôi, không bình luận. Đó là sự tử tế hiếm hoi trong nghề của chúng tôi: thấy người khác vừa tan nát, nhưng không dùng ánh mắt thương hại để xác nhận điều đó. “Phòng họp nhỏ,” chị nói. “Tùng đang ở trong.” Tôi khựng lại. “Em chưa gọi Tùng.” “Chị gọi. Vì nếu để em tự gọi, câu đầu tiên của em sẽ là ‘không cần đâu’.” Tôi không cãi được.

Tùng ngồi trước laptop với vẻ mặt của người vừa bắt được một con gián trong bát phở nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh vì đang ở văn phòng. Trên màn hình là đoạn video bị phóng to theo từng khung hình. Cậu ngẩng lên nhìn tôi, mắt hơi đỏ theo kiểu thức khuya chứ không phải xúc động. “Chị ngồi đi. Em nói trước, clip này không sạch.” Tôi kéo ghế. “Không sạch đến mức nào?” “Đến mức người dựng hơi vội. Hoặc tưởng dân truyền thông chỉ biết viết caption.”

Tùng mở bảng phân tích. Cậu không dùng những từ quá kỹ thuật để dọa người nghe, chỉ chỉ vào từng điểm. Âm thanh tiếng khóc của người phụ nữ có nền ồn khác với hình ảnh gốc. Đoạn tôi nói ở hành lang được lấy từ camera nội bộ, nhưng phần âm thanh lại giống bản ghi từ điện thoại ở khoảng cách gần. Dòng metadata bị xóa, nhưng còn dấu xuất file qua một phần mềm dựng miễn phí. Quan trọng nhất, cùng một đoạn phụ đề đã được sửa ít nhất ba lần. Lần đầu ghi “cô ta lạnh lùng”, lần hai đổi thành “cô ta cười”, lần ba mới thành bản đang lan truyền: “cô ta cười trên cái chết của nạn nhân.”

Bảo Lâm đặt ly nước xuống trước mặt tôi. “Một lần khóc không che được ba lần sửa,” chị nói khẽ. Câu ấy đáng lẽ buồn cười, nhưng không ai trong phòng cười. Tôi nhìn ba phiên bản phụ đề Tùng khôi phục được từ cache chia sẻ. Mỗi lần sửa, mức độ kích động tăng lên một bậc. Họ không chỉ muốn công chúng tức giận. Họ đang thử xem câu nào đủ sắc để rạch tôi ra trước khi tôi kịp mở miệng.

“Có truy được nguồn đăng đầu tiên không?” tôi hỏi. Tùng lắc đầu rồi lại gật, một kiểu biểu cảm rất làm người khác muốn đánh. “Tài khoản đầu tiên là clone. Nhưng bản nó đăng không phải bản đầu tiên được render. Có một watermark rất mờ ở hai khung hình cuối, chắc do template tự chèn rồi bị crop không hết.” Cậu phóng to góc phải. Một cụm chữ xám hiện lên, méo vì nén nhiều lần: N.Cang_12. Tôi nhìn nó, đầu ngón tay lạnh đi. “Nam Cảng?” Bảo Lâm hỏi. Tùng nhún vai. “Có thể là tên folder. Có thể là tên máy. Có thể là ai đó cố tình để lại mồi. Nhưng em nghĩ ít nhất nó không phải ngẫu nhiên.”

Nam Cảng. Cái tên ấy không nằm trong các bài báo mới, nhưng từng lướt qua sổ tay của ba tôi trong một dòng ghi chú khó đọc: “cổng Nam Cảng – 23:40 – đổi tuyến?” Tôi đã gạch chân nó bằng bút chì nhiều ngày trước, rồi tự nhắc mình đừng suy diễn vì một chữ chưa đủ thành chứng cứ. Bây giờ, nó chui ra khỏi một đoạn video bẩn như một mẩu xương mắc trong cổ họng.

Tôi lấy cuốn sổ tay từ túi ra. Mép giấy đã mềm vì bị mở quá nhiều lần. Bảo Lâm không hỏi tại sao tôi mang nó theo như một lá bùa. Chị chỉ kéo rèm phòng họp xuống, để ánh sáng ngoài hành lang không hắt vào mặt tôi nữa. Tôi mở đúng trang có ký hiệu đường hầm và vệt sáng. Bên dưới, nét chữ của ba nghiêng gấp: “Không phải sai một lần. Có người sửa sau khi tai nạn xảy ra.” Tôi đã đọc câu đó nhiều lần, nhưng tối nay nó đột nhiên đổi trọng lượng. Không phải sai một lần. Có người sửa sau khi tai nạn xảy ra. Ba tôi không chỉ ghi lại lỗi vận hành. Ông ghi lại dấu sửa.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi lại nghĩ đến Lục Minh Khang. Nghĩ đến cách anh đứng im, cách cổ tay anh siết lại, cách anh nhìn tôi như muốn bước tới nhưng cuối cùng không bước. Tôi ghét mình vì vẫn nhớ những chi tiết đó. Người ta đáng lẽ không nên giữ trong đầu nét đau của người vừa làm mình đau. Nhưng tình cảm không phải file rác, không thể bấm xóa là sạch. Tôi chỉ có thể chuyển nó sang một thư mục khác, đặt tên là: chưa xử lý.

