Chương 13: Log Không Biết Nói Dối

Chương 13: Log Không Biết Nói Dối

Màn hình vẫn dừng ở dòng ghi chú đó. ‘Đã hủy in – ký thay không hợp lệ.’ Bảy chữ nằm cuối bảng lịch sử lệnh in, nhỏ đến mức nếu chị Hạnh không kéo xuống, có lẽ nó đã bị nuốt mất. Nhưng một khi đã nhìn thấy, không ai trong phòng còn có thể giả vờ đó chỉ là lỗi kỹ thuật bình thường. Mai thu vai lại. Tuấn đứng cạnh ghế, môi mím thành một đường mỏng. Anh Nam không nhìn tôi, cũng không nhìn Tuấn. Anh nhìn thẳng màn hình, vẻ bình tĩnh quen thuộc bỗng giống một lớp kính quá sạch, càng sạch càng khó biết phía sau có gì.

Chị Lâm đưa tay ra hiệu cho chị Hạnh giữ nguyên màn hình. “Không mở file gốc bằng phần mềm xem PDF nữa. Trước hết xuất log thô, chụp màn hình hiện trạng, ghi thời điểm truy xuất, rồi tạo bản sao chỉ đọc.” Chị Vân đặt laptop xuống cạnh chị. “Tất cả thao tác từ thời điểm này phải có biên bản. Nếu file từng liên quan đến chữ ký hoặc quyền lợi lương thưởng của nhân viên, tuyệt đối không được để thao tác kiểm tra làm thay đổi thuộc tính file.” Tôi nghe đến hai chữ lương thưởng thì cổ họng nghẹn lại. Hoa hồng của tôi đã biến thành một bản giấy có sẵn tên tôi, chờ tôi tự tay ký rằng mình không cần nó nữa.

Chị Hạnh mở công cụ quản trị ở chế độ đọc lịch sử, nhập mã máy SALES-17, rồi lọc từ 10h15 đến 10h35 ngày sự kiện. Danh sách mới hiện ra: truy cập thư mục mẫu biểu, tạo bản tạm, xuất PDF, gửi lệnh in, hủy lệnh in, ghi nhận lỗi ký thay. Chị Lâm yêu cầu đọc thành tiếng. Chị Hạnh hít vào. “10h21: mở mẫu ‘BienBan_DieuChinh_HoaHong_TuNguyen.dotx’ từ thư mục dùng chung của sự kiện. 10h24: tạo bản tạm với tên nhân viên Lê An Nhiên. 10h26: xuất PDF. 10h27: gửi lệnh in tới PRN-S17-02. Cùng thời điểm đó, module ký nội bộ trả về lỗi: proxy sign not allowed.”

Tuấn bật cười, tiếng cười ngắn và khô. “Một cái máy dùng chung, một tài khoản dùng chung, rồi giờ dựa vào mấy dòng log để suy diễn? Có thể ai đó mở nhầm mẫu, test nhầm form.” Chị Vân quay sang anh. “Hệ thống không tự sinh một biên bản mang tên một nhân viên cụ thể, với loại điều chỉnh ảnh hưởng trực tiếp đến hoa hồng của nhân viên đó, nếu không có người nhập dữ liệu.” Tuấn nói anh đang nói về lỗi quy trình. Chị Lâm đáp: “Khả năng lỗi quy trình được ghi nhận. Nhưng chúng ta đang xác định trình tự thao tác, không kết luận động cơ.”

Chị Lâm hỏi: “Proxy sign not allowed nghĩa cụ thể là gì?” Chị Hạnh giải thích chậm rãi: “Biên bản điều chỉnh hoa hồng thuộc nhóm hồ sơ quyền lợi cá nhân. Nếu nhân viên tự nguyện điều chỉnh, nhân viên phải đăng nhập bằng tài khoản cá nhân hoặc xác nhận bằng mã nội bộ của chính mình. Trưởng nhóm chỉ có thể đề xuất, không thể ký thay. Lỗi này xuất hiện khi người thao tác cố chọn luồng ‘ký thay’ hoặc ‘đại diện xác nhận’ nhưng hệ thống chặn.” Chị Vân bổ sung: “Nói ngắn gọn, có người đã thử đưa một văn bản mang tên An Nhiên vào nhánh ký thay, nhưng hồ sơ này không cho phép ký thay.”