“Em muốn phản hồi công khai ngay không?” Bảo Lâm hỏi. Câu hỏi của chị không phải thúc ép, mà là đặt quyền quyết định về lại tay tôi. Tôi nhìn màn hình, nhìn khuôn mặt mình bị cắt ghép thành một người lạ. Nếu tôi đăng bài thanh minh, họ sẽ nói tôi diễn. Nếu tôi im lặng, họ sẽ nói tôi nhận tội. Nhưng nếu tôi đưa bằng chứng chưa đủ chặt, người sửa clip sẽ có thời gian xóa dấu còn lại. Tôi hít vào, nghe ngực đau như vừa uống một ngụm nước quá lạnh. “Chưa đăng phản pháo. Mình khóa bằng chứng trước.”

Tùng lập tức gật. “Em sẽ lưu hash, chụp timestamp, tải bản từ các nguồn đang share, rồi lập bảng khác biệt.” “Gửi thêm cho luật sư của Sao Chổi,” tôi nói. “Và đừng dùng từ ‘giả’ khi chưa có kết luận kỹ thuật độc lập. Dùng ‘có dấu hiệu cắt ghép và chỉnh sửa nội dung gây hiểu sai’.” Bảo Lâm nhìn tôi thêm một giây, khóe miệng hơi cong. “Khóc xong làm việc được rồi?” Tôi lau vệt nước còn sót ở đuôi mắt. “Khóc là một thao tác làm sạch hệ thống. Không ảnh hưởng năng suất.” Lần này Tùng bật cười thật, rất nhỏ, đủ để căn phòng bớt nghẹt.

Chúng tôi không phản công bằng một bài chửi. Chúng tôi mở một chiến dịch nhỏ, lặng và có kiểm soát. Sao Chổi đăng lời kêu gọi tìm nhân chứng từng tham gia cứu hộ, trực tổng đài, vận chuyển thiết bị hoặc sống quanh khu hầm Nam Thành mười hai năm trước. Không nhắc tên Minh Khang. Không nhắc Dư Quang như kẻ thù. Không biến nỗi đau của nạn nhân thành cái thang để tôi leo xuống khỏi dư luận. Tôi tự viết từng chữ, xóa những câu quá sắc, giữ lại phần đủ tử tế: “Chúng tôi không tìm người để kết tội thay ai. Chúng tôi tìm dữ kiện để không ai bị chôn thêm lần nữa trong một kết luận thiếu ánh sáng.”

Khi bấm đăng, tay tôi vẫn run. Không phải vì sợ bị mắng. Tôi đã bị mắng đủ để biết mạng xã hội không có đáy. Tôi sợ một thứ khác: nếu thật sự có người đã sửa dữ liệu sau tai nạn, thì mười hai năm qua ba tôi đã mang tội thay cho một chuỗi bàn tay. Và nếu Lục Minh Khang biết điều đó quá muộn, sự im lặng của anh tối nay sẽ trở thành vết nứt không chỉ giữa chúng tôi, mà trong chính anh.

Gần nửa đêm, văn phòng chỉ còn tiếng máy lạnh và tiếng phím của Tùng. Bảo Lâm đã pha cà phê lần thứ hai, loại cà phê đắng đến mức có thể kiện được. Điện thoại tôi sáng lên liên tục vì bình luận mới. Có người mắng. Có người hỏi. Có người kể rằng năm đó họ từng nghe còi cứu hộ đi sai hướng. Tôi đọc từng dòng, đánh dấu những tài khoản có thông tin cụ thể, bỏ qua những lời nguyền rủa được viết bằng sự rảnh rỗi. Công việc đôi khi cứu người ta khỏi sụp đổ vì nó bắt người ta phải thở theo nhịp tiếp theo.

Rồi một tin nhắn riêng xuất hiện từ tài khoản không ảnh, không tên thật. Nội dung chỉ có một câu: “Đừng tin bản ghi ở Dư Quang, tìm bản giấy ở kho Nam Cảng.” Bên dưới là một bức ảnh chụp mờ, có vẻ là góc của một phiếu giao ca cũ. Trên mép giấy, tôi nhìn thấy ba chữ viết tay: Nguyễn Văn Tâm. Và ngay bên dưới, có một dòng khác bị khoanh đỏ: “Sửa tuyến lần 3 sau 00:17.”

Tôi đứng bật dậy quá nhanh khiến ghế đập vào tường. Tùng quay phắt lại. Bảo Lâm đặt mạnh ly cà phê xuống bàn. Tôi nhìn màn hình, tim đập như có ai đang gõ từ bên trong. Một lần khóc có thể khiến người ta thương. Nhưng ba lần sửa thì chỉ có thể khiến người ta đặt câu hỏi. Và câu hỏi đầu tiên, sau mười hai năm, cuối cùng cũng chỉ thẳng về một nơi.

Kho Nam Cảng.