Phòng họp im lặng đến mức tiếng điều hòa nghe như một tiếng thở dài kéo dài. Tôi không biết mình nên thấy may vì hệ thống đã chặn, hay nên thấy lạnh vì nếu không có cái chặn đó, hôm nay trước mặt tôi có thể đã là một biên bản hoàn chỉnh hơn rất nhiều. Mai khẽ nói: “Nhưng chị Nhiên đâu có nhờ ai ký thay.” Chị Lâm nhìn sang cô ấy. “Câu đó cũng sẽ được ghi nhận nếu cô xác nhận là ý kiến của mình.” Mai hơi hoảng, rồi gật đầu. “Dạ, em xác nhận. Em không thấy chị Nhiên yêu cầu ai làm giấy này.”

Anh Nam lúc này mới lên tiếng. “Trạng thái ‘ký thay không hợp lệ’ có thể đến từ việc hệ thống kiểm tra mẫu mặc định không? Ví dụ mẫu nào có ô ký thay cũng tự báo vậy?” Câu hỏi của anh không sắc như Tuấn, nhưng chính xác hơn. Chị Hạnh mở phần chi tiết sự kiện. “Không phải. Đây là log trả về sau khi có thao tác gọi luồng phê duyệt. Nếu chỉ mở mẫu hoặc xuất PDF, không có dòng này. Phải có người bấm chọn phương thức xác nhận hoặc gửi thử vào quy trình thì hệ thống mới ghi.” Chị Lâm ghi nhận câu hỏi của anh Nam và giải thích kỹ thuật. Anh Nam gật đầu, không hỏi thêm.

Tuấn ngồi xuống lại. “Nếu vậy càng cần làm rõ ai biết mật khẩu EVENT-LEAD. Tôi không chấp nhận việc cứ thấy chữ lead là mọi thứ quay về trưởng nhóm.” Chị Lâm đóng nắp bút rồi mở ra. “Không ai được phép quy trách nhiệm bằng tên tài khoản dùng chung. Nhưng cũng không ai được phép dùng lý do tài khoản dùng chung để xóa trình tự thao tác. Log không biết nói dối, nhưng người đọc log phải đọc đủ.” Câu ấy rơi xuống bàn như một vật nặng. Tôi nhìn vào màn hình và thấy mình không cần hét lên để được nghe.

Chị Vân yêu cầu kiểm tra metadata của file tạm. Phần tác giả hiển thị tài khoản EVENT-LEAD, trường template chỉ về thư mục ‘TRUONGNHOM_SU_KIEN’. Tuấn lập tức nói template của trưởng nhóm sự kiện ai cũng dùng. Chị Lâm không nhìn anh. “Chị Hạnh, trường nhập liệu cuối cùng trước khi xuất PDF là gì?” Chị Hạnh kéo xuống. Các ô thông tin hiện ra: mã hồ sơ HL-0427, mã nhân viên Lê An Nhiên, loại điều chỉnh ‘tự nguyện chuyển quyền ghi nhận hoa hồng’, lý do điều chỉnh. Khi dòng lý do mở rộng hết cỡ, tôi thấy mắt mình nhòe đi một giây: ‘Nhân viên tư vấn ban đầu xác nhận khách do bộ phận sự kiện xử lý thực tế, đồng ý chuyển ghi nhận doanh số theo phân công.’

Tôi phải đặt tay xuống mép ghế mới không siết chặt nó. Câu ấy rất sạch sẽ, rất đúng mẫu, rất giống một câu người ta có thể đọc trong cuộc họp mà không thấy tội lỗi. Nó không chửi tôi, không buộc tội tôi, thậm chí còn dùng hai chữ ‘đồng ý’ như thể tôi là người có quyền quyết định. Nhưng nó lấy đi nguồn khách, công tư vấn ban đầu, hoa hồng, và cả quyền nói rằng tôi chưa từng đồng ý. Tôi nghe giọng mình vang lên, thấp hơn tôi tưởng. “Em không nhập câu này. Em không đồng ý chuyển quyền ghi nhận hoa hồng. Và cho đến trước buổi làm việc hôm nay, em chưa từng biết có biên bản này tồn tại.”

Chị Lâm ghi nguyên văn. Chị Vân nhìn tôi, ánh mắt có một độ chắc mà tôi đang rất cần. “Từ thời điểm này, mọi văn bản có nội dung An Nhiên tự nguyện điều chỉnh hoa hồng đều không được dùng làm căn cứ nội bộ nếu không có đăng nhập cá nhân, chữ ký hợp lệ hoặc xác nhận trực tiếp của An Nhiên trong biên bản có kiểm chứng.” Tuấn nhíu mày. “Chị nói vậy có nghĩa là phủ nhận toàn bộ quy trình điều chỉnh tranh chấp nguồn?” Chị Vân đáp: “Không. Tôi phủ nhận việc biến tranh chấp nguồn thành tự nguyện của người bị ảnh hưởng khi người đó chưa từng tham gia quy trình.”

Chị Thủy, nãy giờ gần như chỉ ghi biên bản, bỗng lật danh sách phân công sự kiện. “Trong khung 10h20 đến 10h30, khu SALES-17 có ba nhóm dùng chung máy. Camera góc đó có điểm mù vì backdrop che một phần bàn máy.” Tuấn lập tức nói vậy nghĩa là không thể xác định người ngồi máy. Chị Thủy đáp: “Tôi nói là camera có điểm mù, không nói là không có dữ liệu khác.” Chị Lâm hỏi ngay: “Dữ liệu khác gồm những gì?” Chị Thủy nhìn về phía chị Hạnh. “Log mở khóa màn hình, lịch sử cắm thiết bị ngoại vi, và lịch sử truy cập hồ sơ nhân sự. Muốn nhập đúng mã nhân viên của An Nhiên vào mẫu, người thao tác hoặc đã biết mã, hoặc phải tra từ hệ thống nhân sự.”

Chị Hạnh chuyển sang hệ thống nhân sự ở chế độ audit. Chị nhập tên tôi, lọc ngày sự kiện, rồi bấm tìm. Hồ sơ nhân sự của tôi bây giờ lại có thể là nơi cứu tôi khỏi một chữ ‘đồng ý’ giả. Danh sách audit hiện lên: một lần của chính tôi lúc đầu buổi để kiểm tra lịch phân công, một lần của HR sau sự kiện, và một lần từ máy SALES-17 lúc 10h18 bằng tài khoản EVENT-LEAD. Chị Hạnh đọc chậm lại. “10h18, truy vấn hồ sơ nhân viên Lê An Nhiên, trường được mở: mã nhân viên, nhóm hoa hồng, cấp duyệt trực tiếp.”

Mốc 10h18 nằm trước cuộc gọi 10h19, trước tờ xác nhận sai lệch 10h23, trước biên bản tự nguyện 10h27. Nó đứng ở đầu chuỗi như một ngọn đèn nhỏ soi ngược vào toàn bộ buổi sáng. Tuấn mở miệng rồi lại khép lại. Anh Nam chậm rãi đặt hai tay lên bàn. Mai nhìn tôi, mắt đỏ lên. Tôi chỉ nhìn dòng 10h18. Hóa ra để chuẩn bị cho một người ‘tự nguyện’, trước hết người ta phải tra xem người đó là ai, thuộc nhóm hoa hồng nào, cấp duyệt là ai. Tự nguyện mà cần chuẩn bị kỹ như vậy, nghe còn lạnh hơn ép buộc.

Chị Lâm yêu cầu xuất audit truy cập nhân sự, lịch sử template, lịch sử phê duyệt ký thay và lịch sử lệnh in thành một gói dữ liệu niêm phong. Tuấn hỏi liệu có cần dừng buổi làm việc để chờ đội IT độc lập không. Chị Vân trả lời: “Có thể mời IT độc lập kiểm chứng sau. Còn hiện tại, dữ liệu vừa xuất đã đủ để xác định có dấu hiệu chuẩn bị văn bản bất lợi cho An Nhiên trước khi nhân viên này được thông báo hoặc tham gia bất kỳ quy trình tự nguyện nào.” Tôi nghe chữ ‘dấu hiệu’ và tự nhắc mình đừng biến nó thành kết luận. Nhưng chỉ cần là dấu hiệu đúng hướng, tôi đã có thể thở sâu hơn một chút.

Tôi tưởng cao trào nhỏ của buổi này sẽ dừng ở đó. Nhưng khi chị Hạnh xuất gói log, hệ thống hỏi có kèm lịch sử chỉnh sửa trường ‘lý do điều chỉnh’ hay không. Chị Lâm gật đầu. Một cửa sổ phụ mở ra, hiện hai phiên bản của cùng một câu. Phiên bản cuối là câu tôi vừa đọc. Phiên bản nháp lúc 10h18 chỉ khác một đoạn, nhưng đủ làm máu trong người tôi lạnh đi: ‘Khách đã xác nhận qua điện thoại không do An Nhiên giới thiệu.’ Chị Lâm nhìn đồng hồ trên màn hình, rồi nhìn sang bảng log cuộc gọi đã niêm phong trước đó. Cuộc gọi xác nhận khách bắt đầu lúc 10h19 và kết thúc lúc 10h21. Trước khi khách kịp nói đủ, đã có người viết sẵn câu trả lời thay khách. Log không biết nói dối. Và lần này, nó chỉ thẳng vào điều đáng sợ hơn: có người đã chuẩn bị kết quả trước khi sự thật xảy ra.